in

Fotograferen in het donker: welke camera moet je hebben?

Om in het donker sfeervolle cityscapes te maken, heb je allereerst een camera nodig die niet alleen overdag, maar ook bij weinig licht uitstekende prestaties levert. Daarnaast is het objectief dat je gebruikt van groot belang, omdat dat de hoeveelheid licht bepaalt die jouw camera ziet. We leggen al deze elementen aan je uit, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Stad en Avondlicht in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen in het donker en nog veel meer.

Grote beeldsensor

Heb jij een spiegelreflexcamera of systeemcamera met een fullframe-sensor of aps-c-sensor? Deze beeldsensoren zijn zo groot dat ze ook in het donker voldoende gevoelig zijn voor het schaarse omgevingslicht. In principe geldt dat hoe groter de beeldsensor, hoe geschikter een camera is om in het donker mee te werken. Vooral met een fullframe-camera ben je daarom in het voordeel. Er is immers aanzienlijk meer ruimte voor beeldpixels beschikbaar, zodat die extra veel licht kunnen opvangen.

Dat neemt niet weg dat je ook met een camera met een wat kleinere sensor nog steeds goed uit de voeten kunt in situaties met weinig licht. We noemden al de aps-c-sensor. Die is ongeveer half zo groot, vergeleken met fullframe, maar dat is nog steeds een heel respectabel formaat. Je ziet wel eerder ruis zodra je de hoogste iso-waarden gebruikt en daarnaast is het dynamisch bereik wat lager. Aan de andere kant werk je in het donker meestal toch met een statief. Omdat de iso-waarden dan laag kunnen blijven, liggen de ruisprestaties van deze twee sensortypen alsnog dicht bij elkaar.

Ook met camera’s waarin nog kleinere sensoren zitten, zoals een Micro Four Thirds- of een 1-inchsensor, kun je prima in het donker fotograferen, zolang je maar vanaf statief werkt met een lage iso-waarde. Het voordeel is dat deze camera’s vaak erg compact en licht zijn, waardoor je ze makkelijker mee de stad in neemt. Het dynamisch bereik en de ruisprestaties zijn wel zichtbaar minder, waardoor je zorgvuldig je instellingen moet kiezen om het maximale uit deze toestellen te halen.

Een grote sensor vangt meer licht op en is daardoor geschikter bij weinig licht.
Sony A7R III · ISO 50 · F 4 · 8 SEC · 16 MM

Grip op de foto

In het donker fotograferen werkt anders dan overdag. Niet alleen de lichtomstandigheden zijn anders, je wilt ook zelf bepalen welke vervagingseffecten en lichteffecten je in de foto te zien krijgt. Dat lukt alleen als je zelf bepaalde instellingen kunt doen.

Een camera met een handmatige M-stand, waarbij je zelf de sluitertijd, het diafragma en de iso-waarde kunt bepalen, heeft dan ook sterk de voorkeur. Al kan het met wat extra moeite ook in de Av-stand (A-stand) of Tv-stand (S-stand). Kortom, zolang je grip hebt op de belichting en de duur van de opname zit je goed.

Verder is het belangrijk dat je handmatig kunt scherpstellen, omdat de autofocus van camera’s niet altijd even betrouwbaar is in het donker. Daarnaast is het makkelijker om één keer goed met de hand scherp te stellen en daarna op je gemak vanaf statief te fotograferen, dan wanneer je per foto kans loopt op een misser van de autofocus.

Een camera waarmee je in raw kunt fotograferen is essentieel, omdat je dan aanzienlijk meer speelruimte hebt om jouw cityscape in de nabewerking te perfectioneren.

Op het scherm

De optische zoeker van een spiegelreflex is ’s avonds nogal aan de donkere kant, vooral als je een minder lichtsterk objectief gebruikt. Je kunt beter live-view inschakelen en alles via het scherm regelen.

Werk je met een systeemcamera, dan zit daar een digitale zoeker in (EVF, oftewel Electronic View Finder). Omdat dit een miniatuurbeeldscherm in een zoeker is, kun je nu wel gewoon de zoeker blijven gebruiken en dat is heel handig. Met een systeemcamera werk je daarom net wat comfortabeler in het donker dan met een spiegelreflexcamera.

Het is ideaal als jouw camera over een elektronische waterpas beschikt. Op het beeldscherm of in de digitale zoeker zie je dan of alle lijnen netjes recht lopen. Vooral in een stedelijke omgeving is dat superhandig, omdat overal lijnen zijn te vinden.

Accu vervangen

Ook niet onbelangrijk; het is prettig als de statiefaansluiting aan de onderkant van de camera het klepje van de accu of het geheugenkaartje niet afdekt. Dan kun je tussentijds makkelijk van accu wisselen, zonder steeds het statiefplaatje los en vervolgens weer vast te hoeven schroeven. Dat is belangrijk omdat de accu bij lange belichtingen in het donker sneller leeg is dan wanneer je overdag fotografeert. Let er ook op dat er een aansluiting voor een afstandsbediening is. Soms is er een infraroodontvanger aanwezig voor een draadloze afstandsbediening.

Ingebouwde stabilisatie geeft je de mogelijkheid om langer uit de hand te fotograferen. Dit wordt ook wel IBIS genoemd, In-Body Image Stabilization. Zolang je alleen vanaf statief werkt heb je dat niet nodig, maar loop je in het donker rond om bijvoorbeeld straatfotografie te beoefenen, dan krijg je ook bij langzamere sluitertijden mooie scherpe foto’s. Daarnaast kun je spelen met creatieve vervagingseffecten, bijvoorbeeld door voorbijgangers licht te vervagen, terwijl de omgeving wel scherp blijft.

Door zelf alle belangrijke instellingen te kiezen, krijg je altijd het beste resultaat.
Sony A7R III

Objectief

In het donker speelt vooral het objectief dat je gebruikt een grote rol. Omdat er weinig omgevingslicht is, ben je met lichtsterke objectieven enorm in het voordeel. Lichtsterke objectieven zijn lenzen met een grote maximale lensopening, dus waar je een zo laag mogelijke diafragmawaarde kunt instellen. Je hoeft dat maximale diafragma van F 1,4 of F 2 niet per se in je foto te gebruiken, maar dankzij die enorme lensopening heb je een extra helder beeld. Simpelweg omdat de lens heel veel licht doorlaat.

Wanneer je vanuit de hand werkt, heeft een lichtsterk objectief als extra voordeel dat je langer met snellere sluitertijden kunt blijven werken, waarbij je bewegingsonscherpte voorkomt en mensen of bewegende objecten alsnog scherp vastlegt.

Een objectief met stabilisatie komt (net als IBIS) goed van pas om scherpere foto’s te maken. Let op dat je hiermee alleen jouw eigen bewegingen compenseert, dus voorbijgangers kunnen alsnog vervagen.

De grootste lensopening hoef je niet te gebruiken, maar zorgt wel voor een extra helder zoekerbeeld.
Nikon D7200

Zoom.nl Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Stad en Avondlicht in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen in het donker en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

de belangrijkste technieken voor het fotograferen met weinig licht

verschillende plekken die je kunt bezoeken

alles over het maken van goede composities

Bekijk hier de volledige Cursus Stad en Avondlicht.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

11 fotolocaties voor staalwol fotografie

Op pad naar bekende fotolocaties: zo voorkom je clichés