in

Creatief met licht: Nikon’s Creative Lighting System

In de tiende editie van Zoom.nl schreef ik de expertcursus flitsen, waarin ik uitleg gaf over de instellingen van je camera in combinatie met een reportageflitser. In deze blog neem ik jullie een stapje verder mee de materie in van het draadloos aansturen van reportageflitsers met Nikon’s Creative Lighting System, kort gezegd Nikon CLS.

Het Nikon CLS systeem geeft je, via infrarood over een beperkte afstand, draadloze controle over de instellingen van Nikon Speedlight reportageflitsers. Je kan één enkele flitser of meerdere flitsers in groepen indelen en aansturen. Het systeem werkt met de automatische TTL functie en kan aangepast worden door over of onder te belichten met de flitsbelichtingscompensatie. Daarnaast kun je er in de handmatige stand voor kiezen om de flitsintensiteit te verhogen of te verlagen.

Strobist fotografie

Er zijn verschillende mogelijkheden om reportageflitsers “off-camera” te gebruiken en aan te sturen. Zo zijn er draadloze zenders werkend op radiogolven die te koop zijn voor verschillende budgetten, waarbij de goedkopere vaak geen TTL ondersteunen. De methode van het fotograferen met off-camera reportageflitsers wordt ook wel strobistfotografie genoemd. Wanneer je eenmaal je flitser van je camera hebt gehaald gaat er een wereld open aan creatieve flitsmogelijkheden. Het Nikon CLS is een makkelijk te gebruiken systeem waarbij je geen extra accessoires nodig hebt om draadloos je Nikon Speedlights aan te sturen.

Wanneer je de flitser van je camera hebt gehaald, gaat er een wereld aan creatieve flitsmogelijkheden open

Nikon CLS compatible producten

Nikon CLS werkt alleen wanneer je reportageflitser op een body met CLS ondersteuning wordt gebruikt. Momenteel zijn dat grofweg de volgende camera’s: Nikon D4, D3-serie, D2-serie, Nikon D800(E), Nikon D700, Nikon D600/610, Nikon D300(s), Nikon D7000/D7100, Nikon D5000/5100/5200/5300, Nikon D3000/3100/3200, Nikon D200, Nikon D90/80, Nikon D70(s), Nikon D60, Nikon D50 en Nikon D40(x). Deze camera’s beschikken namelijk over de mogelijkheid om de meetresultaten te verwerken in de camera instellingen, zodat de diafragmawaarde en sluitertijd automatisch worden aangepast. De functies die beschikbaar zijn binnen het CLS verschillen per type camera.

Qua reportageflitsers heb je de mogelijkheid om de Nikon Speedlight SB-600, Nikon SB-700, Nikon SB-800, Nikon SB-900, Nikon SB-910 en de macroflitsers Nikon SB-R200 te gebruiken.

Welke producten heb je nodig?

Wanneer je gebruik wil maken van het Nikon CLS kan je kiezen uit verschillende configuraties. De meest eenvoudige methode is om je off-camera reportageflitser als “remote” aan te sturen met de interne flitser van je camera. Je moet de interne flitser dan instellen als “commander”. Alle instellingen verlopen dan via het scherm van je camera. Echter niet elke camera ondersteunt deze functie, dit is pas vanaf de D7000 serie mogelijk. Voor camera’s in het lagere segment heb je dus altijd een reportageflitser nodig om met het CLS te kunnen werken.

Met de als “master” ingestelde reportageflitser op je camera heb je dus de mogelijkheid om één of meerdere reportageflitsers, die als “remote” zijn ingesteld, aan te sturen. De instellingen pas je dan aan op de master reportageflitser die op je camera is geplaatst.

De laatste methode is om gebruik te maken van de speciale SU-800 commander unit. Dit apparaatje heeft geen flitsmogelijkheden maar is puur gemaakt om de remote reportageflitsers aan te sturen.

De basis

Wanneer je eenmaal je CLS pakket hebt samengesteld is het tijd om kennis te maken met de basis van het draadloos TTL flitsen met Nikon CLS. Het technische gedeelte is veel te omvangrijk om in een blog te schrijven, daarom zal ik me met name richten op het gebruiken van het CLS.

Het belangrijkste om te weten is wat de beperkingen van het systeem zijn. Het Nikon CLS werkt namelijk alleen wanneer alle flitsers, zowel de “commander” als de “remotes”, binnen het gezichtsveld van elkaar staan. Het infraroodsignaal kan namelijk niet om de hoek gaan, maar gelukkig hebben de Speedlights zowel op de achterzijde als de zijkant een infraroodontvanger.

De opstelling

Bij het opstellen van je belichtingsplan zet je al je Speedlights aan, selecteer je een kanaal en wijs je een groep toe. Zo kan je drie groepen toekennen (A, B en C), waarin je een onbeperkt aantal Speedlights kan toevoegen. Wanneer je dit eenmaal hebt opgesteld begint het leukste gedeelte. Je kan namelijk eenvoudig vanaf je camera, master flitser of SU-800 de instellingen van je groepen wijzigen. Zo kan je groep A toewijzen voor je hoofdbelichting, groep B als invulflits van de achtergrond en groep C voor het bijlichten van bepaalde details. Groep A zal in dit geval een hogere flitsintensiteit hebben dan groep B, en groep C uiteindelijk een subtiele belichting.

Al deze instellingen heb je dus binnen het bereik vanaf het camerastandpunt, hierdoor hoef je niet meer heen en weer te rennen naar je flitsers om ze aan te passen. Zo heb je dus geen probleem meer wanneer je invulflits nét te zwak is om je achtergrond weg te flitsen. In bovenstaande voorbeeld verhoog je dan gewoon de intensiteit van groep B en het probleem is opgelost!

Naast de automatische TTL stand kan je elke groep afzonderlijk de belichtingsmethode aanpassen. Zo kan je groep A instellen via het TTL en groep B op de handmatige stand voor totale vrijheid. Om nog een stapje verder te gaan qua vrijheid, biedt het CLS naast de groepen ook nog eens verschillende kanalen aan. Mocht je namelijk met meerdere fotografen op een evenement staan die gebruik maken van het CLS, dan heb je niet het probleem dat jouw commander de flitsers van je buurman af laat gaan. En last but not least… De reportageflitser werken allemaal op batterijen, dus geen meters aan voedingskabels over de grond.

Conclusie en ervaring

Conclusie, het Nikon CLS heeft enorm veel te bieden voor de beginnende tot extreem professionele strobist fotograaf. Je kan het zo gek niet bedenken of je kan het wel belichten. Aan deze instelmogelijkheden en vrijheid hangt helaas wel een flink prijskaartje.

Mijn eerste ervaring met het Nikon CLS was toen Zoom.nl en Nikon mij tijdens een dance evenement de Nikon D600 en de Nikon Commander Kit R1C1 pakket beschikbaar stelde om te testen. Het R1C1 pakket bevat twee kleine macro Speedlights (SB-200) die aangestuurd worden door de SU-800 commander. Naast dit pakket had ik twee van mijn eigen Speedlight reportageflitsers bij.

Met dit arsenaal aan flitsers kon ik vrij experimenteren met allerlei groepen. Ik heb er uiteindelijk voor gekozen om op verschillende locaties de flitsers te plaatsen, waarbij elke locatie een eigen kanaal heeft gekregen. Zo kon ik vooraf alle kanalen testen en vervolgens vrij over het terrein lopen. Wanneer ik op de betreffende locatie kwam stelde ik af op het kanaal en kon ik gaan fotograferen. Op één locatie gebruikte ik de SU-800 met de losse macroflitser, en op de andere locatie de SU-800 met een SB-700. Op het podium moet je er altijd voor zorgen dat je niet in de weg staat en geen storende factor bent voor het publiek. Aangezien de richting van de flitsers al goed stonden kon ik zonder naar de flitser te lopen op afstand alles programmeren.

Ik heb in de weken na het evenement ook nog andere avonden gefotografeerd en ook daar bleek het een succes! Kortom, het Nikon CLS is een echte aanrader wanneer je totale creatieve vrijheid wil hebben over je reportageflitsers. Onderstaande video geeft voor mij het perfecte beeld van de mogelijkheden weer:

Deze foto heb ik tijdens het Nikon Testpanel gemaakt met een D5200 en een SB710. De meest eenvoudige methode om zo’n “Low-key” portret te schieten is je toestel en flitser op de handmatige stand te zetten. Plaats de SU-800 op je camera (of gebruik je interne flitser als master, waarbij je de Nikon SG-3IR-filter op je hotshoe plaatst om het licht van de ingebouwde flitser te blokkeren) en een reportageflitser in je hand aan de zijkant van je gezicht. Stel je camera eerst zo in dat je zonder flits een totaal zwart beeld hebt. Schakel daarna je flitser in en je zal zien dat één zijde van je gezicht belicht is. Zoals op mijn foto te zien is zie je ook dat de achtergrond iets belicht is, door beter te richten of meer afstand te nemen tot je achtergrond voorkom je dit probleem.


Bij deze foto heb ik vrijwel dezelfde techniek toegepast als bij het zelfportret. Alleen heb ik deze keer de flitser laag achter het mengpaneel geplaatst. Hierdoor wordt in dit geval Gregor Salto frontaal aangelicht en valt de omgeving volledig weg. De achtergrond werd nog iets aangelicht door de aanwezige spots, waardoor het beeld een kunstmatige vignettering heeft gekregen.


Bij deze foto’s had ik een SB-700 op mijn toestel voor de hoofdbelichting, voor het mengpaneel stond een kleine SB-R2000 op een statiefje voor het belichten van de knoppen.


Met een beetje geluk kreeg ik het voor elkaar om de SB-700 met de SU-800 aan te sturen. Hoewel de twee niet in elkaars zichtveld stonden zorgde de weerkaatsing van de glaswand voor de overdracht.

Wie is deze auteur?
Chris Vugts, 28 jaar geboren Dordtenaar die woont in Eindhoven en werkt in Oldenzaal. Kortom; altijd onderweg. Naast fotograaf ben ik blogger, tester en sinds kort freelance schrijver voor Zoom.nl! Ik ben altijd op zoek naar het naadje van de kous als het gaat om fotografietechnieken en apparatuur. Op mijn portfoliosite vind je de verschillende onderwerpen die ik fotografeer. De laatste tijd is dat met name “nightlife fotografie” op grote festivals en evenementen. Qua vrije fotografie ligt mijn passie bij de onderwerpen architectuur, urbex en nachtfotografie en experimenteer ik met oude polaroid en box camera’s.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Photoshop: Bewegende wolken

Review: Wacom Intuos Pro