in ,

Fotodokter: vignettering

Redactie

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Ronda van Mikken.

Wil je meer leren over fotografie en ook prachtige foto’s leren maken? Bekijk dan onze Basiscursus Fotografie

De Vraag

“Beste Fotodokter, ik ben pas begonnen met fotograferen. Nu ben ik vorige week een natuurgebied in geweest en toen ik terug kwam zag ik die rare donkere randen aan mijn foto. Weet u wat het is? Ik hoop niet dat mijn lens stuk is, die heb ik pas nieuw.”

De behandeling van de fotodokter

De fotodokter heeft de foto op de loep genomen en ziet inderdaad een wat donkere waas in de hoeken in de foto. Geen zorgen, de lens is niet stuk. Dit is namelijk een duidelijk symptoom van vignettering: het afnemen van de helderheid in de hoeken en zijkanten van een foto, ten opzichte van het midden. Deze vignettering wordt veroorzaakt door een vermindering van lichtval op de lens, dit kan verschillende oorzaken hebben:

Lichtstralen

Het licht wat op de randen van het objectief valt moet een grotere afstand afleggen en is daardoor minder sterk. Dit heeft te maken met de eigenschappen van het licht en daar kan dus niets aan gedaan worden. Wel wordt de kans op vignettering vergroot door het gebruiken van een een groothoekobjectief. Dit komt omdat bij een standaard objectief een kleiner beeld wordt gebruik van de beeldcirkel. Het beeld wordt door het objectief opgevangen in de vorm van een cirkel, de beeldcirkel. Vanuit hieruit snijdt de sensor vervolgens een rechthoekig beeld. Omdat dit deze uitsneden bij een groothoekobjectief groter is, is de vignettering beter te zien.

Mechanische vignettering

Naast de vignettering die veroorzaakt wordt door de lichtval kan er ook sprake zijn van mechanische vignettering. Dit ontstaat doordat een voorwerp het lichtpad blokkeert, zoals een zonnekap, filter of een verkeerde combinatie tussen je objectief en camerabody.

Zonnekap
Door het gebruiken van een zonnekap voor een kleine beeldhoek bij een objectief met een grotere beeldoek wordt er licht geblokkeerd. De randen van de sensor liggen dan in de schaduw van de zonnekap wat zorgt voor een donkere waas.

Filter
Door het gebruiken van een verkeerde filter of meerdere filters kan er geen licht meer van opzij op de lens komen, dit wordt door de rand van de filter geblokkeerd. Het is daarom aan te raden niet meer dan één filter te gebruiken bij een groothoeklens (omdat deze hier vooral vatbaar voor zijn). Daarnaast moet de ring van de filter niet te breed zijn.

Verkeerde combinatie
Een verkeerde combinatie van tele-converters of tussenringen kan ervoor zorgen dat er minder licht valt op de uiteindelijke sensor. De randen die niet belicht worden blijven daardoor zwart.

Voorbeeld van vignettering

Vignettering verminderen

Vignettering is naast het gebruiken van het juiste filter en een passende zonnekap te verminderen door het verkleinen van je diafragma. Als het diafragma helemaal open staat is de kans op vignettering het grootst. In sommige gevallen kunnen de donkere hoeken ook wat sfeer toevoegen aan de foto, je aandacht wordt hierdoor meer naar het middelpunt van de foto toegetrokken. Zoals bij deze foto van christhaa:

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Fotodokter: Macrofotografie met omkeerring

3 manieren om beweging stil te zetten