in

Compositie maakt je foto’s sterker


8 januari 2014, 10:00

Een van de belangrijkste onderdelen in fotografie en misschien wel het belangrijkste is de compositie. Het woord ‘compositie’ betekent ” ordening van verschillende delen tot één geheel”.

Van een foto met een goede compositie wordt vaak gezegd dat het fijn is om naar de foto te kijken en dat de aandacht van de kijker getrokken wordt naar de juiste plekken. De term “goed kijken’ gaat ook niet over het gezichtsvermogen, maar over het zien van composities. Naar mijn mening is dat voor een deel talent en deels training en ontwikkeling. De manier van kijken kan ontwikkeld worden, en dus de fotografische creativiteit.
En dat is altijd de fotografische uitdaging… want hoe ga je om met onderwerp en omgeving?

Vroegere schilders gebruikten een leidraad, de regel van derden is een compositiehulpmiddel die schilders vroeger al toepasten en die vandaag in de fotografie nog veel gebruikt wordt en kan bijdragen tot een interessante foto. Tenslotte is een foto ook een plat beeld, net als dat een schilderij dat is. Een hulpmiddel dus, dat ook helpt met leren kijken naar composities.

De regel van derden

Bij de regel van derden verdeeld een raster de foto in derdes, zowel horizontaal als verticaal. Er zijn dan:

  • • twee horizontale lijnen
  • • twee verticale lijnen
  • • 9 gelijken vlakken
  • • en 4 kruispunten

De regel is gebaseerd op de onbewuste neiging dat het oog van de kijker pauzeert bij een van de vier kruispunten en dat minder doet aan de randen van het beeld. Vooral helpt de regel als leidraad om onderdelen te rangschikken, zodat het beeld rustig overkomt zonder afleidingen.

Hoe werkt het?

Door interessante onderdelen te plaatsen op de kruisende punten of in de buurt daarvan, zal de compositie al in balans komen. Een foto waarin het onderwerp geheel centraal in het midden staat, is meestal niet erg spannend. Staat het onderwerp op een van de vier kruispunten, of in ieder geval in de buurt daarvan dan wordt de foto doorgaans dynamischer en sterker.
Het hoeft dus niet zo nauwkeurig te zijn dat je een liniaal moet gebruiken om alles precies uit te lijnen. Het is belangrijker dat je over de compositie nadenkt en deze regel als (ruwe) richtlijn gebruikt.
Veel camera’s hebben ook de mogelijkheid om de regel van derden in te stellen zodat de vlakken in de zoeker of liveview staan.


Bij bovenstaande foto met de wolf is de kop in de buurt van het bovenste kruispunt geplaatst om in het beeld ruimte te laten voor het lijf en dat dus ook niet te dicht bij de rand van de foto te laten uitkomen. De wolf had zelfs hoger in beeld geplaatst mogen zijn, maar doordat er dan onder in beeld een wat rommelige voorgrond zou komen (rotsen met mos en wat begroeiing) zou dat afbreuk aan het lege serene beeld.

Doordat de blik van de wolf naar links is, is er juist links in beeld ruimte…kijkruimte dus, hierdoor komt een foto ook als snel ruimtelijk over.


Bij landschapsfotografie is de plaatsing van de horizon bepalend voor hetgeen je als fotograaf wilt laten zien. Doorgaans zal dat een keuze zijn tussen mooie luchten of een interessante voorgrond. Bij deze foto van de branding is de lucht ook heel mooi, toch is de beweging in het water sterker, zelfs sierlijk, en heeft dat de meeste ruimte gekregen.


In portretstand werkt de regel van derden als leidraad ook. Een bloem heeft kijkruimte, de ruimte waar de bloem naar toe openstaat, en dus is de plaatsing van de bloem hier rechts uit het midden. Probeer niet teveel in je foto te doen, simpele en eenvoudige composities zijn vaak erg sterk. Houd elementen die het onderwerp niet ondersteunen of de aandacht zou kunnen afleiden uit beeld is.


Een uitgangspunt dat ik ook hanteer is dat ons oog naar het lichtste deel in de foto trekt, achter het onderwerp werkt een lichte plek versterkend, aan de kant van de kijkruimte zou dit ook versterkend zijn.


Ook bij de foto van de boshyacint is de regel van derden als uitgangspunt gehanteerd. Nog een uitgangspunt is dat de kaderranden bij voorkeur vrij moeten zijn van afwijkingen, het lichte plekje in de kaderrand trekt bij het linkerbeeld wel de aandacht, maar is niet waar de foto omgaat, dus is dat bij het rechterbeeld geretoucheerd.

Moet dit altijd, de regel van derden?

Nee hoor, experimenteer vooral met de regel van derden. Het is slechts een richtlijn die je wel altijd kan toepassen. En zeker als een onderwerp symmetrisch is, zal een centrale plaatsing juist sterk kunnen zijn.

Happy shooting!!

Wie is deze auteur?
Mijn naam is Loulou Beavers en ik ben professioneel natuurfotograaf. Mijn foto’s en artikelen worden regelmatig gepubliceerd in diverse tijdschriften en boeken. Ook zijn mijn foto’s veelvuldig in internationale wedstrijden bekroond. Bekijk hier mijn website.

Tips: Natuur fotograferen in januari

Sony CyberShot DSC-W830 & W810