in

Beginnen met landschapsfotografie: de kracht van het standpunt

Fotograferen lijkt op schilderen. Hoe laat je de lijnen lopen, wat zet je waar in beeld en hoe vang je dat beroemde Nederlandse licht op een plat vlak? We leggen je uit hoe je een landschapsfoto maakt in de traditie van de Hollandse meesters.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Landschap in Nederland in Zoom Academy. Hierin leer je alles over de mooiste landschappen in eigen land en nog veel meer.

Als beginnende landschapsfotograaf in Nederland heb je geluk. De Nederlandse kunsthistorie staat bol van de geweldige landschappen. De schilderkunst is sinds mensenheugenis geïnspireerd door het typisch Nederlandse decor. Logisch: bij gebrek aan heuvels en bergen zijn we gewend te focussen op lucht en licht. De Nederlandse landschapsschilders vormen wereldwijd het neusje van de zalm met hun krachtige composities, fenomenale lichtstudies en subtiel gevoel voor vlakverdeling en lijnvoering. Als fotograaf kun je hiervan leren. In dit artikel laten we zien hoe je Nederlandse landschappen krachtig en creatief vangt in je foto’s, en hoe je je door de rijke vaderlandse schildertraditie kunt laten inspireren. Het enige dat je hoeft te doen, is af en toe buiten de kaders te denken en dingen uit te proberen als je in het veld fotografeert! 

Standpunt

We beginnen bij het begin: wat ga je fotograferen? Het landschap in Nederland is vanwege z’n diversiteit bij uitstek geschikt voor landschapsfotografie. Op een klein oppervlak hebben we alles in huis. Zee, duinen, rivieren, meren, bos, heide, steden en in Limburg en langs de oostgrens glooiend terrein. Elk gebied is anders en vereist een iets andere aanpak, maar de basis is dezelfde. Begin als een schilder: met een leeg canvas. Wil je bijvoorbeeld een rivierenlandschap fotograferen? Begin dan niet in het wilde weg te schieten, maar probeer de gewenste foto vooraf te visualiseren. Zoek op internet naar foto’s van locaties die je aanspreken. Of loop op de locatie even door de plaatselijke VVV of boekwinkel op zoek naar mooie ansichtkaarten van het gebied. Als je je exacte locatie hebt bepaald, laat je statief en camera eerst even rusten en loop je een half uurtje door de omgeving op zoek naar de mooiste standpunten.

Hollandser kan het bijna niet: molens, water, rietkragen en overvliegende ganzen. Vroeg in de ochtend of net na zonsondergang kun je deze mooie contourfoto’s maken. Foto: Frank Verhulst

Je zult zien dat een paar stappen naar links of rechts een wereld van verschil maken voor je compositie. Net als een hoger of lager standpunt. Ga dus eens door de knieën of plat op je buik voor een intiem kikkerperspectief. Maar beklim ook de lokale kerktoren, een dijk of een hoge boom voor een weids vogelperspectief. Wees niet te snel tevreden, maar zoek naar een plaatje dat je echt voldoening geeft en dat een wow-reactie oproept. Bedenk ook dat een compositie die jij zelf als middelmatig ervaart, die uitwerking zeker zal hebben op de kijker. Maak een paar foto’s en zoek vervolgens naar een betere fotoplek. Je zult merken dat je binnen een paar uur al snel vijf tot zes betere locaties vindt dan de eerste … 

Zet tijdens avondfotografie de beeldstabilisatie van je lens uit. Dit zorgt namelijk bij lange sluitertijden juist voor onscherpte. En stabilisatie heb je dan toch niet nodig, je gebruikt immers het statief. Foto: Stephan Neven

Een van de problemen met landschapsfoto’s is dat je resultaten snel platter en minder aansprekend lijken dan toen je de foto maakte. Logisch, want je probeert een driedimensionale situatie in een tweedimensionaal plaatje te proppen. Alle indrukken die je als fotograaf ervaart – lichtval, diepte, het gevoel van ruimte, geluiden, de wind, subtiele kleurnuances – zijn vrijwel niet op die manier te vangen. Je zult dus een beetje magie moeten gebruiken om wat pit aan je foto’s te geven. Net als landschapsschilders suggereren landschapsfotografen diepte in hun werk door de nadruk te leggen op voor- midden- en achtergrond. Het Nederlandse landschap leent zich daar uitstekend voor, want dat kenmerkt zich vaak door coulissen: uit laagjes opgebouwde vergezichten. In het geval van de rivier vormt de zilveren waterloop je hoofdonderwerp en bouw je de rivierfoto op met een gelaagde voor- en achtergrond. Een interessante voorgrond kan bijvoorbeeld bestaan uit een aangemeerde boot, spelende kinderen aan de oever of een fotogenieke steiger. Daarachter kun je een wuivende rietkraag plaatsen om je compositie een mooie warme gele tint te geven. Als achtergrond kun je een rij bomen, een weiland met koeien of een dorpje met pittoreske kerktoren kiezen. Een immense luchtpartij met grote wattenwolken met een zorgvuldig geplaatste vlucht ganzen maakt het Hollandse beeld meesterlijk af.

Horizon

Regels zijn er om te breken. Maar één regel in de landschapsfotografie is heilig: de horizon is waterpas. Zo niet, dan is je foto in 99% van de gevallen mislukt. Achteraf op je foto zie je het meteen als de horizon scheef staat. Maar in het veld valt dat een stuk minder op wanneer je door de zoeker van je camera tuurt. Kun je een lijnenstructuur in je zoekerbeeld (of in live view) projecteren? Doe dat dan! Zo fotografeer je gemakkelijker waterpas. Een andere optie is je horizon rechtzetten in de nabewerking. Maar dat is wel een stuk bewerkelijker en heeft als nadeel dat je de foto moet bijsnijden.

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Landschap in Nederland in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen in een studio en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

Alle unieke plekken te vinden in ons eigen landje

Insider tips van lokale fotografen

Heel veel inspiratie

Alle praktische dingen voor het maken van de mooiste landschapsfoto’s

Bekijk hier de volledige Cursus Landschap in Nederland.


Aan de slag in de studio: tethered fotograferen

7 fotolocaties voor het fotograferen van skaters