in

Het onbekende genre: Onderwaterfotografie



28 november 2013, 10:00

In deze blogserie blijven de bekende fotografiegenres eens onbesproken. De prachtige macrofoto’s, scherpe portretten en uitgestrekte landschappen laat ik voor wat ze zijn en zet een heel ander genre in de spotlight. Deze keer ontdekt Zoomer Afra de Leeuw de wereld van de onderwaterfotografie.

Wat is onderwaterfotografie?

Of je nu een flinke plons in het zwembad neemt of gaat snorkelen op Curaçao, onderwaterfotografie is een vak apart. Je waant je in een compleet andere wereld met compleet andere mogelijkheden. Maar niet iedere camera kan zomaar onder water gebruikt worden natuurlijk. “Het fotograferen van de onderwaterwereld tijdens het duiken, snorkelen of zwemmen moet je wel met speciale apparatuur doen”, vertelt onderwaterfotograaf Ramon Stijnen. “Het bijzondere aan dit genre is dat je aparte diersoorten en onderwaterlandschappen kunt vastleggen op de foto. Vaak zijn dit diersoorten die voor de meeste mensen, en soms ook voor mijzelf, onbekend zijn. Dan is het leuk om naderhand te onderzoeken welke soorten ik nou precies heb vastgelegd. Wrakken van vliegtuigen of schepen en zijn ook heel leuk en interessant om te fotografen. Het is interessant om het verhaal achter het wrak te leren. Soms zie ik dan voor me wat zich afgespeeld moet hebben tijdens de ramp. En het is natuurlijk ook niet vervelend om te reizen naar allerlei bestemmingen om nieuwe plekken en soorten te ontdekken.”

Een onderwaterwrak dicht bij eiland Gozo, Malta

Nadelen

Onderwaterfotografie is dus een heel bijzonder en mooi genre, maar er kleven ook een paar nadelen aan. “Wat echt minder leuk is, zijn de hoge kosten die aan het materiaal kleven”, verklaart Ramon. “Een onderwaterbehuizing voor een spiegelreflex is prijzig. Daarnaast heb je ook één of twee externe flitsers nodig met bijbehorende aansluitingen en een poort of dome van kunststof of glas (een koepelvormige lens die corrigeert voor het vertekende beeld door de groothoeklens). Voor een beginners set voor een spiegelreflex zit je al snel rond de € 2500,- tot € 3000,-. Mijn set is een Seacam behuizing voor de Nikon D700 met een Superdome en twee Sea & Sea flitsers. Dit kostte me een dikke € 7000,-. Met camera en lens er in heb je dus al gauw een setje van € 10.000,- in je handen. Een goede verzekering is dan ook een aanrader. Voor compactcamera’s zijn de behuizingen goedkoper en ook hier kan je prima foto’s mee maken. Heb je nog geen spiegelreflex? Dan kan je eerst met je compactcamera beginnen om te kijken of het wel iets voor jou is.”
“Zo’n uitrusting is niet alleen prijzig, maar vaak ook groot en zwaar. In ieder geval bovenwater. Al deze spullen moet je ook meezeulen naar je bestemming en weer mee terug naar huis. Om te voorkomen dat mijn spullen kapot gaan tijdens de reis probeer ik zoveel mogelijk in m’n handbagage te duwen. Dan loopt het gewicht al snel op tot 16 kg of meer. Een geluk dat ze de handbagage niet vaak controleren op het vliegveld. Doen ze dat wel, dan moet ik de pinpas trekken en bijbetalen.”

De onderwaterbehuizing van Ramon met flitsers.

Inkomsten uit onderwaterfotografie

“In ben ooit ergens in 2005 begonnen met onderwaterfotografie. Toen had ik al een paar jaren een Sony Cyber-shot DSC-P72. Hier heb ik toen een kunststof behuizing voor gekocht. Mijn eerste onderwaterfoto’s heb ik toen gemaakt in Indonesië. Ik heb de camera nog steeds en ik heb er veel plezier van gehad. In 2009 kocht ik m’n eerste spiegelreflex en in 2010 heb ik na veel wikken en wegen de stap naar professionele apparatuur gemaakt. Ik fotografeer vaak in RAW, zodat ik achteraf de witbalans kan aanpassen. Dat vormt namelijk nog wel eens een probleem tijdens het fotograferen.”
“Inmiddels is onderwaterfotografie een uit de klauwen gelopen hobby, maar ook een bron van inkomsten. Mijn foto’s verkoop ik via mijn eigen website www.ramonstijnen.nl, maar ook via de beeldbanken Kina.nl, Natuuraandemuur.nl, Alamy.com en binnenkort ook op het Duitse Picsastock. Daar kreeg ik onlangs een verzoek van! Een paar keer per jaar doe ik wat zakelijke opdrachten. Dan maak ik bijvoorbeeld productfoto’s en portretfoto’s voor zakelijke websites. Dit is wel bovenwaterfotografie dus. Fotografie is helaas nog niet m’n enige bron van inkomsten. Ik ben ernaast nog werkzaam in de offshore industrie. Ik kan er dus nog niet van leven.”

Een dag onder water

“Met onderwaterfotografie, zorg ik er ten eerste voor dat alle batterijen geladen zijn natuurlijk. Niks erger dan lege batterijen halverwege een duik. ’s Morgens doe ik de camera in de behuizing. Hierbij check ik goed of er geen vuil of zand op en naast de o-ring zit om lekkage te voorkomen. Deze rubberen ring is namelijk super belangrijk. Die zorgt ervoor dat je apparatuur waterdicht blijft. Uiteraard ook gelijk checken of er een geheugenkaart in m’n camera zit en of de autofocus op de lens goed staat ingesteld. Ooit ben ik het een keer vergeten, dan is het moeilijk focussen bij bewegende onderwerpen. Ook nog even de flitsers testen en als alles werkt ga ik eerst even een licht ontbijtje nemen. Nog even m’n duikspullen checken en dan ben ik er klaar voor. Meestal duik ik dan twee keer per dag. Soms drie keer als ik nog een nachtduik wil doen. Eén duik duurt ongeveer een uur. Soms korter, soms langer. Daarna maak ik een drie dubbele back-up van alles op m’n laptop en op twee harde schijven, want ik moet er niet aan denken dat ik alle foto’s kwijtraak op de een of andere rare manier.”
“Eén van mijn favoriete plekken tot nu toe qua sfeer is Marsa Shagra in Egypte. Een heel relaxte eco lodge waar je kan gaan duiken wanneer jij daar zin in hebt. Ik ben niet altijd afhankelijk van een boot, dus als ik zin heb, trek ik mijn spullen aan en loop zo de zee in naar het prachtige huisrif. Hier ga ik meestal wel buiten het hoogseizoen om naar toe. Dan zijn er een stuk minder mensen. Verder is qua duiken de Gilis in Indonesië nog altijd een van mijn favo’s. Hier heb ik namelijk ook gewerkt als Divemaster en ken ik alle duikplekken uit m’n hoofd.”

Nederland

“In Nederland fotografeer ik bijna niet onder water, tenzij het voor een opdracht zou zijn natuurlijk. Hier doe ik meer landschapsfotografie dan onderwaterfotografie. Persoonlijk trekt het duiken in Nederland mij niet zo. Liever naar een zonnige bestemming waar ik na het duiken nog even kan genieten van de zon op het strand onder het genot van een verkoelend drankje. Toch zijn er een paar uitzonderingen qua warmte. Zo ben ik in mei dit jaar nog gaan duiken met zeehonden en Basking Sharks in Schotland op de Treshnish Isles. Koud water, maar zeker de moeite waard om de interactie met de zeehonden mee te maken en te fotograferen. En een grote eer om met de Basking Sharks te mogen zwemmen! Deze reuzen worden soms wel twaalf meter lang. Voor komend jaar staat IJsland en Palau op de planning. Zal wel frisjes worden denk ik… In IJsland wil ik gaan duiken en fotograferen tussen het Noord-Amerikaanse en Euro-Aziatische continent. Het schijnt dat je op een punt beide continenten kan aanraken. Deze scheur in IJsland is gevuld met kraakhelder water en hier heb je soms wel honderd meter zicht of meer. Het onderwaterlandschap ziet er bijna buitenaards uit. Palau is schijnbaar het summum wat betreft het duiken met haaien, manta’s, dolfijnen, barracuda’s en schildpadden. Ook voor macrofotografie schijnt het super te zijn. Daar is ook het bekende Kwallenmeer waar ik wel een duikje wil maken. Dit doe ik allemaal niet in opdracht, maar voor mezelf. Voor het reizen en het avontuur. Ik wil veel gezien en gedaan hebben voordat ik er te oud voor ben.”

Een nieuwsgierig zeehondje in Schotland.

Een gevaarlijke duik

“Het is mij in het begin wel eens overkomen dat ik te gefocust was met fotograferen en niet in de gaten had dat ik te snel naar boven aan het gaan was. Gelukkig waarschuwde mijn duikcomputer me zodat ik actie kon ondernemen, in plaats van een longembolie op te lopen. Verder heb ik wel vaker gedoken met haaien, maar dit eigenlijk nooit als gevaarlijk heb ervaren.”
“Onderwaterfotografie hoeft niet gevaarlijk te zijn. Als je maar goed weet waar je mee bezig bent. Eerst zorgen dat je je op je gemak voelt onder water en je drijfvermogen onder controle krijgen, voordat je überhaupt aan onderwaterfotografie begint. En zorg ervoor dat je altijd goed bewust bent van je omgeving.”

De toekomst

“Ik hoop in de toekomst volledig van onderwaterfotografie te kunnen leven en reizen. En ik droom er nog altijd van om te mogen werken voor National Geographic. Mij mogen ze rustig ergens ’n paar maanden de jungle insturen om nieuwe soorten te ontdekken en vast te leggen op foto. Zowel boven- als onderwater.”
Paul Nicklen is ook één van mijn voorbeelden. Nicklen is de Antarctica fotograaf van National Geographic. En ook Alex Mustard. Hij heeft volgens mij bijna heel de onderwaterwereld al gezien en gefotografeerd. Ongelooflijk mooie fotografie. Jim Brandenburg en de mannen van Photocascadia zijn de bovenwater fotografen die mij inspireren.”

Zelf aan de slag

“Voor Zoomers die overwegen om met onderwaterfotografie te beginnen, heb ik een aantal tips:
1 Begin maar meteen met sparen haha
2 Laat je goed informeren. Koop niet de eerste behuizing die je wordt aangeboden. Er zijn vele goede merken in verschillende prijsklassen. Let er op dat je de belangrijkste knoppen van je camera kunt bedienen. Persoonlijk vind ik dat je een camera van € 2000,- niet in een plastic behuizing van € 1000,- moet stoppen. Plastic is misschien wel goed, maar minder betrouwbaar dan een aluminium behuizing. Gaat je plastic behuizing stuk, dan zul je opnieuw moeten investeren en misschien zelfs wel een nieuwe camera en lens moeten kopen. Spaar daarom even door en koop een meer solide behuizing. Je zult er heel lang plezier van hebben en je volledig kunnen focussen op je fotografie in plaats van je druk te maken of er water naar binnen sijpelt.
3 Zorg voor een goede duikbuddy die je vertrouwt en op je let. Je bent vaak zo gefocust op het maken van een foto, dat het fijn is om iemand bij je te hebben die op je wacht en de omgeving in de gaten houdt voor interessante dingen. Vier ogen zien altijd meer dan twee.
4 Zorg dat je je vertrouwd voelt met het duiken en je apparatuur. Dan maak je ook betere foto’s.
5 Let op je omgeving. Zorg dat je niks beschadigd. Respecteer de kostbare onderwaterwereld.
6 Heb geduld. Fotograferen onder water is niet zo makkelijk als boven water. Het heeft tijd nodig om het goed te leren. Check internet voor informatie. Er zijn heel wat tutorials en tips te vinden om goede of betere onderwaterfoto’s te maken!

Respecteer de kostbare onderwaterwereld tijdens het duiken.

Alle foto’s in dit artikel gebruikt, zijn gemaakt door Ramon Stijnen. De vorige blog uit de serie Het Onbekende Genre gaat over geboortefotografie, lees ‘m hier! Houd Zoom.nl volgende maand in de gaten voor een nieuwe blog over een ander onbekende genre.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Review: Nikon D5300

Photoshop: Gefilterde zonnestralen