in

Fotograferen in de avond: wat heb je nodig?

Veel fotografen leggen hun camera weg zodra de zon ondergaat. Maar ook in de donkere uurtjes kun je prachtplaten maken. Wat je daarvoor nodig hebt en wat leuke onderwerpen zijn om ’s nachts te fotograferen, lees je in dit artikel.

We kennen allemaal wel het blauwe uurtje. Dit is de favoriete periode voor avondfotografen, omdat de lucht een bijzondere blauwe tint krijgt. Het is nog net niet helemaal donker, waardoor je nog steeds van het omgevingslicht kunt profiteren.

Het blauwe uur breekt aan vlak nadat de zon is ondergegaan en duurt ongeveer tot het voor onze ogen donker is geworden. Ook ’s morgens heb je een blauw uur, maar dan juist voordat de zon opkomt.

Landschappen kun je vooral mooi tijdens de eerste helft van het blauwe avonduur vastleggen. Dan zijn meer details herkenbaar, hoewel je daarna natuurlijk altijd nog met silhouetten en contouren kunt werken. In stedelijke omgevingen is dan de straatverlichting aangesprongen en gaat in huizen en gebouwen de verlichting aan. Dit vaak warme kunstlicht contrasteert prachtig met het blauw van de lucht. Voor een stadslandschap heb je daarom vooral veel aan de tweede helft van het blauwe avonduur. De helderheid van de lucht en die van de stad zijn dan een tijdje perfect in balans.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lijnen en Perspectief in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het vastleggen van deze gevleugelde modellen en nog veel meer.

Apparatuur

Je kunt in situaties met weinig licht het beste een lichtsterk objectief gebruiken. Daar bestaan best veel variaties van, en het hoeft zeker niet altijd de duurste lens te zijn. Wat de beste keuze is, hangt vooral af van het soort foto’s dat je wilt maken. Je komt voor een lichtsterke lens al snel uit op een objectief met een vaste brandpuntsafstand, een zogeheten ‘prime’. Dankzij een maximale diafragmaopening van F 1,8, F 1,4 of zelfs F 1,2 zijn deze primes enorm lichtsterk. Enkele veelgebruikte brandpuntsafstanden zijn 24, 35, 50, 85, 135 en 200 mm (eventueel omgerekend naar fullframe). Een lichtsterke prime vangt dankzij de enorme lensopening zelfs in het donker veel omgevingslicht op. Zo kun je de belichtingstijden kort genoeg houden om zowel stilstaande als bewegende mensen of andere onderwerpen scherp vast te leggen.

Avondfotografie kan natuurlijk ook ochtendfotografie zijn. Ook in de vroege uurtjes kun je op pad voor nachtfotografie en een ontwakende stad. In zulke situaties komt een lichtsterk objectief goed van pas.

Patrick van Dijk, fack-photography.zoom.nl
Nikon D7100 · ISO 1250 · F 1,8 · 1/60 SEC · 26 MM

Statief

Bij avond- en nachtfotografie heb je al snel een statief nodig. Een statief gebruik je allereerst om bewegingsonscherpte door trillingen van jou en de camera te voorkomen, en daarnaast om lekker met lange belichtingstijden te kunnen werken: allebei eigenschappen die je bij avond- en nachtfotografie graag inzet. Daarnaast kun je er eigenlijk niet omheen om van een draadontspanner of app gebruik te maken om je camera te bedienen.

Je camera op het statief geeft je in combinatie met een timer of afstandsbediening extra creatieve mogelijkheden. Hier is de fotograaf zelf in beeld gaan staan.

Ellen van den Doel, ellend.zoom.nl
Nikon Z 6 · ISO 100 · F 7,1 · 160 SEC · 24 MM

Belichting

Of je nu een landschap of een stadstafereel vastlegt, je ontkomt er niet aan om een lange belichtingstijd te gebruiken. Om voldoende scherptediepte te krijgen stel je bijvoorbeeld eerst een diafragma van F 8 of F 11 in. Vervolgens gebruik je een lage iso-waarde voor een minimum aan ruis. Daardoor loopt de belichtingstijd makkelijk op tot enkele of zelfs tientallen seconden. Dat is geen enkel probleem, want je werkt toch vanaf statief.

Een voordeel van deze lange belichtingstijden is dat alles wat beweegt, vervaagt. Daardoor krijg je dramatische wolkenluchten en mooie vervagingseffecten in stromend water, terwijl voorbijgangers vaak zelfs volledig uit je foto verdwijnen. Wil je liever korter belichten, omdat je bijvoorbeeld wuivende takken of voorbijgangers niet wilt laten vervagen, ga dan voor een groter diafragma (zoals F 2,8 of F 1,4) of verhoog de iso-waarde.

Een lange belichtingstijd en een goede timing kunnen ervoor zorgen dat je bliksem vangt! Een mooi paars detail in de donkerte.

Dennis Bresser, dennisbresserfotografie.zoom.nl
Nikon D850 · ISO 50 · F 18 · 10 SEC · 20 MM

Scherpstellen

Tijdens avond- en nachtfotografie kun je beter live-view gebruiken dan de optische zoeker. Via het camerascherm is het namelijk eenvoudiger om secuur scherp te stellen. En je ziet ook beter wat je aan het doen bent. Ook kun je beter de autofocus uitzetten en handmatig scherpstellen. Dat heeft namelijk als grote voordeel dat je de scherpte heel precies op exact de juiste plek kunt leggen. Bovendien hoef je het maar één keer te doen en niet bij iedere foto opnieuw. Pas zodra je van lens wisselt of van positie verandert, moet je de scherpte opnieuw instellen. Vergroot je in live-view het beeld rondom het scherpstelpunt, dan is het helemaal een eitje om met de hand scherp te stellen.

Kleurweergave en witbalans

Vooral in stedelijke omgevingen kun je ’s nachts prachtige, kleurrijke foto’s maken. Maar het lukt je camera niet altijd om al die kleuren natuurgetrouw weer te geven. Kunstlicht lijkt op het oog wit, maar heeft voor de camera vaak toch een kleurzweem. Die komt bij langere belichtingen nog duidelijker naar voren. Wil je dat de kleuren exact zo zijn als ze in werkelijkheid zijn, dan kun je het beste een inschatting maken van het soort verlichting en daar de witbalans op instellen. Al werkt dit niet als er verschillende soorten lichtbronnen in de buurt aanwezig zijn. De meeste grip op kleur heb je als je in raw fotografeert, want dan kun je achteraf de kleuren geheel naar wens instellen.

Wat te fotograferen?

Skyline

De klassieker onder de nachtfoto’s is de skyline. Een horizon met verlichte gebouwen geeft een oogverblindend beeld. Vooral met water op de voorgrond heb je al snel een spectaculaire foto. Overigens maak je de beste skylinefoto’s niet in het pikkedonker, maar tijdens het blauwe uur. Je hebt dan de mooiste balans tussen lucht, gebouwen en lichtjes. In het holst van de nacht zie je nauwelijks nog contouren van gebouwen.

Een serene cityskyline van havenstad Rotterdam, in het blauwe uurtje.

René Sluimer, kasteelheertje.zoom.nl
Canon 5D IV · ISO 100 · F 9 · 4 SEC · 20 MM

Straatfotografie

Een minder bekend onderwerp voor avondfotografie is straatfotografie. Toch kan ook dit mooie resultaten opleveren. Fotografeer eens een eenzame fietser met een autolamp in tegenlicht, een zwerver die doelloos rondloopt of een forens die de trein nog probeert te halen. Het hele sfeertje is ’s avonds anders dan overdag. Maak hier gebruik van.

Architectuur

Bedrijven geven tonnen uit om een mooi gebouw in de avond goed uit te lichten. Soms gebeurt dat met gekleurde lampen, wat prachtige beelden kan opleveren. Een klassiek voorbeeld is de Eiffeltoren in Parijs, die met 336 spots wordt verlicht. Ook in Nederland zijn er voldoende gebouwen die mooi verlicht worden, zoals de Erasmusbrug in Rotterdam en veel panden aan de Amsterdamse grachtengordel. Daar kun je dan direct de peertjes aan de bruggen mee fotograferen. In Utrecht zijn de bruggen over de grachten zelfs uitgelicht, en monumentale gebouwen zoals de Koppelpoort in Amersfoort zijn ’s avonds op hun mooist door de goed geplaatste verlichting. Maak daar gebruik van!

Bruggen en tunnels lenen zich bij uitstek voor goede architectuur- en stadsfotografie in de avond. Een goede scherpstelling en voldoende scherptediepte zijn dan een must.

Maikel Brands, vacantphotography.zoom.nl
Nikon D750 · ISO 50 · F 9 · 1/10 SEC · 15 MM

Bewegende voertuigen

Een extra leuke en onvoorspelbare uitdaging is het fotograferen van bewegende voertuigen in de nachtelijke stad. Zoek bijvoorbeeld een hoge plek uit, bijvoorbeeld boven op een brug, heuvel of stadsmuur. Zet de belichtingstijd op een paar seconden en sluit het diafragma navenant. Wacht tot er voldoende auto’s langskomen en maak dan een foto. De koplampen zullen nu als witte strepen worden weergegeven. Tegelijkertijd zie je aan de andere kant van de weg rode strepen van alle achterlichten.

Lichtstrepen van bewegend verkeer geven je avond- of nachtfoto met een lange belichtingstijd extra dynamiek.

Jeroen Lagerwerf, jlfoto.zoom.nl
Sony A7R III · ISO 125 · F 2,8 · 257 SEC · 18 MM

Sterren en de Melkweg

Zelfs de melkweg vastleggen behoort in de Nederland tot de mogelijkheden. Of wat te denken van een startrail, waarmee je de draaiing van de sterren in kaart kunt brengen? In een startrail zie je de sterren als lange, eindeloze strepen. Zo’n foto maken kan op verschillende manieren. Maar de basis is dat je snapt hoe de belichtingstijd werkt, want daarmee creëer je beweging.

Een misvatting is dat het in Nederland te licht zou zijn om de hemel goed te kunnen fotograferen. De Veluwe, de omgeving rondom de Afsluitdijk en de Waddeneilanden zijn relatief donker.

Star trails in de Ardennen, prachtig vastgelegd met een silhouet van de rij radioschotels. Voor zo’n foto is een lange belichtingstijd een must.

Patrick van den Hoorn, patrick-van-den-hoorn.zoom.nl
Nikon D500 · ISO 2500 · F 5 · 30 SEC · 10 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lijnen en Perspectief in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen van architectuur en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over lijnenspel en verdwijnpunten
  • De beste composities voor gebouwen
  • Welke camera’s en objectieven je kunt gebruiken
  • Een aantal extra creatieve trucs

Bekijk hier de volledige Cursus Lijnen en Perspectief.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

De basis van sportfotografie: zo leg je actie vast

Poll: Zou jij je je foto’s willen verkopen aan bezoekers op Zoom.nl?