in

Fotodokter: Kleurbeheer



3 december 2015, 10:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Ria Bouma over kleurbeheer.

De vraag

” Graag wil ik uw advies over het kleurbeheer van mijn scherm. (La Cie 319) Het scherm is gekalibreerd, mbv “La Cie blue eye”
Wanneer ik vanuit Bridge een bestand open in sRGB, zien de kleuren er anders uit dan wanneer ik het bestand open in RGB!!
Ook wanneer ik in photoshop een sRGB bestand wil omzetten in het profiel voor de FUJI Frontierprinter.

In het verleden ging dat goed, maar de weergave (ook de helderheden) wijken sterk af!!

Kunt u zo op afstand beoordelen waar dat aan kan liggen?”

De behandeling van de Fotodokter

Wat de Fotodokter direct opvalt is dat Ria twee kleurprofielen door elkaar haalt: sRGB en AdobeRGB. Om precies te achterhalen wat er mis gaat, zullen we alle mogelijkheden van kleurbeheer behandelen. Want kleurbeheer lijkt een ver-van-je-bed-show maar is ow zo belangrijk als je serieus met je fotografie omgaat.

Hier zie je wat een verkeerd kleurprofiel voor effect kan hebben. Links het foutieve en rechts het juiste kleurprofiel. De foto met het verkeerde profiel heeft totaal geen kracht.

Wat is kleurbeheer?

Met kleurbeheer zorg je ervoor dat alle apparaten (zoals beeldscherm en printer) je foto op dezelfde manier weergeven. Er zit namelijk een verschil in de manier waarop apparaten met kleuren omgaan. Je camera moet kleuren uitlezen van een sensor, je monitor toont ze aan de hand van gekleurde pixels met licht erachter, een printer maakt kleuren door inkten met elkaar te mengen, en een vaklab werkt weer met diverse lagen kleurstoffen. Allemaal verschillende manieren om kleuren weer te geven. Met kleurbeheer probeer je deze verschillende technieken zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Keer op keer moeten de kleuren opnieuw worden berekend aan de hand van een profiel dat specifiek is opgesteld voor het betreffende medium. Elke stap heeft dus zijn eigen kleurprofiel. Sla je de vertaalslag over, dan heb je geen garantie meer dat de kleuren nog kloppen.

Kalibreren

Om het juiste kleurprofiel van een medium te bepalen, moet je het kalibreren. Voor een optimaal kleurbeheer moet elke fase in het proces van opname naar print gekalibreerd worden. Dat heeft Ria gedaan met La Cie Blue eye, software die bij haar monitor zit. Maar voordat je scherm kalibreert kun je nog een stap terug naar je camera. Het kalibreren van je camera is niet zo eenvoudig maar waar je wel even over moet nadenken, is de kleurruimte (of: het kleurmodel) waarop je de camera instelt. De meeste digitale spiegelreflexcamera’s ondersteunen zowel sRGB als AdobeRGB. sRGB is een standaard kleurruimte die door de meeste apparaten wordt ondersteund. Het grote voordeel van sRGB is dat je in het vervolgtraject minder te maken hebt met kleurbeheer. Streef je echter naar maximale mogelijkheden en optimale beeldkwaliteit, dan kies je voor AdobeRGB. Deze kleurruimte bevat meer kleurtinten dan sRGB. Fotografeer je in het raw-formaat, dan hoef je niet voor een bepaalde kleurruimte te kiezen, daar gaan we in het geval van Ria even vanuit. Wel is goed om even het vershil tussen de kleurruimtes uit te leggen, aangezien Ria ze ook door elkaar gebruikt.

Kalibratie van je beeldscherm is gelukkig erg eenvoudig, maar je moet er wel een kalibrator voor aanschaffen.

Kleurruimte

Er zijn verschillende kleurruimten waarin je kunt werken. Voor fotografen zijn er drie belangrijk: sRGB , AdobeRGB en ProPhotoRGB. Van dit drietal is sRGB de kleinste kleurruimte, die dus de minste kleurtinten kan weergeven. Van alle zichtbare kleuren bestrijkt sRGB er slechts ongeveer 35 procent. sRGB is echter wel de standaard op veel apparaten. AdobeRGB kan ongeveer de helft van de zichtbare kleuren aan, en verdient daarom de voorkeur voor serieus gebruik. Vooral blauwe tinten worden veel beter weergeven in AdobeRGB. Alleen voor webgebruik ben je beter af met sRGB. ProPhotoRGB is zo ontzettend groot dat niet elk apparaat er volledig van kan profiteren. In de praktijk is ProPhotoRGB daarom feitelijk wat overdreven, al wordt dit door sommige fotografen betwist. Binnen Lightroom is ProPhotoRGB overigens de standaard kleurruimte.

In deze afbeelding wordt het verschil tussen sRGB (in kleur) en AdobeRGB (in grijs) weergegeven. Zoals je kunt zien, kan AdobeRGB bij alle kleuren meer tinten aan.

Monitor

Als fotograaf kun je eigenlijk niet zonder een gekalibreerd scherm. Kalibratie van je beeldscherm is gelukkig erg eenvoudig, maar je moet er wel een kalibrator voor aanschaffen. Zulke apparaatjes zijn te koop vanaf circa 100 euro. Bekende merken zijn Datacolor (Spider) en X-Rite. Je moet je monitor regelmatig opnieuw kalibreren, want de kleurweergave verandert in de loop der tijd. Na ongeveer 150 uur gebruik is je monitor weer aan een kalibratie toe. Het kan dus zijn dat Ria opnieuw moet kalibreren want bij regelmatig gebruik dus ongeveer eens per één a twee maanden. Het aangemaakte kleurprofiel voor je monitor wordt door de software automatisch ingeladen zodra je de computer opstart.

Het ProPhotoRGB profiel (in grijs) is zo extreem ruim dat het buiten de afbeelding valt. AdobeRGB (in kleur) valt bijna in het niet.

Afdrukken

We hebben nu de kleurruimte gekozen, de monitor gekalibreerd maar dan ben je er nog niet. Ook bij het afdrukken komen weer kleurprofielen kijken. Als je jouw eigen printer gebruikt, is het belangrijk om die eveneens te kalibreren. Niet alle kalibrators die voor een monitor geschikt zijn, kun je ook voor een printer gebruiken. Let daar dus op bij de aanschaf! Wil je niet zelf aan het kalibreren slaan, dan zijn er ook diensten die speciale kleurprofielen voor jouw printer maken. Dat kan al voor circa 10 euro, bijvoorbeeld bij het Belgische Marc-en-Ciel. Je downloadt een testafbeelding bij de betreffende kalibratiedienst en drukt deze af op jouw printer met het type papier waarvoor je de kalibratie wilt hebben. Wat voor papier je gebruikt, maakt namelijk eveneens verschil. Deze print stuur je op naar de dienst en een paar dagen later ontvang je het ICC-profiel voor je printer. Bedenk wel dat het betreffende profiel alleen geschikt is voor exact die printer met dat specifieke type inkt en dat specifieke papier.

Een voorbeeld van de testafbeelding waarvoor je de kalibratie wilt hebben.

Aan de slag

Zoals je kunt lezen, komt er nog al wat kijken bij een goed kleurbeheer. Maar het belangrijkste is dat je je bewust bent van de problemen die kunnen optreden bij een verkeerd kleurbeheer, en dat je nu weet wat je eraan kunt doen. Wanneer je het kleurbeheer stap voor stap aanpakt, valt het met de complexiteit reuze mee, terwijl je volledige controle over het eindresultaat krijgt.

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

De workflow van een hondenfotograaf

Filter belichtingseffecten in Photoshop