in

Compositieregels zijn er om te breken

Compositieregels zijn er niet voor niets. Maar móét je ze altijd gebruiken? Is een foto per definitie slecht als je geen gebruik maakt van de regels? Nee hoor, maar dit moet je wel bewust doen.

Laat jouw foto’s opvallen tussen al die andere platen door een krachtige compositie. Je leert hier alles over in de Cursus Krachtige Composities.

Lak aan de regels hebben

Het is duidelijk dat er in de fotografie nogal wat regels en standaarden zijn die ervoor moeten zorgen dat jouw foto’s technisch ‘kloppen’. Die compositieregels zijn er niet voor niets, want als je ze consistent toepast, worden je foto’s er gemiddeld gezien daadwerkelijk beter van. Toch kan het ook interessant zijn om eigenwijs te zijn. Want het leuke aan regels is dat je ze ook kunt omzeilen of breken.

Een reden om je ook eens níét aan de regels te houden, is dat de regels praktisch en handig zijn, maar soms ook zorgen voor voorspelbare en misschien zelfs saaie beelden. Soms worden foto’s die precies de regeltjes volgen, al snel cliché. Denk dan bijvoorbeeld aan een foto van de zee: de horizon op een derde vanaf de onderkant, de fraaie wolkenlucht vormt de bovenkant. Prima beeld, maar niet wereldschokkend innovatief of verrassend. Zo’n situatie kan met uitstek geschikt zijn voor een portie experiment op het gebied van je compositie.

Hoe kun je hier eens mee gaan spelen? We geven we een aantal opties.

Wissel van lens

Een gemakkelijke manier om eens te proeven aan het avontuur zit waarschijnlijk gewoon in je eigen fototas. Bij veel foto-situaties heb je misschien gelijk een idee over welke lens daar het beste bij past. Een portret? Dan neem ik de 85 mm. Een landschap? Dan is de 35 mm prima geschikt! Dat is natuurlijk ook zo, maar het kan verfrissend zijn om eens te kijken hoe je een onderwerp op een andere manier kunt benaderen. Neem dus eens een 35mm-objectief voor het portret en een 85mm-lens voor de landschapsfoto. Je zult zien dat deze benadering zorgt voor een frisse blik op je onderwerp en een beroep doet op je creativiteit.

Andere uitsnede

De uitstraling van een foto heeft veel te maken met hoe de verschillende beeldonderdelen in beeld zijn gebracht. In de klassieke zin ligt het voor de hand om je onderwerp in zijn geheel te fotograferen, maar het kan een verfrissend idee zijn om daar eens anders naar te kijken. Door middel van kadreren of digitaal croppen kun je heel verrassende resultaten behalen.

Snijd je onderwerp eens halverwege af, of breng enkel de onderzijde in beeld. Dit heeft een vervreemdend effect en zorgt voor unieke beelden die een veel gefotografeerd onderwerp toch weer een fris aanzien kunnen geven.

Met een drone kun je natuurlijk helemaal vanuit een bijzonder standpunt fotograferen. Zorg dat je de compositie extra ruim neemt door i.v.m. de extreme lensvervorming. Zo heb je meer ruimte in de nabewerking voor het rechtzetten.

Arjan Stijtsma (arjansijtsma)
DJI Air 2S · ISO 100 · F 2,8 · 1/400 SEC · 8 MM

Denk eens aan scheef

Kies er eens voor om je onderwerp in een hoek te benaderen en ‘scheef’ te fotograferen. Dit wordt door veel fotografen als ‘fout’ gezien; het is dus wachten op commentaren als ‘pas op, de zee loopt leeg!’ of kreten van gelijke strekking. Laat je desondanks niet tegenhouden en probeer het toch eens, want je camera flink wat graden kantelen kan heel dynamische en verrassende beelden opleveren waarbij het onderwerp een krachtige rol speelt. Zorg er overigens wel voor dat het beeld flink scheef is, want bij een beeld dat maar enkele graden scheef is genomen denkt iedereen dat je gewoon een ‘rechte’ foto wilde maken maar daar niet in geslaagd bent. Dat wil je natuurlijk voorkomen.

Staand vs liggend

Sommige beelden worden min of meer automatisch liggend gemaakt en sommige juist staand. Ben je daarvan bewust en kies eens een andere oriëntatie. Een foto krijgt een heel andere dynamiek als je verandert van staand naar liggend en andersom. Je onderwerp krijgt een andere context en wellicht zijn er beeldelementen die opeens een nieuwe of andere rol krijgen als je wisselt van oriëntatie.

Bij het fotograferen van een boom ben je wellicht gewend om voor een staande oriëntatie te kiezen. Op die manier past de boom er mooi in zijn geheel op en krijgt die boom ook de volledige aandacht. Toch kan het ook fraai zijn om eens een liggende foto te maken van diezelfde boom waarbij andere beeldelementen ook een rol krijgen in de foto. Die elementen en de extra context die je op deze manier automatisch inbouwt kunnen een hoop spanning en kracht aan zo’n foto toevoegen.

Een landschapsfoto hoeft niet altijd in liggend formaat. En je hoeft ook niet per se één van de andere regels te volgen.

Andre van der Meulen (avdmeulen)
Fujifilm X-T2 · ISO 200 · F 10 · 2x 60 SEC · 11,5 MM

Verander van pose

Bij het voorgaande punt hadden we het uiteraard over het gekozen kader, en niet over de pose van de fotograaf tijdens het maken van de foto. Toch is het aan te raden om fysiek ook eens te wisselen tussen staand en liggend. Een foto die je normaal gezien rechtopstaand zou maken kan een heel ander beeld worden als je op de grond gaat liggen. De blik op het onderwerp verandert volkomen. Dat onderwerp krijgt daardoor een andere rol in je foto. Een standbeeld gefotografeerd vanaf een (erg) laag standpunt zorgt voor een heel andere foto dan een standpunt op ooghoogte. Probeer dus zo nu en dan eens een ander (bijzonder) standpunt uit, want daardoor verandert je compositie mee.

De fotograaf fotografeerde dit blauwe druifje van onderaf. Dat geeft een totaal andere sfeer dan vanuit een ander standpunt.

Sandra Molenaar (sansfotografie)
Nikon D3200 · ISO 100 · F 7,1 · 1/125 SEC · 35 MM

Spelen met perspectief

Veranderen van perspectief kan je onderwerp opeens een vreemd voorkomen geven, maar dat effect kun je natuurlijk ook in je voordeel gebruiken. Zo kan het leuk zijn om met het perspectief in je beeld te spelen en bijvoorbeeld verhoudingen door de war te gooien. Denk eens aan de obligate foto die iedere toerist maakt bij de toren van Pisa in Italië: de grote toren lijkt opeens heel klein en de kleine persoon ineens heel groot. Een grappig effect dat je op veel plekken kunt gebruiken.

Er zijn dus een heleboel manieren om te experimenteren met je compositie. Neem die vrijheid en ga dat experiment aan, want in de digitale fotografie kan het geen kwaad om eens wat meer beelden te maken en te zoeken naar avontuurlijke composities. Maar pas op, want het is het beste dit pas te proberen als je de regels kent.

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Krachtige Composities in Zoom Academy. Hierin leer je allerlei technieken die je kunnen helpen om een krachtige foto te schieten.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over het gebruiken van een goede voorgrond
  • De lijnen die je in je compositie kunt gebruiken
  • Hoe je alle klassieke compositieregels toepast
  • Stap voor stap meer zicht krijgen op het samenstellen van composities onder verschillende omstandigheden

Bekijk hier de volledige Cursus Krachtige Composities.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Ik ga op reis en ik neem mee: deze fotografie reisaccessoires

Vlinders fotograferen: zo doe je dat!