in

Aan de slag in de studio: alles wat je moet weten over studioflitsers

Ga je aan het werk in een studio-omgeving? Dan is een zogenoemde studioflitser een goede keuze. We leren je over de verschillen met reportageflitsers, vertellen je over de vele keuzemogelijkheden en helpen je een eindje op weg in je keuze.

Het woord studioflitser is wellicht wat misleidend, want hoewel het woord ‘studio’ in de naam zit is het niet zo dat je deze flitsers enkel in een fotostudio kunt gebruiken. Daarnaast is het natuurlijk ook zo dat je ook met een reportageflitser kunt fotograferen in een studio-omgeving. Dat neemt niet weg dat een studioflitser negen van de tien keer wel in een studio gebruikt wordt.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lichttraining door Michiel Fischer in Zoom Academy. Alles leren over de basis van fotografie en lichttraining? Bekijk de gehele cursus!

Deze Broncolor is een moderne digitale flitser.

Verschil reportageflitser en studioflitser

Het belangrijkste om te weten is dat er wel degelijk een aanzienlijk verschil bestaat tussen bijvoorbeeld een reportageflitser en een studioflitser. Studioflitsers zijn allereerst een heel stuk krachtiger. Deze flitsers zijn bedoeld om een compleet andere belichting te creëren onafhankelijk van de bestaande lichtomstandigheden, in tegenstelling tot het ‘slechts’ aanvullen of accentueren van bestaande verlichting. Als je als fotograaf op zoek bent naar consistentie en reproduceerbaarheid, dan is fotograferen met studio­flitsers een goed idee.

Een studioflitser is een flitser die je afzonderlijk van de camera positioneert – meestal op een stevig statief. Je kunt je onderwerp vanuit een heleboel verschillende hoeken belichten, al dan niet aangevuld met een lichtvormer. Een ander verschil met een reportageflitser is dat een studioflitser zo veel kracht nodig heeft dat hij vaak bedraad werkt, en z’n stroom haalt uit een zogenoemde generator. Dit is overigens niet altijd zo, want er bestaan ook studioflitsers met een ingebouwde krachtbron.

Verder is het meestal nodig om lichtvormers te gebruiken om het licht te sturen, te vormen en te kneden tot precies het licht dat je nodig hebt. Kortom: met enkel een flitskop ben je er in de meeste gevallen nog niet.

Wat je precies nodig hebt, is afhankelijk van het type fotografie dat je wilt gaan beoefenen. Voor een portret heb je bijvoorbeeld een andere opzet en andere lichtvormers nodig dan voor het fotograferen van een stilleven. Houd daar rekening mee als je tot aanschaf over wilt gaan. 

Een betaalbare instap-flitser van Jinbei.

Welke flitsers zijn er?

Zoals bij vrijwel alle apparatuur, vind je ook studioflitsers in allerlei verschillende soorten. In tegenstelling tot bij reportage­flitsers zijn er geen camera­fabrikanten die studioflitsers maken: dat laten ze over aan gespecialiseerde fabrikanten. Als je wilt instappen in de studioflitsers is het een goed idee om niet meteen de meest kostbare flitser aan te schaffen. Voor relatief weinig geld is al een – in de meeste gevallen – prima functionerende studioflitser te vinden, vaak van Chinese makelij (bv Godox, Jinbei).

Dit zijn natuurlijk niet de meest krachtige en innovatieve flitsers. Ga je een stukje verder omhoog qua budget dan vind je al snel een uitgebreid middensegment waarin ook (basis-modellen) van de gerenommeerde fabrikanten een plek vinden.

Nog een tree hoger op de ladder zijn de meest hoogstaande flitsers van de (top)merken te vinden. Denk dan bijvoorbeeld aan modellen van Elinchrom, Profoto of Broncolor. Bepaal eerst wat je budget is. Maak dan een lijst van eigenschappen die de flitser echt moet hebben. Kijk vervolgens welke merken en modellen daaraan voldoen en maak daaruit een keuze.

De Profoto B10 Plus heeft een interne accu.

Statief

Zorg altijd voor een goed en stevig statief voor elke flitskop/flitser. Vooral flitsers met ingebouwde accu kunnen nog weleens stevig van formaat en gewicht zijn. Het laatste dat je wilt is dat tijdens een shoot je kostbare flitser onstabiel staat of zelfs omvalt, met alle gevolgen van dien.

Zorg voor een goed en stevig statief voor je flitsers.

Met accu of niet

Niet elke studioflitser werkt hetzelfde. Er zijn flitsers die je via een generator aanstuurt: een ‘doos’ die de benodigde flitskracht levert en waar je de verschillende flitskoppen via kabels op aansluit. Er zijn echter ook ‘all-in-one-flitskoppen’ op de markt, die de krachtbron ingebouwd hebben en/of op ­netstroom werken.

Die tweede variant is de laatste jaren duidelijk aan een opmars bezig. Als je een studioflitser aan gaat schaffen is het daarom verstandig om goed te bekijken welke van deze opties je het beste lijkt. Een flitser met ingebouwde accu is een stuk veelzijdiger. Aan de andere kant leveren flitskoppen die via een generator werken vaak een krachtiger flitslicht.

Specificaties

De kracht van een studioflitser wordt aangegeven in Ws, wat staat voor wattseconde. Zo zijn er bijvoorbeeld flitsers met 300 Ws, maar ook die over de 1200 Ws leveren. Hoe hoger dit getal, hoe krachtiger het flitslicht is. Die bewering kun je als leidraad nemen bij het inventariseren. Het aantal Ws zegt echter niet alles: het geeft enkel het potentieel aan dat in je flitser schuilt. Afhankelijk van de lichtvormer, de afstand tot je onderwerp en de omstandigheden komt er maar een bepaalde mate van kracht uiteindelijk op je onderwerp terecht. Desalniettemin kun je er wel van uit gaan dat een flitser met 1200 Ws krachtiger is dan eentje met 500 Ws.

Aansturing

Het is belangrijk dat de flitser exact op het goede moment flitst. Daarom moeten de camera en de flitser met elkaar communiceren. Dit kan via kabels, maar dat is niet de meest praktische optie. De meeste fotografen gebruiken daarom een draadloos setje van zender en ontvanger om dit proces te regelen. Dit soort sets zijn er in veel varianten: via infraroodlicht maar ook radiografisch. Die laatste optie heeft de voorkeur, want dat werkt betrouwbaar en ook als de flitsers verdekt of onzichtbaar voor elkaar opgesteld staan. De meeste flitsers hebben ook een slave-functie, waarbij ze als ‘slaaf’ afgaan als ze een flits van een andere flitser zien.

Deze zender van Godox zorgt ervoor dat je flitsers op het goede moment flitsen.

Modern versus oud

Net zoals bij camera’s gaan de ontwikkelingen ook bij flitsers ontzettend snel. Daarom kan het zijn dat een moderne (digitaal aangestuurde) flitskop de kracht veel beter kan sturen en plaatsen dan eentje van een aantal jaren oud. Dit kan zelfs het geval zijn als beide flitsers op papier hetzelfde potentieel (Ws) hebben.

Regelbereik

De kracht van het flitslicht van studioflitsers is vaak eenvoudig te regelen via draaiknoppen of – modern – via een app op je smartphone of tablet. Het regelbereik is niet bij alle flitsers even groot. Sommige fabrikanten gebruiken grotere ‘stappen’. Hoe meer stappen, hoe meer nuance je kunt aanbrengen. Op die manier kun je een krachtige flitskop op vol vermogen inzetten, maar ook met minimaal vermogen gebruiken voor situaties waarin je slechts weinig licht nodig hebt. Heb je veel nuances nodig in je werk? Kijk dan naar een flitser met veel instelmogelijkheden en een groot regelbereik.

Instellicht

Een studioflitser heeft een instellicht aan boord, waarmee je kunt zien hoe het licht zich gedraagt op je onderwerp. Dit licht is in principe niet niet bedoeld om bij te fotograferen (het kán wel!), maar helpt je bij het juist positioneren van je flitslicht.

Het instellicht kan op volledig vermogen gebruikt worden, maar daarnaast vaak ook proportioneel. Hierbij simuleert de flitser de hoeveelheid licht die op het onderwerp gaat vallen bij de door jou ingestelde flitskracht.

Ook zijn er (kostbare) flitsers te koop die een instellicht hebben met meer mogelijkheden: dan kun je bijvoorbeeld het instellicht ook gebruiken als lichtbron (continulicht) omdat het hier krachtig genoeg voor is. Ook is de kleurtemperatuur van het licht te regelen.

Door het instellicht kun je alvast zien hoe het licht zal ‘vallen’.

Oplaadtijd

Net zoals bij andere soorten flitsers is het ook bij studioflitsers van belang hoe snel achter elkaar je een flits kunt afvuren. Dit is niet voor elke soort fotografie van even groot belang, maar als je bijvoorbeeld sporters of andere dynamische onderwerpen fotografeert, is de tijd die de flitser nodig heeft om weer op te laden wel belangrijk. Deze oplaadtijd of recycle-tijd staat bij de specificaties van elke flitser vermeld.

Lichtvormers en accessoires

Bij het gebruik van studioflitsers is het vaak van groot belang om het geproduceerde licht te vormen. Dat wil zeggen dat je het licht dat uit je flitser komt nog moet sturen, bundelen, verspreiden of richten – afhankelijk van je doel en je onderwerp.

Voor studioflitsers zijn er dan ook ontzettend veel (afzonderlijke) accessoires te koop om dat voor elkaar te krijgen. Die monteer je aan de voorzijde van je flitser.

Licht bundelen kun je bijvoorbeeld doen met een reflector. Nog meer controle krijg je door het gebruik van een grid die je in de reflector monteert. Dat is een soort ‘zeef’ die het licht stuurt en bundelt. Je hebt zo’n grid in verschillende soorten, met variatie in dichtheid en patroon. Op die manier kun je bijvoorbeeld enkel het gezicht van je model belichten, zonder dat de rest van de scene ‘geraakt’ wordt door je flitslicht. Ook met een snoot zorg je voor gebundeld licht, en met een kleppenset kun je het licht zelf richten.

Aan de andere kant is het natuurlijk ook mogelijk om het flitslicht te verspreiden. Dit kun je doen met een paraplu of een softbox. Over het algemeen geldt: hoe groter de softbox, hoe zachter het licht. Al deze lichtvormers hebben een erg groot effect op je licht en schaduwen en zijn dus van groot belang bij het maken van een goede foto met een studioflitser.

Met een reflector kun je het licht bundelen.

Met een softbox kun je het licht verspreiden.

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lichttraining door Michiel Fischer in Zoom Academy. Alles leren over de basis van fotografie en lichttraining? Bekijk de gehele cursus!

Zo leer je onder andere:

  • Wat je allemaal al kan met 1 lamp
  • Het maken van bijzondere portretten
  • Alles over verschillende lichtsoorten en lampen
  • Het gebruik van natuurlijk licht in de studio

Bekijk hier de volledige Cursus Lichttraining door Michiel Fischer.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

De Lightroom 2022 update: dit is er nieuwe in Lightroom en Lightroom Classic

Nikkor Z 28-75mm f/2.8