in

Fotodokter: zwart-wit fotografie



22 augustus 2013, 11:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Mieke Terpstra over het verbeteren van zwart-wit foto’s.

De vraag

“Wat moet ik doen om het beste uit mijn zwart-wit fotografie te halen? Als ik besluit een (contrastrijke) foto om te zetten, dan doe ik dat op de volgende manier: in Adobe Elements kies ik voor: omzetten in zwart-wit. Vervolgens pas ik met de schuifregelaars de intensiteit wat aan. Als laatste verhoog ik eventueel het contrast en middels “dodge” en “burn” maak ik delen lichter of donkerder. Soms is het resultaat naar mijn zin, maar mis ik toch een bepaalde uniformiteit in mijn foto’s. Als ik delen donkerder maak lopen ze ook snel dicht. Is het raadzaam om Nik software te gebruiken, of zijn er betere opties? Graag uw deskundig advies!”

De behandeling van de fotodokter

Een goede zwart-wit foto begint al bij het maken. Er komt veel meer bij kijken dan het simpelweg alleen omzetten van een kleurenfoto naar zwart-wit in een software programma. Daar wil de Fotodokter heel even bij stil staan.

Zwart-wit denken
Besluit van tevoren of je de foto gaat omzetten naar zwart-wit. Niet iedere foto is geschikt voor omzetting naar zwart-wit namelijk. Een foto die goed om te zetten is bevat het liefst harde contrasten en een mooie structuur. Dit laatste komt namelijk veel duidelijker naar voren in een zwart-wit foto dan in een kleurenfoto. Let ook goed op de compositie, door het wegvallen van de kleur zijn onderwerpen minder makkelijk van elkaar te onderscheiden. Zorg er dus voor dat de onderwerpen van elkaar gescheiden zijn. Ook een lage ISO is aan te raden. Ruis in je zwart-wit foto is namelijk niet hetzelfde als de mooie korrel in analoge zwart-wit film. En als je toch ruis in je foto wilt, kun je dat beter achteraf toevoegen in een bewerkingsprogramma.

Een foto die in kleur misschien wat gewoontjes is, kan in zwart-wit een stuk interessanter zijn. Foto door: Frieslandfotografie

Photoshop (Elements) en Lightroom
Er zijn verschillende manieren om je foto om te zetten naar zwart-wit. Eén mogelijkheid is in bijvoorbeeld Photshop, door te kiezen voor Afbeeldingen, Aanpassingen en dan Zwart-wit, of Lightroom, door te kiezen voor Zwart-Wit aan de rechterkant van het ontwikkelingsscherm (of sneltoets V), of Photoshop Elements, door te kiezen voor ctrl + alt + B. Vervolgens kun je met de aanpassingspanelen die per programma beschibaar zijn je zwart-wit foto aanpassen. Ook kun je de foto van meer of minder contrast, helderheid, donkerdere schaduwen en et cetera voorzien. Als je werkt in Lightroom kun je ook door middel van presets een zwart-wit foto maken. Presets zijn vooraf bedachte instellingen/aanpassingen die je op je foto kan toepassen. Op het internet zijn een hele hoop presets te vinden, onder andere de zwart-wit presets van Matt Kloskowski. De presets installeer je makkelijk door in de module Ontwikkelen (links in het Lightroom scherm) naar het deelmenu Voorinstellingen te gaan en te klikken op het mapje met de naam Gebruiker Voorinstelling. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op deze map en kies voor de optie Importeer. Selecteer vervolgens één of meerdere presets en klik op Openen. En voila, de presets zijn nu te gebruiken in Lightroom.

Maar er zijn meer manieren om om te zetten. De Fotodokter heeft ooit eerder geholpen bij de Zoom.nl Fotocursus op dvd: Zwart-wit . In één van de hoofdstukken legt Jeroen Jazet de omzetting uit:

Wil je de hele Fotocursus zien, die meer verteld over nabewerking maar ook over het goed fotograferen in zwart-wit? Hij is nog los te bestellen in onze shop.

Silver Efex Pro
Een veelgebruikt programma voor het omzetten van een kleurfoto naar zwart-wit is Silver Efex Pro van NIK software. Deze plug-in is alleen te gebruiken in Photoshop (Elements), Aperture en/of Lightroom. Het programma is makkelijk in gebruik, maar kent heel veel mogelijkheden en is daarom erg geschikt voor het omzetten van je foto. Het programma heeft allemaal mooie instellingen voorgeprogrammeerd waarmee je makkelijk uit de voeten kan. Daarnaast kun je door middel van de schuifjes je foto’s naar eigen wens bewerken of films uit het analoge tijdperk simuleren, als de korrel van de beroemde Fuji Neopan 1600 film.
De interface van Silver Efex Pro

Maar wat nog wel het mooiste van het programma is, zijn de Control Points. Deze punten kun je overal in je foto plaatsen en maken het mogelijk om bepaalde effecten alleen in die gebieden toe te passen. Zo pas je bijvoorbeeld alleen het schaduwgebied aan. De Control Points werken erg precies en subtiel, zodat je overgangen niet ziet. Ondanks dat het misschien een beetje ingewikkeld klinkt, is Silver Efex Pro erg gebruiksvriendelijk en na een beetje oefenen heb je het programma helemaal onder de knie. Op het YouTube kanaal van NIK software vind je meer leerzame filmpjes die je helpen bij het ontdeken van Silver Efex Pro. Sinds deze software is overgenomen door Google is het erg in prijs gezakt naar omgerekend ongeveer €100,-. Ben je niet helemaal zeker en wil je het eerst uitproberen? Dat kan, je kunt een trial downloaden waarmee je 15 dagen uit de voeten kunt.

Er zijn dus heel veel verschillende manieren om een kleurenfoto om te zetten. Welke het beste is of het mooiste resultaat geeft, is ook een kwestie van smaak. De Fotodokter wil Mieke dan ook aanraden om de verschillende manier van Jeroen Jazet te proberen en misschien wel de 15 dagen trail van NIK Silver Efex te downloaden. Zo kun je verschillende dingen proberen en vind je uiteindelijk de omzetting die het beste bij jouw foto’s past. En denk vooral ook bij het fotograferen aan je omzetting. Want niet iedere kleurenfoto is geschikt voor zwart-wit. Wil je nog meer lezen en weten over zwart-wit fotografie, in de komende Zoom.nl 10 2013 (die op 4 oktober uitkomt), staat een uitgebreide expertcursus over dit onderwerp.

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Cameragadget: Walimex bewegingsmelder

Nederland op zijn mooist