in ,

Fotodokter: scherpstelpunten

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Alexander C. Kraan over verschillende soorten scherpstelpunten.

Wil je meer leren over fotografie en ook prachtige foto’s leren maken? Bekijk dan onze Basiscursus Fotografie

De vraag:

Wat is het verschil tussen scherpstelpunten en kruissensoren (cross-type) en waarvoor dient dat? Wat heeft het als voordeel als je autofocuspunten en cross-type evenveel zijn, zoals bij de canon 7d mark II?

De behandeling van de Fotodokter:

Dit is een zeer technische vraag van Alexander. Om te begrijpen wat het verschil is tussen de verschillende soorten autofocuspunten, is het wellicht belangrijk om nog even kort uit te leggen hoe autofocus nu precies werkt.

Autofocus:

Licht wordt gereflecteerd door een onderwerp en valt via de lens op de sensor van de camera. Om ervoor te zorgen dat het licht op de juiste manier gebundeld wordt, moet binnen het objectief van de camera het focuselement op de juiste plaats zitten. Staat deze te ver naar voor of achter, dan vallen de verschillende lichtstralen te ver uit elkaar op de sensor en is het beeld onscherp.

Om het beeld scherp te krijgen is het voor de camera dus belangrijk om de juiste afstand tot het onderwerp te achterhalen. Daarom wordt een deel van de lichtbundel gereflecteerd naar de autofocusmodule. In deze module vind je twee piepkleine sensoren. De sensoren ontvangen lichtbundels van de overstaande kanten van het diafragma. Komen de beelden overeen dan staat het focuselement juist en noemt men dat ‘in fase’. Het beeld is dan dus ook scherp. Komen de beelden niet overeen dan kan de camera zelf uitrekenen hoe ver het focuselement verschoven moet worden om in fase te komen. Zo kan de camera dus helemaal automatisch focussen! Deze manier van autofocus noemt men ‘fase-detectie’. De voordelen en nadelen van autofocus bespraken we al eerder.

Autofocuspunten

Bij fase-detectie spelen de autofocuspunten een belangrijke rol. Waar camera’s vroeger uitblonken met 9 autofocuspunten, zijn er inmiddels camera’s met meer dan 60! Het voordeel daarvan is dat je meer controle krijgt over het scherpstellen. Een object dat snel beweegt is op deze manier namelijk makkelijker te volgen.

Binnen die 60 autofocuspunten zit, zoals Alexander al aangaf, ook nog eens verschil. De volgende afbeelding toont autofocuspunten van een Canon EOS 1D-X. Deze camera heeft 61 autofocuspunten.

Hier zijn duidelijk de kruissensoren te zien (cross-type). De blauwe sensoren zijn diagonaal gekruist en werken alleen bij een lens met een diafragma van F2.8 en hoger. De paarse punten, die links en rechts van het midden staan, werken bij een diafragma van F4.0 en hoger. In het rood zijn zowel kruis- als lijnsensoren zichtbaar. De rode kruissensoren functioneren bij een diafragma van F5.6 en werken als lijnsensor bij een lager diafragma. Als de lens minder lichtsterk is zal de kruissensor minder goed presteren.

Tussen lijn- en kruissensoren zit namelijk een kwaliteitsverschil. Een lijnsensor is slechts in staat om een contrastonderscheid te herkennen binnen één rij pixels. Die rij kan ofwel horizontaal of verticaal staan. Bij een horizontale meting wordt het contrast van een pixel vergeleken met het contrast van de pixels links en rechts daarvan. Staat er bijvoorbeeld een paal t.o.v. een lichte achtergrond, dan is er bij een horizontale lijnsensor dus wel een verschil in contrast te meten, maar bij een verticale lijnsensor niet.

Een kruissensor heeft echter altijd een horizontale én verticale rij pixels om contrast mee te vergelijken. Zo kan de camera dus nog nauwkeuriger meten en uiteindelijk beter scherpstellen. In het geval van de Canon eos 1D-X worden de ‘gewone’ kruissensoren ook nog aangevuld met enkele diagonale kruissensoren. Door deze verschillende kruissensoren te combineren kunnen kleine relevante contrastverschillenden sneller worden herkend.

Conclusie

Om op de tweede vraag van Alexander terug te komen: “Wat heeft het als voordeel als je autofocuspunten en cross-type evenveel zijn, zoals bij de canon 7d mark II?” De Canon 7d Mark II heeft 65 autofocuspunten waarvan er 65 van het crosstype zijn. Je kan daarmee handmatig het juiste focuspunt kiezen en zal geen verschil merken in kwaliteit tussen de centrale en uiterste focuspunten. Veel andere camera’s hebben namelijk alleen in het midden enkele kruissensoren. In dat geval kan je beter centraal scherpstellen en dan voorzichtig herkaderen. Daarnaast is het hebben van meerdere kruissensoren ook nog eens een voordeel bij bewegende onderwerpen die je wilt volgen met je autofocus. Hoe meer punten je hebt en hoe gedetailleerder deze punten contrastverschillen kunnen analyseren, des te beter zij je onderwerp kunnen volgen! Dit noemt met Autofocus-tracking.

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Meer leerzame fotografie-artikelen lezen?                                                            Abonneer je dan nu op de Zoom.nl Nieuwsbrief. Je ontvangt dan iedere week een nieuwsbrief vol met leerzame cursussen, tips en inspiratie gratis in je mailbox. Ga snel naar: www.zoom.nl/nieuwsbrief 

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Wijder, wijder, wijdst: voor- en nadelen van verschillende groothoeklenzen

Dit zijn de mooiste studioportretten van 2019