in ,

Fotodokter: Tussenringen voor macrofotografie

Redactie 27 februari 2015, 00:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Steven Vermeulen over zijn tussenringen voor macrofotografie.

Wil je de kunst van macrofotografie beheersen? Bekijk dan onze Cursus Macrofotografie


Meer leren?


Dit artikel is slechts een klein onderdeel van de uitgebreide fotografiecursussen die je kunt volgen op Zoom Academy. Bekijk het grote aanbod van online fotografiecursussen in de Zoom Academy en start direct met een Cursus Lightroom, Basiscursus Fotografie of een van de vele anderen!

Gemiddelde beoordeling: 8,5

“Erg tevreden. duidelijke uitleg en duidelijke video’s. Voordeel is ook dat je nog eens terug kan kijken. Ik kijk uit naar een volgende training.” – John R


De vraag

Ik ben geïnteresseerd in macrofotografie, maar vooraleer ik veel geld ga uitgeven had ik wat onderzoek gedaan naar de verschillende alternatieven, en naar de eigenschappen van macrolenzen.

Maar er zijn een aantal vragen die ik niet beantwoord krijg.

1. Extension tubes vergroten aanzienlijk de vergrotingsfactor, maar gebeurt dit door dat je dichter bij je onderwerp kan/moet komen, doordat je extra millimeters aan je focal length toevoegt, of omdat je de optische eigenschappen van een lens verandert door deze verder van de sensor te plaatsen?
2. Hoe beïnvloedt een extension tube de scherpte diepte? Blijft deze dezelfde als je op dezelfde afstand blijft, of verandert deze enkel maar doordat je dichter bij je onderwerp gaat staan?
3. Ik had begrepen dat je bij extensiontubes van bijvoorbeeld een vergrotingsfactor van 0.2 naar een van 0.8 kan gaan (bij gebruik in combinatie met een gewone, niet-macro lens). Wordt mijn onderwerp dan 4x groter in alle dimensies, of hoe zit dat met die factor?
4. De meeste macrolenzen hebben een maximale aperture van f/2.8, maar wat is het nut daarvan? Ik had begrepen dat je net probeert om zoveel mogelijk dicht te knijpen (naar bijvoorbeeld f/16 of f/32) om de scherptediepte te verhogen. [/list]

De behandeling van de fotodokter

Leuk dat Steven al zelf op zoek gegaan is naar antwoorden! De Fotodokter helpt hem dan ook graag verder. Voor de mensen die nog niet op zoek zijn gegaan naar meer informatie over Extension tubes of ook wel tussenringen genoemd, legt de Fotodokter eerst het begin uit.

Wat zijn tussenringen?

Tussenringen zijn weinig meer dan een verlengstuk van je objectief. Je zet een, twee of drie ringen tegelijkertijd tussen je objectief en je body. In de tussenringen zit geen glas, je kunt er gewoon je vinger doorheen steken.

Hoe werken tussenringen?

Het is ook bewust dat er geen glas in de ringen zit, het idee van de tussenring is namelijk gebaseerd op het principe dat hoe groter de afstand tussen je objectief en sensor wordt, des te korter de minimale scherpstelafstand wordt. Daarmee wordt de vergrotingsfactor ook groter. Door je lens te verlengen kun je je onderwerp dus dichterbij je lens plaatsen. Nadeel is wel dat je direct niet meer ver weg kunt scherpstellen. Door de elektrische pinnen kun je nog steeds vertrouwen op je belichting, TTL en autofocus. Lees hier meer over de werking van Aperture tussenring.

Hoe vergroot een tussenring de verlengingsfactor?

Dan komen we bij de eerste vraag van Steven. Hoe wordt de vergrotingsfactor nu verlengd? Door dat je dichter bij je onderwerp kan/moet komen, doordat je extra millimeters aan je focal length toevoegt, of omdat je de optische eigenschappen van een lens verandert door deze verder van de sensor te plaatsen? De vergrotingsfactor wordt niet verlengd maar vergroot. Dit gebeurt vooral doordat je veel dichterbij je onderwerp moet komen, zo krijg je het onderwerp dus ook veel groter op je sensor. Het verlengt in wezen dus ook je brandspuntsafstand. Zie het voorbeeld hieronder. Het is beide met een brandspunt 55mm gemaakt en de afstand tussen camera en onderwerp zijn in beiden foto’s niet gewijzigd. Je ziet dat je met drie tussenringen het onderwerp dus veel dichterbij in beeld komt.

De afstand tussen camera en onderwerp is niet gewijzigd. De onderste foto is met drie tussenringen gemaakt.

Scherptediepte

Komen we bij de tweede vraag van Steven. Hoe wordt de scherptediepte beïnvloed door een tussenring? Met een tussenring heb je een kleinere scherptediepte. Je ziet het ook in het voorbeeld hierboven. Hierbij is de afstand tussen het onderwerp en de camera niet veranderd, we zijn dus niet dichterbij het onderwerp gaan staan.

Zoals je ziet verschilt de scherptediepte bij het gebruik van een tussenring. Bij de foto gemaakt met de tussenring wordt de rand al onscherp terwijl de onscherpte zonder tussenring veel verder zit. Beide foto’s zijn met F5,6 gemaakt.

Vergrotingsfactor

Steven vroeg zich ook af hoe het zit met de vergrotingsfactor bij een tussenring.
De vergrotingsfactor in macrofotografie is belangrijk, dit zegt namelijk hoe groot het onderwerp wordt weergegeven op je sensor. Een macrolens heeft dan altijd een vergrotingsfactor van 1:1. Het onderwerp wordt dan vergroot noch verkleind. Met een verhouding van 1:2 is het sensorbeeld slechts de helft van het origineel en spreken we eerder van een close-up. Groter maken dan in werkelijkheid kan ook. Met een verhouding zoals 2:1 of hoger kun je minieme details echt enorm opblazen. Het nadeel van het werken met grotere vergrotingsfactoren is dat de afstand van de voorkant van de lens en het onderwerp steeds kleiner wordt. Hoe dan ook, fotografie is voor ons geen exacte wetenschap. Kijk daarom vooral naar hoe jij iets op beeld wilt vangen. Soms zie je iets liever wat kleiner, een andere keer zoek je een extreme vergroting.

Hier is gebruik gemaakt van een Tamron macrolens plus twee tussenringen. Foto: bijssie

Macrolenzen

Als laatste vroeg Steven naar het nut van een maximaal diafragma van F2,8 op de meeste macrolenzen terwijl de meeste macrofotografen het diafragma weer dichtknijpen naar F16 of F32 om nog iets scherp op de foto te krijgen? Een lichtsterk macroobjectief is om verschillende redenen belangrijk. Ten eerste het lichte zoekerbeeld. Als je door je zoeker kijkt, staat het diafragma altijd helemaal open. Als je op de ontspanknop drukt, knijpt het diafragma heel snel dicht en wordt de foto gemaakt. Het lichte zoekerbeeld is belangrijk omdat je daardoor makkelijk en op de juiste plek handmatig scherp kunt stellen. En dat luistert bij macro opnames erg nauw. Verder zijn lichtsterke objectief altijd kwalitatief betere lenzen met een hogere scherpte per mm. Meer glas, betere lensconstructies. Bij F22 of F32 is de scherptediepte wel erg groot, maar de scherpte (lijnen per mm) is veel minder hoog dan bij F8. Dat heet diffractie. Dit kun je testen door op een plat vlak (parallel aan de sensor) bij verschillende diafragma’s. Bijvoorbeeld F2,8, F8 en F32. Als je inzoomt met 100% beeld zie je grote scherpteverschillen. Een lichtsterk en veelal kwalitatief hoogwaardig macro objectief heeft daar iets minder last van.

Niet echt een macro, meer een close-up foto met een diafragma van F1,4. Foto: Veronika

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

5 gratis online alternatieven voor Photoshop

Sigma 100-400mm F5-6.3 DG DN OS – Voor E-Mount en L-Mount