in

Het onbekende genre: Rouwfotografie



30 augustus 2013, 10:00

In deze blogserie blijven de bekende fotografiegenres eens onbesproken. De prachtige macrofoto’s, scherpe portretten en uitgestrekte landschappen laat ik voor wat ze zijn en zet een heel ander genre in de spotlight. Deze keer ontdekt Zoomer Afra de Leeuw de wereld van de rouwfotografie.

Wat is rouwfotografie?

De term rouwfotografie wordt door verschillende fotografen ook wel begrafenisfotografie of uitvaarfotografie genoemd. Ondanks de verschillende benaming, is het idee achter dit genre fotografie vaak bij iedereen hetzelfde. “Een fotoreportage maken die een waardevolle aanvulling is in de rouwverwerking”, verklaart rouwfotograaf Jos Nacken (josnacken). “Niet alleen voor directe nabestaanden, maar zeker ook voor de kinderen of kleinkinderen die het misschien nog niet begrijpen. Of voor familieleden die niet aanwezig kunnen zijn bij de uitvaart. Rouwfotografie is eigenlijk het fotograferen vanuit je gevoel en kijken met je hart. Het is geen genre waarvan je zegt: ‘dat ga ik er even bij doen’. Het heeft een grote samenhang met je persoonlijkheid. Je moet een gevoelsmens zijn, rustig van aard en niet een persoon die op de voorgrond treedt.”

Eerste uitvaart

“Ongeveer acht jaar geleden moest ik de uitvaart van een kennis fotograferen. Ik weet nog dat toen de term ‘uitvaartfotograaf’ bij mij op kwam. Ik zocht online naar dit genre voor wat informatie en kwam er achter dat rouwfotografie niet zo populair is in Nederland. Ik stond op het punt om een ‘nieuw’ soort fotografie te gaan verkennen. Ondanks dat ik nog maar kort bezig was, viel het mij niet tegen. Ik had meteen het gevoel dat dit soort fotografie bij mij past. Het is alsof dit genre voor mij bestemd is. Het fotograferen van meerdere uitvaarten volgde in hoog tempo, de bedankjes waren hartverwarmend en dat is ook de drijfveer om hiermee door te gaan. Als beheerder van natuurbegraafplaats Bergerbos zit ik ‘dicht bij het vuur’. Rouwfotografie doe ik omdat ik het mooi vind om te doen en daar hoef ik beslist geen dikke beurs aan over te houden.”

Het positieve en minder positieve

“Het prachtige aan dit genre is eigenlijk kort samen te vatten: de pure dankbaarheid. Iedereen weet dat een afscheid van een dierbaar persoon in een roes passeert. Daarom wordt steeds vaker gevraagd naar een film-, geluidsopname of foto’s van het afscheid. Zo’n dag als rouwfotograaf is vaak dubbel van gevoel. Enerzijds ben je aanwezig als rouwfotograaf en anderzijds even een onderdeel van de familie. Dat stukje medeleven moet voelbaar zijn in de rouwfoto’s. Zodra de familie de foto’s zien, moeten ze denken: die foto’s zijn gemaakt met gevoel. En dan is er de pure dankbaarheid van de familie. Dat is veel meer waard dan een dik salaris. Je moet ook niet aan dit genre beginnen als het je om geld gaat. Je hart moet spreken tijdens de rouwfotografie en niet je beurs. Natuurlijk… iedereen verdient een ‘boterham’, maar toch vind ik het niet gepast om de hoofdprijs te vragen.
Aan de andere kant is er natuurlijk het hele afscheid wat absoluut niet leuk is. Als er kinderen bij betrokken zijn, word ik soms overmand door teveel betrokkenheid bij het verdriet. En dan moet ik even de rouwfotograaf de hoofdrol laten spelen en mijn gevoel sijpelt daar doorheen. Op een emotioneel moment ga ik vaak zoeken naar emotiebeelden. Maar ik let dan wel op dat ik niet te ‘dichtbij’ kom. Dit is weer een moment dat je je hart moet raadplegen. Kan ik dit gebeuren fotograferen? Heeft deze persoon daar geen problemen mee? Op emotionele momenten die mij erg raken, verstop ik mij soms achter mijn camera. Als ik de fotocamera voor mijn ogen heb, draait er namelijk innerlijk een ‘knopje’ om en dan ben ik weer met mijn werk bezig.”

Onopvallend

“Het mooiste compliment van de familie is meestal: ‘je bent helemaal niet opgevallen’. Dit onopvallend fotograferen doe ik bewust. In een kerk is dit meestal geen probleem, pilaren genoeg. In een crematorium wordt het al iets lastiger, maar dan zit ik vaak op mijn knieën. Dat levert ook nog eens een mooi standpunt op. Ondanks dat je niet moet opvallen, is het wel belangrijk dat je de wensen van de familie vastlegt. Zorg dat je minimaal een uur voor aanvang van de dienst aanwezig bent en oriënteer je goed. Flitsen is meestal niet gewenst, maar soms onvermijdelijk. Overleg dit van tevoren met de familie. Een eenbeenstatief komt altijd wel van pas, maar een grote lens juist weer niet. Mensen krijgen dan het gevoel dat ze gefotografeerd worden door een paparazzi.”

Taboe

“De reacties op mijn foto’s zijn tot nu toe nog altijd positief. Soms hoor ik niets of later. Maar dan zijn de nabestaanden om bepaalde redenen nog niet toe gekomen aan het bekijken van de foto’s. Van mensen die de foto’s wel bekeken hebben hoor ik vaak: ‘het helpt mij bij het verwerken’. Dan heb ik mijn doel bereikt, want daar gaat het ten slotte om.
Toch zijn er ook nog veel mensen die een uitvaart niet willen laten fotograferen. Taboe…? Ja, misschien nog wel. Maar als mensen de foto’s zien van de uitvaart is het geen taboe meer, maar wordt het een hulpmiddel in de rouwverwerking. Ook zijn er opmerking als: ‘wat zullen de mensen wel niet denken als een fotograaf op de uitvaart aanwezig is’. Toch is deze angst niet nodig. Ga bij jezelf te rade of je het fijn vindt om de uitvaart te laten fotograferen en als dit goed voelt, is het oké.”

Zelf aan de slag

“De belangrijkste tip bij rouwfotografie is om uit te vinden of je persoonlijkheid voor dit genre geschikt is. Je moet een bepaalde uitstraling van rust en geduld hebben. Sta je zelf graag in ‘de picture’ als fotograaf? Dan kun je beter niet aan rouwfotografie beginnen.
Tijdens de uitvaart is het belangrijk om geconcentreerd te blijven op de gebeurtenis en niet alleen het hoofdgebeuren, maar zeker ook kleine details, vast te leggen. Probeer niet op te vallen tijdens een uitvaart. Gebruik dus zo min mogelijk de flitser en fotografeer vanuit een laag perspectief zodat je verdwijnt in de mensenmassa. Ook is het aan te raden om een extra camera mee te nemen, alles kan namelijk defect gaan. Leef mee met de familie, maar blijf bij je werk.”

De vorige blog uit de serie Het Onbekende Genre gaat over horrorfotografie, lees ‘m hier! Houd Zoom.nl volgende maand in de gaten voor een nieuwe blog over een ander onbekende genre.
De foto’s die in dit artikel gebruikt worden, zijn gemaakt door Jos Nacken.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Fotodokter: vliegensvlugge vogels

Het onzichtbare zichtbaar