in ,

Hoe maak je foto’s met groot contrast?

De uitdaging van een contrastrijk beeld

Als je de definitie van de term contrast opzoekt, dan kom je al snel uit bij zoiets als ‘het verschil tussen tegenstellingen’. In de fotografie heb je dan al snel te maken met de tegenstelling licht en donker, of zwart en wit. Het één steekt tegen het ander af. Maar hoe maak je zo’n contrastrijk beeld en wat voor uitdagingen kom je dan tegen?

Contrast in belichting: histogram en hdr

Als fotograaf zoek je meestal naar een gebalanceerde belichting, waarin alle onderdelen in je foto goed belicht worden. Als de scène die je wilt fotograferen veel (licht)contrasten bevat, dan kom je in dat geval voor een uitdaging te staan. Grote contrasten in een foto maken het nu eenmaal moeilijker om tot een goede belichting te komen. Bij het maken van een foto waarbij het contrast zelf de hoofdrol speelt, is het creëren van een ‘juiste’ belichting niet heel belangrijk, maar er zijn contrastrijke situaties denkbaar waarin je toch zo dicht mogelijk bij de ideale belichting wilt komen. Hoe pak je deze uitdaging aan?

Het is in elk geval verstandig om je histogram goed in de gaten te houden. Zo kun je goed zien hoe de donkere en lichte delen in je foto zich tot elkaar verhouden. ‘Clippen’ ze tegen de zijkanten van het histogram, dan zitten er veel (te) donkere en (te) lichte delen in je foto en is het aan te raden om je instellingen aan te passen. Een aanpassing in sluitertijd, diafragma of iso-waarde kan dan wonderen doen.

Voor de écht grote contrastverschillen is er nog een andere optie mogelijk: hdr. Daarbij maak je hetzelfde beeld met verschillende belichtingen, die je naderhand combineert tot één goed belicht beeld.

oude tandartsruimte urbex
In de urbexfotografie is hdr populair voor veel detaillering en om verschillende contrasten te versterken. (Foto: Kirsten Scholten, kirstenscholten.zoom.nl)

Zwart-wit goed voor groot contrast

Contrasten worden vaak nóg interessanter als je ze fotografeert in (of omzet naar) zwart-wit. Alle overbodige (kleur)informatie haal je daarmee weg en zo blijven lijnen, vlakken en contrasten over. Zwart-witfotografie leent zich daarom uitstekend voor het weergeven van grote contrasten. Schaduwen, herhalingen, grafische patronen en architectuur zijn hier bijzonder geschikt voor. Je kunt ervoor kiezen om je camera op zwart-wit te zetten (als dat kan), maar anders kun je de zwart-witomzetting achteraf uitvoeren in de nabewerking.

Dat laatste heeft de voorkeur, want zo heb je ook alle kleurinformatie nog beschikbaar en kun je kijken wat beter bij de foto past. Zorg bij de zwart-witomzetting voor genoeg ‘echt’ zwart en wit, zodat je een krachtig beeld krijgt. Een beeld dat voor het grootste gedeelte uit grijstinten bestaat is vaak flets en saai. Soms, maar dit is ook een kwestie van smaak, kan het fraai zijn om een ‘korrel’ aan de foto toe te voegen, bijvoorbeeld in het geval van straatfotografie in zwart-wit.

hoek van straat in zwart-wit
Door midden op de dag te gaan wandelen en volle zon te hebben krijg je hele mooie harde lijnen en contrast. En door deze foto in zwart-wit te tonen wordt het een heel grafisch beeld. (Foto: Thomas van Galen, thomasvg.zoom.nl)

Schaduwen zorgen voor spanning

Een schaduw zorgt voor spanning, diepte en ‘richting’ in een foto. Zeker op zonnige dagen krijg je daardoor prachtige contrasten. De lichte omgeving en de scherpe donkere schaduwen vormen zo een prachtig duet van licht. Ga vooral op pad tijdens de meest zonnige uren als je op zoek bent naar dit effect, juist als je normaal gezien liever binnen blijft omdat het licht te fel en te vlak is voor het maken van goede foto’s.

In de volle zon krijg je natuurlijk de meest donkere en krachtige schaduwen, waardoor je ook de meest interessante contrasten kunt vinden en gebruiken. Soms is een schaduw zelf interessanter dan het object dat die schaduw veroorzaakt. Gebruik dan vooral de schaduw en laat het object links liggen. Door in de nabewerking donkere partijen, contrasten en schaduwen extra aan te zetten kun je eenvoudig een nóg krachtiger effect neerzetten.

schaduwen van pilaren
De zon werpt schitterende schaduwen langs deze pilaren. (Foto: Susan Pathuis, susannepannetje.zoom.nl)

Silhouetten maken met tegenlicht

In de zon kun je dus prima spelen met licht en schaduw. Je kunt nog een stapje verder gaan en je richten op het fotograferen van silhouetten. Door tegen de zon in te fotograferen, kun je met de juiste instellingen van elk voorwerp een fraai silhouet maken. Dit kan erg fraai werken, zeker bij onderwerpen met een herkenbare lijnvoering of omtrek zoals een molen, een gezicht, bomen of dieren. Dit werkt het beste als de zon laag staat, want dan kun je je onderwerp mooi vóór die zon positioneren. Silhouetten kun je dus het beste in de ochtend of avond maken, tijdens zonsopkomst of zonsondergang.

Kijk ook naar je instellingen: want op de automatische stand is het zeer moeilijk om een goede silhouet-foto te maken. Je camera wil de scene namelijk zo goed mogelijk belichten, terwijl dat nu juist niet de bedoeling is bij het maken van een silhouet. Werk dus bij voorkeur handmatig. Verder kun je het beste scherpstellen op het hoofdonderwerp en de foto onderbelichten. Hoe ver precies, dat is afhankelijk van de specifieke situatie. Het maken van een goed silhouet vergt daarom vaak enig experiment.

schaduw man bij ondergaande zon
De silhouetwerking in deze foto is heel sterk en prachtig gekozen. (Foto: Karin de Bruin, karindebruin.zoom.nl)

Wil je spannendere foto’s leren maken, volg dan op de Zoom Academy de cursus Kleur en contrast.

Welke camera moet ik kopen ?

De 10 belangrijkste architectuurfotografie tips voor beginners