in

Creatief beweging vastleggen met de Elinchrom Ranger ELB400

Circus is beweging

Toen ik voor mijn vorige blog kennismaakte met de ELB400 bij FotoFlits bleek dat de flitser een groot aantal bijzondere instellingen kende, die met name voor het vastleggen van beweging interessant zijn. Nu ben ik normaliter geen actiefotograaf en tijdens mijn eerste test heb ik deze instellingen verder niet geprobeerd. Logisch ook, vond ik zelf, want mijn studioflitsers, die ik wilde vergelijken met deze portable lichtgewicht, waren ook niet in staat om op die manier te flitsen.


De ELB400 basisunit met Action Heads

Toch deed zich niet lang daarna wel degelijk de behoefte voor om beweging vast te leggen in portretten. Sinds begin dit jaar volg ik voor mijn eigen fotoproject een aantal studenten van Codarts Circus Arts in Rotterdam. Een studie waar beweging uiteraard een hoofdrol heeft. Ik had met de studenten afgesproken om ook portretten van hen te maken, maar in ieder geval in een deel van hun portretten wilde ik beweging laten terugkomen. En dus werd het wel heel interessant om de ELB400 nogmaals te proberen, maar nu met zijn actiestanden.

Gevoelstemperatuur onder nul

Codarts Circus Arts is gevestigd in het Fenix gebouw in Katendrecht, Rotterdam, met prachtig uitzicht vanaf de kade voor de deur op de Wilhelminapier en de Kop van Zuid. Thuis heb ik al bedacht dat ik de artiesten-in-wording voor de skyline van Rotterdam wil vastleggen. Omdat ik ook beweging in de foto’s wil hebben is overdag geen optie en dus zal de shoot ’s avonds plaatsvinden. Ik heb de ELB400 voor twee avonden geleend, en daar ben ik maar wat blij om als de eerste avond de regen met pijpestelen naar beneden komt. De tweede avond hebben we meer geluk, het is droog en helder, maar de gevoelstemperatuur ligt deze avond begin maart wel onder nul. Afzien dus voor mijn modellen…en voor mijn handen…


De eerste avond is het shooten met actiestanden nog bijzonder onwennig. (Artiest: Lauren Cook, Foto: Erik Keulers)

De harde kant van de shoot

De apparatuur die ik te leen heb gekregen bestaat uit:
– Twee Elinchrom ELB400 basissets;
– Twee Elinchrom ELB Action heads;
– Twee Elinchrom ELB Li-Ion Accu’s
– Alle benodigde accessoires.

Doordat ik de beschikking heb over twee basissets, kan ik de twee flitskoppen via een ander programma laten flitsen en zo mijn mogelijkheden dus vergroten. Sluit ik beide flitskoppen aan op een basisset, dan heb ik weliswaar de mogelijkheid om beide flitsers volgens hetzelfde programma te laten flitsen, maar ik kan geen combinatie van flitsstijlen maken.


Met name de diabolo’s blijken een fraai effect te geven, ook al in de hal. (Artiest: Stefan Bauer, foto: Erik Keulers)

Toch biedt ook één basisset al voldoende mogelijkheden. Met die ene set is het mogelijk om:

Stroboscopisch te flitsen: net als in een discotheek geeft de flitser een aantal korte pulsen licht af. Het aantal en de tijd waarin dit moet gebeuren kun je naar eigen wensen instellen; de kracht van het flitslicht is uiteraard wat minder krachtig, doordat de herlaadtijd tijdens de strobe erg kort is; Er zijn tot 8 flitsen per seconden te maken en dit kan tot 5 seconden lang ingesteld worden.

Vertraagd flitsen: met deze instelling is het mogelijk om niet aan het begin van het maken van de foto te flitsen, maar ergens gedurende de sluitertijd, bijvoorbeeld aan het einde. Voorbeeld: Zet de sluiter op 1 seconden en laat de flitser na 0.95s / 950ms pas flitsen.

Sequence flitsen: in deze stand zal elke ELB flitsen op een andere foto. Zo zal bijvoorbeeld de linker flitser bij de eerste foto afgaan en de rechter bij de tweede foto. Er zijn tot 20 flitsers achter elkaar te laten flitsen.

Standaard flitsen: Standaard flitsen is uiteraard ook mogelijk, maar met een lange sluitertijd kan ook langs deze weg nog steeds beweging worden vastgelegd.

Met de tweede basisset is het mogelijk om stroboscopisch flitsen en vertraagd flitsen te combineren, waardoor de beweging aan het einde van de foto kan worden bevroren met een krachtigere flits. Daarnaast is het in sequentie flitsen mogelijk de flitssets te laten afwisselen waardoor de tussentijd voor ieder van de twee sets groter wordt en de flitsen dus krachtig kunnen zijn. Oftewel je kan sneller achter elkaar flitsen op hogere vermogens.


Het vastleggen van de bewegingen bij partneracrobatiek is veel moeilijker doordat de bewegingen kleiner zijn en langzamer gaan. (Artiesten: Marieke Thijssen en David Mupanda, foto: Erik Keulers)

De technische mogelijkheden zijn er dus volop. Dus kunst is nu voor mij om ze, de eerste keer dat ik ze uitprobeer, meteen ook om te zetten in aansprekende portretten. Op de eerste regenachtige avond, probeer ik de flitsers kort in een van de zalen van Codarts. Al snel blijkt het een uitdaging te zijn om aktie vast te leggen op deze manier. De snelheid van bewegen, de richting van bewegen, de grootte van de bewegingen, het speelt allemaal een rol. Na mijn eerste poging denk ik met licht knikkende knieën aan de avond daarna, wanneer het echt moet gaan gebeuren.


Ook een groepsfoto met stroboscoop geeft een bijzonder effect. (Foto: Erik Keulers)

Aan de slag met diabolo, trapeze en jongleerkegels

Kleumend staan Stefan, Sophia, David, Lauren en Anna Emilie deze avond voor mij klaar. De wind is snijdend koud en de temperatuur ligt dan wel net boven de nul graden, zo voelt het zeker niet. Toen ik deze shooten voor het eerst in gedachten had was een stroboscopisch effect hetgeen wat ik in mijn hoofd had. Dat is dan dus ook het eerste waar ik mee begin. Ik stel de camera in op een sluitertijd van één seconde, en stel een basisset in op stroboscopisch flitsen, terwijl ik de andere flitser net voor één seconde laat afgaan. Met een aantal proefopnamen stel ik vervolgens zowel mijn diafragma als de kracht van beide flitssets af. Dat afstellen vraagt wel even tijd en dus staat een kleumende Lauren tegenover mij op het moment dat de beide sets eindelijk goed ingesteld zijn. Stephan en David houden zich in de tussentijd warm door met mijn “oude” Sony A580 making-of videobeelden te maken.


In de vrieskou worden foto’s gemaakt met 2 ELB-units, één in stroboscoop stand, de ander met vertraagde ontlading. (Artiest: David Eisele, foto: Erik Keulers)

Het instellen van beide flitsers is duidelijk meer “trial & error” dan ik gewend ben bij mijn normale portretfoto’s, waar de flitsmeter altijd binnen handbereik is. Tegelijkertijd zit daar ook wel de charme in van deze vorm van fotografie. Door de lange sluitertijd op de donkere avond in combinatie met korte lichtflitsen wordt het model niet volledig belicht en eigenlijk doorschijnend. De balans vinden tussen het doorschijnende en toch maken van een herkenbare foto is een kunst op zich.

Maar ook voor de artiesten annex modellen is dit een moeilijke avond. Want de richting waarin bewogen wordt, het tempo van bewegen, het maakt allemaal uit. Zo hebben de diabolo-artiesten regelmatig een diabolo voor hun gezicht, wat de foto meteen onbruikbaar maakt. En het inschatten van de jongleerkegels is zo moeilijk dat het uiteindelijk een beter resultaat oplevert wanneer er grote bewegingen worden gemaakt, maar de kegels de handen niet verlaten. Opzij bewegen, geen al te grote bewegingen en geen te hoog tempo zijn de belangrijkste ingrediënten voor een succesvolle foto.


Het omzetten van beelden in zwart-wit maakt over het algemeen het stroboscoop-effect beter zichtbaar. (Artiest: Sophia Oltmanns, foto: Erik Keulers)

Wat wel belangrijk is, is dat de flitser zich buitengewoon betrouwbaar toont. Stroboscoopflitsen worden met steeds dezelfde regelmaat afgegeven en de vertraagde flits volgt keurig op de stroboscoopserie. Het snel aanpassen van de instellingen (meer of minder stroboscoopflitsen, de vertraagde flits iets eerder of later laten afgaan) via het menu van de ELB400 is eenvoudig en overzichtelijk, net zoals het beperken of vergroten van de flitskracht. Zo kan er snel worden geexperimenteerd, zonder dat het model in de tussentijd lang stil staat, en dat is met deze temperaturen meegenomen.


Beelden in kleur kunnen mooie kleureffecten geven dankzij de sluitertijd van circa 1 seconde. Bij de diabolo valt de gele streep door de beweging van de diabolo op. (Artiest: Stefan Bauer, foto: Erik Keulers)

De charme van een vertraagde flits

Na de stroboscoop-exercitie zoeken we de Rijnhavenbrug op, waar Katendrecht en de Kop van Zuid met elkaar verbonden worden. Hier boven open water is de wind zo mogelijk nog kouder, maar de aanzet van de beweegbare brug is te mooi om niet te gebruiken.


Een foto met alleen een vertraagde ontlading geeft weer een heel ander effect voor de Rotterdamse skyline. (Artiest: David Eisele, foto: Erik Keulers)

Naast het stroboscopisch flitsen blijkt ook de vertraagde flits alleen een mooi effect te geven, in het geval van de diabolo’s zelfs een mooier effect. De gele diabolo’s geven een mooie gele streep over de foto voor ze uiteindelijk, door de vertraagde flits, worden bevroren. Voor de diabolo-artiesten en jongleurs is bovendien het voordeel dat één flits hen veel minder uit hun concentratie haalt dan de stroboscoopflitsen. Daarmee is de trefzekerheid bij deze opnames hoger, de studenten raken niet halverwege de opname hun kegel of diabolo kwijt.

En uiteindelijk bewijst ook de oude, vertrouwde flits aan het begin nog steeds zijn waarde, zeker aan het einde van de sessie, wanneer mijn modellen verkleumd raken en de rechttoe rechtaan methode eigenlijk het beste zijn waarde bewijst.


Niet alle beweging is goed vast te leggen. Voor de trapeze werkt het uitbeelden van dynamiek beter, met normale flitsinstelling. (Artiest: Anna Emilie Lauge Pedersen, foto: Erik Keulers)

Geslaagd experiment?

Zoals gezegd, het fotograferen met de creatieve instelling van ELB400 vraagt tijd en oefening. Voor deze eerste oefening ben ik tevreden met de resultaten, en belangrijker, de modellen zijn tevreden met de resultaten. En dat laatste is altijd belangrijk bij portretfotografie. Het is fijn te ontdekken dat deze flitsset juist extra creativiteit kan bieden dan een normale flitsset. Het maakt het mogelijk om out-of-the-box te denken als fotograaf. Ben je een fotograaf die veel met actiefotografie bezig is, dan zijn deze standen zeker een aanwinst. Ben je vooral portretfotograaf dan zul je ze minder gebruiken, maar ze zullen zeker van tijd tot tijd hun meerwaarde hebben. Zijn deze creatieve standen de meerkosten waard van een ELB400 ten opzichte van de Ranger Hybrid van datzelfde Elinchrom? Dat is uiteindelijk aan ieder fotograaf voor zich omdat te bepalen. Uiteraard heeft de ELB400 meer punten waarop hij beter scoort dan de Ranger Hybrid, maar de creatieve standen zijn wel erg leuke aanvullingen op het bekende flitsprogramma. Bedenk je wel dat voor de combinatie stroboscoop plus vertraagde ontlading twee basissets nodig zijn dan een, en dat vraagt wel een forse investering. Om deze alleen te doen om af en toe deze stand te proberen gaat wat ver. Maar zoals eerder aangegeven, ook alleen stroboscoop of alleen een vertraagde ontlading geeft leuke effecten die zeker de moeite waard zijn.


De skyline van Rotterdam in combinatie met de beweging van de diabolo geeft bijzondere effecten. (Artiest: Stefan Bauer, foto: Erik Keulers)

Creativiteit is een van de basiselementen in fotografie. En het is mooi om te zien dat Elinchrom met de ELB400 probeert ons weer net wat meer creatieve mogelijkheden te bieden, naast het lichte, compacte en robuuste dat de set sowieso heeft.

Deze blog is mede mogelijk geweest door de medewerking van FotoFlits.com, Codarts Circus Arts en natuurlijk Lauren, Sophia, Anna Emilie, Stefan en David, Marieke en David.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Cursus portretbewerking voor een professioneel portret

Onderwaterfotografie – een bijzondere dimensie in fotografie