in

Het onzichtbare zichtbaar


30 augustus 2013, 11:58

Met een spiegelreflexcamera kun je zelfs het onwaarneembare zichtbaar maken. En dan hebben we het niet over kleine diertjes, maar over sterren. Janneke van der Velde vertelt ons hoe dat in elkaar steekt.

Wist je dat de sterren eigenlijk gekleurd zijn? Rood, Geel, Blauw. Alleen groene sterren komen niet voor. Onze ogen kunnen deze kleuren nauwelijks/niet waarnemen, maar onze camera wel! Om dit te kunnen begrijpen, moet je eerst iets meer weten over de sterren zelf.

De sterren zijn duidelijk in beeld, gemaakt met een Sony Sony 18-55mm lens

Sterren

Sterren zijn enorme gasbollen in de ruimte. De zon is de bekendste ster en die straalt behoorlijk wat warmte uit. Deze temperatuur, of beter gezegd de oppervlaktetemperatuur van sterren, bepaalt de kleur van een ster. Koele sterren zijn roodachtig van kleur, de heetste sterren hebben een blauwe glans. Dit is vergelijkbaar met een ijzeren staaf die verhit wordt. Eerst wordt de staaf alleen maar heet, maar vervolgens krijg hij een rode gloed die steeds feller wordt als je de staaf langer verhit. Als je de staaf blijft verhitten, wordt hij uiteindelijk blauw.
Er speelt zich dus blijkbaar een heel kleurenfestijn af boven ons hoofd waar we niks van zien. Je kunt deze rode en blauwe sterren op de foto zetten. Leuk om zelf eens uit te proberen op een heldere avond! Vooral groene sterren zijn interessant, want die schijnen volgens de theorie niet te bestaan. Iets met kleurenspectra….. Best ingewikkeld.
Vallende sterren, gemaakt met een Sony 18-55mm lens, f3.5-5.6

Camera vs. ons oog

De werking van ons oog en de camera kun je met elkaar vergelijken. Beide werken met onder andere een lenzenstelsel, een diafragma en een lichtgevoelige plaat. Het lenzenstelsel in ons oog zorgt ervoor dat een beeld scherp op ons netvlies komt. Het diafragma regelt in een camera de hoeveelheid licht die op de sensor valt. Het diafragma is een instelbare lensopening. Door de grootte van de opening te veranderen kun je heel precies de hoeveelheid licht regelen die de camera binnenkomt. In feite doet onze pupil hetzelfde. Als je in een donkere ruimte bent zal je pupil veel groter zijn dan wanneer je buiten in het zonlicht staat. De pupil past zich automatisch aan, aan de hoeveelheid invallend licht. Dan hebben we nog de lichtgevoelige plaat, en daar gaat het in dit verhaal om.

De lichtgevoelige plaat
Het netvlies is een lichtgevoelige laag aan de achterzijde van ons oog. Het netvlies bestaat uit speciale cellen die we fotoreceptoren noemen. We hebben twee fotoreceptoren: kegeltjes en staafjes. Bij daglicht kunnen we met de kegeltjes zien. We gebruiken de kegeltjes onder andere om kleuren te zien. Om kleuren te kunnen zien is er wel voldoende licht nodig. Als er te weinig licht is, nemen de staafjes het over. Ons vermogen om kleuren te zien neemt dan af. Nu begrijp je waarschijnlijk al wel waar we naartoe gaan. ’s Avonds als de sterren de hemel verlichten staan wij in het donker. We kijken dan met onze staafjes en krijgen daardoor niks mee van het kleurenfestijn. De lichtgevoelige plaat in de camera is de sensor. De sensor is opgebouwd uit lichtgevoelige diodes. Deze lichtgevoelige diodes zijn te vergelijken met de kegeltjes én staafjes in ons oog, de camera kan ook in donkere omstandigheden gewoon kleuren waarnemen. Het is mogelijk om een nachtopname, met behulp van de belichtingsdriehoek, te laten lijken alsof de foto overdag is gemaakt. Maar veel leuker is het natuurlijk nog om dat prachtige kleurenfestijn aan de hemel vast te leggen.

Twee gekleurde sterren en rechts het gevolg van uit de hand fotograferen met een te lange sluitertijd. Gemaakt met een Sigma 70-200mm lens.

Zelf aan de slag.

Ondanks dat je camera het onzichtbare voor menselijk ook wel waar kan nemen, heeft hij wel moeite met in het donker fotograferen. Zo lukt het de camera vaak niet om zelf scherp te stellen. Je kunt dan het beste handmatig scherpstellen op oneindig. Daarnaast heb ik mijn camera ’s avonds vaak op Manual staan i.p.v. op een halfautomaat. Ik stel de ISO in op 1600 of 3200, dit ligt er een beetje aan wat de camera aan kan. Het diafragma zet ik helemaal open (bijv. F4). Wat de sluitertijd betreft; dat is een kwestie van uitproberen. Als je echt inzoomt op één of een paar sterren, volstaat een relatief korte sluitertijd. Maar als je met een groothoek fotografeert, is een wat langere sluitertijd (bijv. 15 sec) mooier. Bij een hele lange sluitertijd worden de sterren strepen, doordat de aarde draait. Dat kan ook voor mooie, creatieve beelden zorgen. Zelf vind ik het handig om de meeste instellingen al thuis, waar het licht is, in te stellen. Ook is het handig om een zaklamp en statief mee te nemen. Vergeet vooral niet om warme kleren aan te trekken, je staat de hele tijd stil en het kan ’s avonds flink afkoelen. Dan is het alleen nog wachten op een mooie, onbewolkte avond waarop je het zelf eens kunt uitproberen.

Wil je meer weten over het fotograferen van sterren, de Fotodokter gaf al eerder advies.

Wie is deze auteur?
Mijn naam is Janneke van der Velde. Ik ben een 18-jarige boerendochter met een interesse voor schrijven, fotografie en paarden. Toen ik jonger was mocht ik tijdens uitstapjes (bijv. naar de dierentuin) een aantal foto’s maken met mijn moeders analoge camera. In 2010 had ik eindelijk het geld bij elkaar voor een spiegelreflexcamera, de Sony A500. Op het moment ligt mijn interesse vooral bij natuurfotografie. Ik vind het leuk om nieuwe dingen te leren.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Het onbekende genre: Rouwfotografie

Tips: Natuur fotograferen in de maand september