in

Composities in de natuur: hier moet je op letten

Bij natuurfoto’s kan het behoorlijk lastig zijn om krachtige composities te vinden. De natuur gaat immers zijn eigen gang en een bos, park of heideveld kan er best chaotisch uitzien. Net zo staan herten of wilde zwijnen niet altijd op de plek waar jij ze het liefst ziet. Toch is het altijd mogelijk ergens een mooie plaat uit te slepen.

Laat jouw foto’s opvallen tussen al die andere platen door een krachtige compositie. Je leert hier alles over in de Cursus Krachtige Composities.

Door de wirwar van bomen, struikgewas en de vaak onregelmatig begroeide ondergronden, oogt een natuurlijke omgeving al snel druk op een foto. Dat maakt het lastig om de blik van de kijker te leiden en het hoofdonderwerp te accentueren. Door met een zoomlens te werken, isoleer je het beste gedeelte van de omgeving en raak je al meteen veel van de omringende drukte kwijt.

Achtergrond wegwerken

Heb je grazende Schotse Hooglanders of een karakteristieke boom op het oog? Dan is het zaak daar een passende achtergrond bij te vinden. Of in ieder geval eentje die niet al te veel afleidt. In drukke of minder interessante omgevingen helpt het als de achtergrond een lager contrast heeft, waardoor het deels wegvalt. Bijvoorbeeld omdat het minder kleurrijk en donkerder is dan de voorgrond. Niet voor niets worden natuurfoto’s vaak aan het begin van de dag gemaakt op momenten dat er nevel hangt en bij mist. Zelfs de drukste achtergronden dim je hiermee aanzienlijk of wis je grotendeels uit. Daarnaast voegt het samen met het ochtendlicht veel sfeer toe.

In meer open gebieden bestaat in ons kleine land de kans dat je in de verte zoiets als bebouwing, hoge schoorstenen, hoogspanningsmasten of een lelijk hekwerk ziet. Ook dan zorgt mist ervoor dat je alsnog op een desolate plek midden in de natuur lijkt te staan. Is de mist niet dicht genoeg? Richt je camera vanuit een lager standpunt schuin omhoog. Daardoor krijg je meer lucht te zien en raak je de storende achtergrond langs de horizon grotendeels kwijt. Ook als de bodem weinig interessants heeft te bieden kan dit je helpen, omdat je er vanuit een lager standpunt veel minder van in beeld krijgt.

Via een lager standpunt werk je een eventueel onrustige achtergrond weg. Ook is de fotograaf hierdoor op ooghoogte van het dier gekomen.

Jaap Jonk (japiojj)
Canon 250D · ISO 200 · F 6,3 · 1/800 SEC · 200 MM

Ordenen

In boomrijke omgevingen versterk je de compositie door jouw standpunt zo te kiezen dat de stammen die prominent in beeld staan, elkaar niet of zo min mogelijk overlappen. Denk aan de dansende bomen in het Speulderbos, maar ook in andere bossituaties. Liefst is er altijd een beetje tussenruimte.

Om dit te doen, beweeg je een stukje naar links of naar rechts, of je gaat iets dichter bij de bomen of juist iets verder ervandaan staan. Het is soms best een gepuzzel, maar vrijwel altijd is er wel een manier te vinden om een prettig samenspel te vinden. Dat geeft het beeld echt veel meer rust.

Ook als de bomen niet het hoofdonderwerp zijn maar je iets anders als voorgrond kiest, zoals een pluk paddenstoelen, kleurrijke bloemen of een met mos bedekte boomstronk, is het een goed idee om de achtergrond zo geordend mogelijk te krijgen.

Op een mistige dag kun je veel meer spelen met je compositie, omdat de achtergrond minder de aandacht trekt.

Ton Ellenbroek (tonellenbroek)
Canon 80D · ISO 100 · F 7,1 · 1/80 SEC · 23 MM

Koers verleggen

Zie je al van verre iets wat je wilt vastleggen? Bedenk dan terwijl je erheen loopt hoe je dit het beste kunt vastleggen. Waar is het beste standpunt en wat is een geschikte achtergrond? Op die manier kun je tijdens het naderen alvast naar links of naar rechts uitwijken of een omtrekkende beweging maken.

Ook voor het vastleggen van schuwe dieren is dit een effectieve tactiek. Want zie je in de verte een hert, bosuil of ander dier, dan heb je nu nog de kans om je koers flink te verleggen om het vanaf de gunstigste kant te benaderen. Op afstand word je namelijk niet zo snel als bedreiging gezien, of ben je zelfs nog helemaal niet ontdekt. Daardoor kun jij je relatief snel verplaatsen zonder al te veel op te vallen. Pas het laatste stuk(je) moet je voorzichtig te werk te gaan om het dier niet te laten schrikken.

Anticiperen

Ook bij andere diersoorten zul je moeten anticiperen. Bij vlinders, libellen, zandhagedissen en andere schichtige dieren moet je namelijk best dichtbij komen om ze goed te kunnen fotograferen. Door te anticiperen op de omgeving, kun je echt verrassend dichtbij komen, zolang je het laatst stuk(je) maar uiterst langzaam en bedachtzaam beweegt. Wacht je geduldig op een locatie waar veel waarnemingen worden gedaan, zoals bij een vossenburcht, dan kun je zelfs vooraf het ideale standpunt opzoeken.

Nog voor het dier in beeld is, bepaal je nu wat je wel en niet in beeld neemt. Bijvoorbeeld een vossenpaadje als inleidende lijn dat een stukje verderop bij het vossenhol uitkomt. Je kunt dan zowel een naderende vos met misschien wel een buit in de bek fotograferen, als een stel jonge vosjes dat nieuwsgierig vanuit de donkere opening naar buiten gluurt door snel in te zoomen. Het blijft natuurlijk afwachten wat een dier straks doet, en je zult vast momenten tegenkomen dat je je compositie alsnog nog snel moet finetunen.

Anticipeer op wat een dier mogelijk gaat doen. Dit dier is gefotografeerd in een park waar gevoederd wordt.

Eric T’Kindt (erictkindt01)
Nikon D800 · ISO 400 · F 3,5 · 1/250 SEC · 300 MM

Compromis

Complicatie bij (niet alleen) natuurfotografie is dat elk onderwerp mooiere en minder mooie kanten heeft. Regelmatig zul je daarom naar een compromis moeten zoeken om zowel het onderwerp als de omgeving zo goed mogelijk in beeld te krijgen.

Een eenzame boom kan bijvoorbeeld vooral vanaf één zijde mooi zijn, terwijl vanuit dat standpunt het sfeervolste gedeelte van de uitgestrekte vlakte of het heideveld zich juist aan de andere kant bevindt. Het is afhankelijk van de specifieke situatie wat nu je beste oplossing is.

Ergens middenin zien uit te komen is misschien wel het hoogst haalbare, dus waar de boom nog steeds vrij gunstig in beeld staat en je ditmaal ook een mooi stukje omgeving ziet. Mocht de achtergrond echt oninteressant zijn, dan is mist wederom je beste vriend om de boom of een ander onderwerp te isoleren.

Soms kun je héél dicht op je onderwerp duiken om het nog prominenter in beeld te brengen.

Nadine Gijzen (nadine-fotografie)
Canon 6D II · ISO 800 · F 10 · 1/50 SEC · 24 MM

Reflecties

Weerspiegelingen doen het altijd en overal goed. Je kunt hier heel mooie composities mee maken. Gelukkig is het vroeg op de dag regelmatig zo goed als windstil, en dat zorgt voor heldere en duidelijke reflecties. Omdat het om een spiegeling gaat, wordt het beeld bijna als vanzelf in tweeën gedeeld. Dat wil niet zeggen dat de horizon ook altijd precies in het midden hoort te zitten. Je kunt er ook voor kiezen om nog wat extra voorgrond mee te nemen, bijvoorbeeld vanwege de mooie waterlelies langs de oever vlak voor je. Of juist meer lucht als het water of de bodem op de voorgrond vies of troebel is, of als de zonsopkomst in kleurenpracht explodeert.

Je kunt het hoofdonderwerp in het midden plaatsen om rust en symmetrie te benadrukken. Dat werkt vooral goed als beide zijden ook echt in balans zijn, zoals eenzelfde soort begroeiing. Mocht de ene zijde te veel afwijken, dan trekt dat meteen de aandacht en dat verstoort de symmetrie. Wat ook kan is de regel van derden of de gulden snede toepassen. Twee boompjes of dieren links in beeld, en iets anders rechts in beeld, maakt je foto extra interessant om naar te kijken omdat het in totaal dan om een oneven aantal gaat.

Overigens kun je watervogels of drinkende dieren zoals eekhoorns inclusief een schitterende reflectie vastleggen door jouw camera met telelens extra laag over het wateroppervlak te richten.

Laag over het water leg je zowel de vogel als de reflectie vast.

Mark de Weert (frozenmemory)
Canon R6 · ISO 2000 · F 7,1 · 1/640 SEC · 363 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Krachtige Composities in Zoom Academy. Hierin leer je allerlei technieken die je kunnen helpen om een krachtige foto te schieten.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over het gebruiken van een goede voorgrond
  • De lijnen die je in je compositie kunt gebruiken
  • Hoe je alle klassieke compositieregels toepast
  • Stap voor stap meer zicht krijgen op het samenstellen van composities onder verschillende omstandigheden

Bekijk hier de volledige Cursus Krachtige Composities.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Sterren fotograferen doe je zo!

Beginnen als trouwfotograaf: zo bouw je een portfolio op