in

Het gouden uurtje: een flitser gebruiken in de avond

Flitslicht kan tijdens het gouden uur een mooie aanvulling of opvulling van schaduwpartijen zijn. Flitsen in het gouden uur vergt wat extra oefening en experiment, maar kan een mooie en praktische toevoeging zijn.

Nodig, of niet?

Nu zul je misschien denken: waarom zou ik flits moeten gebruiken in de buitenlucht terwijl de lichtomstandigheden juist prachtig zijn? Dat is een goede vraag. Gelukkig is het ook niet in alle situaties nodig.

Situaties waarin je met een flitser aan de gang gaat, kun je grofweg onderverdelen in twee verschillende groepen.

Als eerste zijn er momenten dat je geen of heel weinig bestaand licht beschikbaar hebt, maar je wel een foto wilt maken. Dan ben je op de flitser(s) aangewezen om de scène te belichten. De tweede situatie is een situatie waarin je in principe een prima en misschien zelfs heel fraai basislicht hebt, maar waarin je een of meerdere onderwerpen toch éxtra wilt belichten. Dat kan zijn omdat je die onderwerpen meer nadruk wilt geven, of omdat ze bijvoorbeeld in de schaduw staan.

Flitsen in het gouden uur is helemaal geen gek idee! Je kunt er dit soort fraaie foto’s mee maken.

Rob Jansen, robbie-j.zoom.nl

Aanvullend licht

Flitsen tijdens het gouden uur valt in die tweede categorie. Je hebt immers een prachtig algemeen licht waar je eigenlijk helemaal niets aan zou willen veranderen. Het kan echter zo zijn dat je onderwerp net wat te donker is of in de schaduw staat. Schiet je bijvoorbeeld tegen de zon in, dan is er grote kans dat je onderwerp vrij donker is omdat je de schaduwkant ervan fotografeert. Misschien is er enkel een silhouet zichtbaar doordat de zon tijdens het gouden uur vaak erg laag staat.

Ook kan het zijn dat je kleinere oppervlaktes of schaduwkanten van bijvoorbeeld een gezicht wat extra wilt belichten. Ook dan kun je prima een flitser gebruiken om het probleem gemakkelijk op te lossen. Het bestaande licht van de zon blijft echter altijd de belangrijkste lichtbron in je beeld en het flitslicht is complementair aan dat prachtige gouden licht.

Met de flits kun je de voorgrond in je foto oplichten.

Dirk Duipmans, duipmans.zoom.nl

Balans

Flitsen tijdens het gouden uur vraagt daarom vooral om balans: balans tussen het bestaande licht en het toegevoegde flitslicht. Het uitgangspunt daarbij zou moeten zijn dat de kijker achteraf niet ziet dat er geflitst is. Je wilt immers de sfeer die het licht tijdens het gouden uur creëert behouden; je hebt er vermoedelijk bewust voor gekozen om tijdens het gouden uur te gaan fotograferen.

De flits is mooi gebruikt om de schaduwkant van het model op te lichten.

John Ponsteen, etsie.zoom.nl

Instellingen

Handmatig of TTL?

Als je gaat flitsen tijdens het gouden uur, heb je waarschijnlijk al wel een duidelijk beeld in je hoofd van hoe het eindresultaat eruit zal moeten zien. Zoals je weet is de balans tussen het al bestaande licht en het flitslicht erg belangrijk. Is het verstandig om de flits handmatig in te stellen, of te vertrouwen op een TTL-meting?

TTL staat voor Through The Lens en is een manier om je flits op basis van allerlei ingewikkelde metingen die je camera uitvoert te laten werken. Dat is een techniek die doorgaans prima werkt. In veel gevallen zal het ook tijdens het gouden uur prima werken.

Om de volledige controle over de sterkte en de kracht van de flits te hebben, kun je er natuurlijk ook voor kiezen om alles handmatig te doen. Dat vereist waarschijnlijk wel wat meer oefening en kost ter plekke meer tijd, omdat je pas na een aantal opnamen tot het optimale beeld komt.

Flitssynchronisatietijd

Een fijne bijkomstigheid is dat je niet te maken hebt met de felle middagzon die midden op de dag schijnt. Je hebt vermoedelijk dus ook niet de maximale flitskracht van je flitser nodig. Ook loop je waarschijnlijk niet tegen de beperking van je sluitertijd van de camera aan.

Flitsfotografen moeten buiten overdag al snel rekening houden met de zogeheten flitssynchronisatietijd. Veel camera’s kunnen – in verband met de werking van de sluiter – niet overweg met sluitertijden korter dan 1/200e of 1/250e in combinatie met een flits. Bij iedere camera is die tijd net verschillend, dus raadpleeg je handleiding om te weten bij welke sluitertijd de problemen bij jouw camera beginnen.

Bij helder weer kan die flitssynchronisatietijd een probleem zijn, want midden op de dag kom je al snel uit bij een dergelijke korte sluitertijd. Dan krijg je een foto waarop een sluitergordijn te zien is, in de vorm van een donkere balk. Er is een oplossing voor dit probleem in de vorm van HSS (High Speed Sync), waarbij de flitser zich aan de situatie aanpast en via pulserende flitsen toch de scène belicht. Steeds meer flitsers (zowel reportage- als studioflitsers) hebben HSS.

Dat gezegd hebbende: tijdens het gouden uur gebruik je vaak een sluitertijd die langer is dan ca. 1/200 seconde, waardoor je dan geen HSS nodig hebt.

Flitskracht regelen

Wees tijdens het gouden uur voorzichtig met de kracht van je flitser. Zorg voor een fraai gedoseerd licht. Afhankelijk van met welke apparatuur je aan het werk gaat, bereik je dat op verschillende manieren.

Reportageflitser op de camera

Een reportageflitser is een gemakkelijk mee te nemen en te gebruiken gereedschap voor wie wat extra licht nodig heeft. Heel erg krachtig zijn ze vaak niet, waardoor je op dat gebied in sommige gevallen beperkt bent in je mogelijkheden. Een object of persoon belichten tijdens het gouden uur is waarschijnlijk prima te doen met een reportageflitser bovenop je camera, mits dat te belichten onderwerp niet al te ver weg staat.

Je moet dan denken aan een afstand van één tot maximaal enkele tientallen meters, afhankelijk van het model flitser. Reportageflitsers zijn er namelijk in allerlei sterktes. Uiteraard is het effect van je flits (veel) sterker als je onderwerp dichter bij de flitser staat.

Het licht van een reportageflitser die op je camera gepositioneerd is, is vaak vrij direct en hard. Het komt bovendien vanuit dezelfde richting van waaruit je fotografeert. Je fotografeert dus met het licht mee; een methode die niet altijd het fraaiste resultaat oplevert. Gelukkig kun je ook het licht uit een reportageflitser sturen of richten. Vaak is de kop draaibaar en kun je op die manier indirect flitsen.

Maar in de buitenlucht heb je geen muur of een plafond beschikbaar om voor het indirect flitsen te gebruiken. In dat geval is een reflectiescherm handig. Experimenteer met de positie van dat scherm, de afstand tot je onderwerp en de hoek van de flitskop. Kleine veranderingen kunnen hierbij veel verschil maken. Deze methode is wellicht wat omslachtig en werkt het beste als je een assistent hebt om het scherm vast te houden, maar werkt desondanks prima.


Het gouden licht wordt nog eens versterkt door de gebruikte flits.

Reginald Kluijtmans, toof.zoom.nl

Reportageflitser los van de camera

Een reportageflitser kun je ook los van de camera gebruiken. Via een zender-ontvanger-systeem of vanuit de camera zelf kun je die flitser op afstand bedienen. Dit betekent dat je meer manieren hebt om creatief te flitsen. Het licht komt bovendien niet vanuit dezelfde hoek als van waaruit je de foto maakt. Je creëert dus automatisch een interessanter licht. Doordat je de flitser extern van de camera op een statief kunt positioneren, kan je onderwerp ook op grotere afstand van de camera staan. Natuurlijk kun je ook meerdere flitsers tegelijk gebruiken als je verschillende onderwerpen hebt die belicht moeten worden.

Omdat alles om de balans draait bij flitsen tijdens het gouden uur, is het belangrijk dat het licht uit je flitser mooi evenwichtig in je beeld valt en naadloos past bij de gouden lichtval die de basis vormt. Het licht verspreiden is daarom een goed idee. Dit kun je doen door een softbox te gebruiken die je op je reportageflitser monteert, maar bijvoorbeeld ook door via een paraplu te flitsen.

Er zijn allerlei eenvoudige systemen beschikbaar om ook met reportageflitsers de nodige lichtvormers te gebruiken. Houd er wel rekening mee dat je reportageflitser plus accessoires veel wind vangt en je niet in de buurt bent om een vallend statief op te vangen. Bevestig op winderige dagen dus een tas of een ander gewicht aan je flitsstatief.

De flits geeft de vogel, en daarmee deze foto, nét dat beetje extra.

Vic, viconmac.zoom.nl

Met een studioflitser op locatie

Een studioflitser is veel krachtiger dan een reportageflitser. Daardoor ben je ook veelzijdiger in de manieren waarop je deze kunt inzetten. Ook het belichten van een onderwerp tijdens het gouden uur is hiermee dus geen enkel probleem. Een studioflitser doet zijn werk altijd extern van de camera en staat meestal op een stevig lampstatief. Dat moet ook wel, want een studioflitser – zeker met ingebouwde accu – kan best een zwaar ding zijn. Zorg dus voor voldoende stabiliteit. Er zijn ook lichtere varianten, maar die kunnen op hun beurt weer erg kostbaar zijn. Ook op dat vlak is het zoeken naar een balans.

Als je buiten aan het werk gaat, is het wel aan te raden een variant met ingebouwde accu te gebruiken. Studioflitsers werken traditioneel via een generator die je tussen het stroomnet en de flitskop plaatst en die de benodigde kracht opbouwt, vasthoudt en loslaat op het moment dat jij wilt flitsen. In de buitenlucht is het werken met een dergelijke flitskop en generator bijna ondoenlijk, omdat je toegang moet hebben tot het stroomnet. Neem natuurlijk wel een opgeladen accu – of twee – voor je flitser mee naar je fotolocatie.

Een studioflitser wordt in de meeste gevallen gebruikt in combinatie met één of meerdere lichtvormers. Dan kun je denken aan een reflector om het licht te bundelen of een softbox om het licht juist te spreiden. Afhankelijk van je situatie en je onderwerp kun je vrijuit kiezen uit al deze mogelijkheden. Vaak kun je een studioflitser op afstand bedienen via een zender of een app op je smartphone of tablet. Zo kun je onder meer de kracht instellen of meerdere flitskoppen tegelijk aansturen.

Flitsen geeft je de ultieme controle over je licht. Hier is de camera op z’n kop vastgehouden om zelf geen nat pak te hoeven hebben. Model: Linde.

Johan Huizing, provorm.zoom.nl

Photoshop Q&A – Zoom Academy Live | Schrijf je nu gratis in!

Fotodokter: macro voorzetlenzen