in

Composities in de praktijk: zo fotografeer je wegen, kanalen en tunnels

Het door de mens gemaakte landschap heeft de fotograaf veel te bieden. Niet alleen bruggen zijn mateloos interessant, maar ook wegen, waterwegen en tunnels zijn een dankbaar onderwerp voor een middag fotograferen. Hoe kun je de lijnen en het perspectief in deze elementen het beste benutten?

Meer leren over architectuur? Volg dan de Zoom Academy Cursus Lijnen en Perspectief en leer alles over het fotograferen van gebouwen!

Wegen

Perspectief en standpunt

Het interessante aan wegen is dat ze ergens naartoe lopen. Dat geeft je als fotograaf de mogelijkheid om de lijnen en het perspectief van die de weg te gebruiken voor het maken van fraaie beelden. Het is goed om in elke situatie de basis en de ‘bones’ van het beeld in de gaten te houden. Daarmee bedoelen we dat elk beeld van een weg bestaat uit een aantal basislijnen. De weg loopt ergens heen en creëert daarmee een vorm die wordt beïnvloed door perspectivische werking. Overbodige elementen als bomen, gebouwen, auto’s en prullenbakken moet je dan wegdenken, zodat je de pure basisvormen van het beeld overhoudt. Die moeten goed zijn.

Een weg geeft richting en dirigeert de ogen van de kijker door het beeld.

Lucas van Gemert, lucasvgemert.zoom.nl
Motorola Moto G6 Plus · ISO 50 · F 1,7 · 1074 SEC · 4,25 MM

Daarnaast is je eigen standpunt van groot belang. Dat verandert namelijk het perspectief op de werkelijkheid met iedere verandering van standpunt. Fotografeer je laag bij de grond in het midden van de weg, dan begint de weg misschien extreem breed en loopt snel weg naar een verdwijnpunt op de horizon. Misschien herken je dat standpunt van de bekende ‘Route 66’-foto, waarbij je de weg kaarsrecht en eenzaam naar de horizon ziet lopen. Fotografeer je die weg vanaf een hoger standpunt, dan kun je je indenken dat het perspectief heel anders en minder extreem is. Onthoud dus goed dat iedere verandering van standpunt en de keuze voor de brandpuntsafstand van je objectief invloed hebben op hoe de weg in je beeld verschijnt. Experimenteer hiermee en kijk hoeveel verschillende manieren je kunt verzinnen om een weg interessant in beeld te brengen met je eigen apparatuur, mogelijkheden en creativiteit.

Dit mooie pad komt door de fraaie omstandigheden extra goed tot zijn recht.

Femke Straten, fem-foto.zoom.nl
Nikon D6500 · ISO 125 · F 16 · 1/8 SEC · 140 MM

Abstractie

Overal waar je belijning, herhaling en ritme tegenkomt kun je als fotograaf op zoek gaan naar abstractie. In wegen is dit vaak eenvoudig te vinden. Zo kun je denken aan een beeld waarin je enkel de strepen op de weg ziet in combinatie met grof asfalt, een foto waarin je een verhoogd wegenknooppunt door de lucht ziet lopen of een eenvoudig ritmisch en grafisch beeld van een vangrail. Wees creatief en durf die abstractie op te zoeken, want alleen als je jezelf uitdaagt kun je de beste beelden maken.

De eenvoud en – relatieve – abstractie maken dit beeld tot een karakterfoto.

Elisabeth van Helden, ejvh.zoom.nl
Sony A7 II · ISO 100 · F 13 · 1/50 SEC · 24 MM

Kruispunten en knooppunten

Kruispunten en knooppunten zijn extra interessant voor jou als fotograaf, omdat op die plek lijnen en vormen samenkomen. Je kunt er ook allerlei kanten mee op, want een foto van een spannend verlicht verlaten kruispunt in de avond is heel anders van aard dan een weids en documentair overzichtsbeeld à la Stephen Shore. Ook knooppunten zijn een bijna onuitputtelijke bron van fotografische mogelijkheden. Zeker de grote snelwegknooppunten waarbij meerdere wegen als betonnen stroken over elkaar heen gedrapeerd zijn en een ingewikkeld spinnenweb vormen, zijn ontzettend fotogeniek. Een uitdaging is het wel, het fotograferen van die knooppunten, want je kunt er niet altijd goed bij in de buurt komen. Soms lukt dat wel, via sluipwegen, maar veel vaker zul je moeten improviseren. Fotograferen vanuit een rijdende auto (natuurlijk als passagier!) is dan een goede oplossing. Een cabriolet is dan helemaal top!

De wirwar aan wegen is vaak bijzonder fotogeniek.

Mark Roossien, murkemur.zoom.nl
DJI Mavic Air (drone) · ISO 101 · F 2,8 · 1/560 SEC · 4,5 MM

Praktisch

Het fotograferen van wegen is niet zonder gevaar. Waar wegen zijn, is meestal verkeer en als fotograaf ben je daar misschien niet direct mee bezig als je op zoek bent naar fraaie beelden. Zorg er daarom altijd voor dat je goed weet wat je doet en goed onderzoekt of de plek waar je staat veilig is. Kies bijvoorbeeld een tijdstip uit waarop het minder druk is op de weg, of neem een handlanger mee op pad om je te waarschuwen voor verkeer of gevaar. Houd in alle gevallen je ogen en oren goed open terwijl je aan het fotograferen bent, zeker als je midden op de weg staat te werken. Het dragen van een opvallende outfit met verlichting of een veiligheidsvestje is natuurlijk nooit een verkeerd plan.

Slingerend zoekt het pad een weg.

Sake van Pelt, sake-van-pelt.zoom.nl
Sony A7 III · ISO 200 · F 8 · 1/125 SEC · 150 MM

Kanalen en waterwegen

Perspectief en standpunt

Kanalen, rivieren en andere waterwegen zijn fotogeniek om allerlei redenen. Net zoals wegen die door het landschap klieven of kronkelen geeft het water je beeld een duidelijk onderwerp dat de kijker door de compositie heen leidt. Ook kun je met het natuurschoon en de omgeving een interessanter beeld maken. Natuurlijk zijn ook hier het gebruikte perspectief en het standpunt belangrijk. Afhankelijk van hoe groot en breed de waterweg is, heeft jouw eigen standpunt meer of minder waarde. Een grote, brede rivier als de Rijn trekt zich niet veel aan van jouw standpunt, waardoor een paar honderd meter opschuiven weinig tot geen verandering in je beeld brengt. Is de rivier kleiner, dan kun je met het opzoeken van een ander standpunt wel degelijk verschil maken. En zeker als er bochten in het spel zijn, is het belangrijk waar jij als fotograaf precies gaat staan.

Hier is uitstekend gebruikgemaakt van standpunt en perspectief.

Jolanda Bosselaar, lejeune_zoom.zoom.nl
Sony A7 II · ISO 100 · F 7,1 · 1/400 SEC · 17 MM

Is de waterweg recht van vorm, dan kun je spelen met het perspectief door vlak bij de kade te gaan staan en die mee te nemen in het beeld, of juist in het midden van het water (op een boot of brug) te gaan staan om een symmetrisch beeld te maken. Fotografeer je van een brug, dan kun je heel andere beelden maken. Ook kun je ervoor kiezen om slechts een kleine ‘doorsnede’ van de rivier te fotograferen: recht naar de overzijde. Dit kan een leuk beeld opleveren als daar mooie natuur, een interessante kade of een fraai gebouw te vinden is. Of juist niets, wat dan een minimalistisch beeld oplevert. Leuk feitje: lang was een foto met exact deze compositie de duurste foto ooit. Het beeld ‘Rhein II’ van Andreas Gursky werd voor bijna 3,2 miljoen euro verkocht. Kortom: een tripje naar je favoriete rivier kan behoorlijk lucratief uitpakken.

Details

Een kanaal of rivier is omgeven met interessante elementen waar je mooie detailfoto’s van kunt maken. Bovendien zijn ze grafisch interessant, omdat ze in veel gevallen in een bepaald ritme of volgorde opgesteld zijn.

Ga maar na: in de buurt van een haven of kade zie je bijvoorbeeld vaak van die afmeerpalen uit het water steken. Deze kun je prachtig op de foto zetten met enkel water eromheen. Doordat de achterste palen verder weg staan en dus kleiner zijn, kun je dat fraai verwerken in je beeld. Eventueel kun je zelfs een stuk van de kade of van de overzijde van het water meenemen om de kijker een idee te geven waar hij of zij naar kijkt. Ook een bomenrij op de kade kun je uitstekend gebruiken in je foto’s. Doordat je vaak goed in de verte kunt kijken – zeker als de waterweg recht van vorm is – zie je ook de bomen van groot naar klein weglopen richting het verdwijnpunt. In combinatie met het lijnenspel van de rivier zelf levert dat een interessant beeld op.

En wat dacht je van een sluis als onderwerp van je fotoserie? Op zichzelf is de werking van een sluis al interessant, maar ook het ontwerp van sluizen is vaak bijzonder fotogeniek. Zeker de wat oudere sluizen, bijvoorbeeld bij Nieuwegein, zijn prachtig om te zien. Een bijkomend voordeel van een sluis is dat je er vaak, al dan niet in beperkte mate, op kunt staan en de waterweg dus van een ander standpunt kunt fotograferen.

Water en licht

Een rivier of kanaal is weinig anders dan heel veel water. Aan de ene kant is dat misschien eentonig en saai, maar in combinatie met de juiste belichting en weersomstandigheden kan dat alsnog heel mooi uitpakken. Staat de zon laag en schijnt hij vanuit tegenovergestelde richting, dan krijg je een prachtige gloed op het water. Pas wel op voor keiharde reflecties, want op die plekken kunnen je fotobestanden uitgebeten raken. Belicht, als dat mogelijk is, iets onder, zodat je dat binnen de perken houdt.

De omstandigheden en het licht maken van deze foto een echt plaatje.

Sus Bogaerts
Sony A6400 · ISO 100 · F 11 · 1/25 SEC · 67 MM

Kijk daarnaast ook goed naar reflecties. Water in een rivier of kanaal stroomt altijd, waardoor er niet snel een spiegelend en glad oppervlak ontstaat. Maar toch kun je ook in stromend water prima met reflecties van bomen of architectuur aan de kade werken. Door de stroming, rimpelingen en golven krijgen die reflecties een extra poëtisch, onduidelijk karakter.

Tunnels

Perspectief en standpunt

Een tunnel is fotografisch eigenlijk altijd interessant door de vorm en de manier waarop licht een rol speelt. Daarnaast heb je vaak te maken met interessante materialen en vormen die je kunt gebruiken voor creatieve beelden. Door de vorm van een tunnel is het gebruik van perspectief ideaal. Er zijn maar weinig situaties denkbaar waarin het verdwijnpunt in je foto’s zo duidelijk te zien is. Een verdwijnpunt is er natuurlijk altijd, maar de vorm van de tunnel zorgt ervoor dat daar expliciet de nadruk op komt te liggen. Maak daar gebruik van en kijk ook hoe je standpunt het perspectief kan beïnvloeden. In hoeverre dit werkt is ook afhankelijk van de lengte en de vorm van de tunnel, maar vaak kun je met een kleine verandering van standpunt of hoek al een heleboel veranderen aan het eindresultaat. Een foto gemaakt naast de wand ziet er bijvoorbeeld vaak compleet anders uit dan een foto die precies vanuit het midden gemaakt is.

Tunnels en perspectief zijn een geweldige combinatie.

Frederik Verbeke, rouche.zoom.nl
Nikon D7500 · ISO 800 · F 5,6 · 1/20 SEC · 35 MM

Licht

Er is licht aan het einde van de tunnel. Dat bekende gezegde is ook van toepassing voor fotografen die op zoek zijn naar een interessant beeld. Dat licht kun je prachtig inzetten om mooie beelden mee te maken, omdat het, naarmate je verder in de tunnel komt, steeds minder aanwezig is en een prachtig effect op de tunnelwanden en de grond geeft. Het licht geeft je beelden ook meteen richting en een aandachtspunt. Ook een beeld waarin het licht zelf niet zichtbaar is, maar het effect op de muren of grond daarvan wel, kan aantrekkelijk zijn. Ook het ritme of effect van kunstmatig licht in de tunnel kun je prima inzetten voor leuke tunnelbeelden.

Abstractie

Een tunnel is van zichzelf al bijna een buitenaardse of abstracte vorm en daardoor is het een aantrekkelijk en voor de hand liggend idee om er abstracte foto’s van te maken. Vaak zit er in de tunnel een bepaald ritme en is er ook in de manier waarop het eventuele buitenlicht of kunstmatig licht de materialen verlicht een ritme of patroon te ontdekken. Deze ritmes kun je uitstekend inzetten voor een fraai abstract beeld waarbij het meer draait om vormen, materialen en contrasten dan om het daadwerkelijk vastleggen van de tunnel zelf als architectonisch element. Wees niet bang voor vreemde beelden: probeer bijvoorbeeld eens ondersteboven te fotograferen. Verrassende resultaten gegarandeerd!

Details

Ook in een tunnel kun je genoeg details vinden. Afhankelijk van wat voor een tunnel het precies is, kunnen dat tegels, lampen, tekstbordjes, richels of hekwerken zijn. Deze elementen kun je prima gebruiken voor het maken van interessante beelden. Combineer dat soort beelden bijvoorbeeld met interessante overzichten of abstracte losstaande beelden. Combineren in één beeld kan ook: zo kun je een hekje natuurlijk ook verwerken in een groter overzichtsbeeld waarin het perspectief mooi wegloopt richting het verdwijnpunt of het licht aan het eind van de tunnel.

Praktisch

Er zijn wat praktische zaken waar je rekening mee dient te houden als je in tunnels foto’s gaat maken. Welke dat zijn, is natuurlijk afhankelijk van wat voor tunnel je precies voor ogen hebt. Een voetgangerstunnel vereist weinig voorbereiding of oplettendheid, maar een tunnel waarin verkeer voorbijraast, is al een stuk uitdagender. Voor een interessante foto wil je misschien op een bepaalde plek staan waar ook het verkeer langskomt, en dan moet je wel goed blijven uitkijken. Zorg er in ieder geval voor dat je zelf goed zichtbaar bent – door het dragen van verlichting en/of een veiligheidsvestje – en neem nooit te veel risico’s. Een unieke foto maken is leuk, maar je eigen veiligheid moet altijd voorop blijven staan.

Houd altijd je ogen open en maak gebruik van de omstandigheden.

Rutger van Loo, rpvanloo.zoom.nl
Olympus E-M5 II · ISO 1250 · F 1,8 · 1/500 SEC · 75 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lijnen en Perspectief in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen van architectuur en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over lijnenspel en verdwijnpunten
  • De beste composities voor gebouwen
  • Welke camera’s en objectieven je kunt gebruiken
  • Een aantal extra creatieve trucs

Bekijk hier de volledige Cursus Lijnen en Perspectief.


Tips van een pro: de geheimen van een bosfotograaf

Fotograferen in de mist: tips voor de juiste belichting en scherpte