in

Less is more: naaktfotografie

Cees de Jonge

Het naakte vrouwelijke lichaam is sinds het ontstaan van de fotografie een inspiratiebron voor fotografen. Maar hoe fotografeer je dat goed en vooral smaakvol? We helpen je op weg.

Wil je ook leren nabewerken in Lightroom? Bekijk dan onze Cursus Lightroom voor gevorderden (boek & online cursus)

De naakte vrouw is sinds de begindagen van de fotografie een dankbaar onderwerp. De redenen zijn simpel. Fotografie was vroeger een nogal technische aangelegenheid en trok daardoor veel mannelijke fotografen. Belangrijker echter zijn de weelderige vrouwelijke vormen, die veel geschikter zijn om te fotograferen dan de mannelijke torso. Daarom fotograferen ook vrouwelijke fotografen meestal vrouwelijk naakt. Zij doen dat niet alleen vanwege het commerciële succes. Vrouwen zijn nu eenmaal gracieuzer, mooier, ronder en zachter om te fotograferen. In de naaktfotografie is dat een groot voordeel.

Ervaring opdoen

Hoe kom je als fotograaf aan een naaktmodel? Als beginner zijn er twee rijdende treinen. Het model dat je op zo’n dag fotografeert, is een professional die gewend is om zich bloot te geven. Zij kent vaak de meest fotogenieke poses zonder dat je daarom hoeft te vragen. Dat maakt dat de eerste passen op het gebied van naaktfotografie succesvol zijn. En geeft je net dat zetje in de rug om verder te gaan met deze prachtige tak van fotografie. Gevoed door veel ervaringen tijdens de workshop en met heel veel mooie opnamen op je geheugenkaart om veel van te leren. Een iets langere weg is zelf de valkuilen ontdekken. Kies dan het liefst een net zo onervaren model als jijzelf. Na een flink aantal sessies merk je dan vanzelf wat wel en wat niet werkt. Door zelf fouten te maken zoals te dicht op je onderwerp staan, te hard licht of een verkeerde kleurtemperatuur, leer je snel om die problemen bij de volgende shoot te vermijden.

Foto door Bas1978

Afspraken

Natuurlijk leveren al die honderden opnamen tijdens een sessie genoeg prachtige foto’s op. Maar vaak net zoveel minder gelukte. Het is belangrijk om met je model ook die minder geslaagde foto’s te bekijken en te bespreken. Wat werkt wel en wat absoluut niet? Gooi daarna de mislukte opnamen gewoon weg; dat zal je model ook fijn vinden. Wat goed werkt, zeker bij een minder ervaren model en fotograaf, is dat het model uiteindelijk mag bepalen welke foto’s worden gebruikt en naar buiten komen. Geen enkel onbetaald model zit erop te wachten dat naaktfoto’s die zij zelf niet mooi vindt, voor altijd over het internet blijven zwerven. Stel een contract op, maar maak in elk geval goede afspraken. Spreek van tevoren af wat jullie willen gaan fotograferen. Naakt of bedekt naakt? Topless of lingerie? Wat mag de fotograaf met die foto’s doen? Publiceren in een boek, op het web? Staat er als het een commerciële publicatie is waarmee geld wordt verdiend, eventueel nog een vergoeding tegenover. Allemaal dingen om over na te denken en van tevoren vast te leggen.

Zoom.nl workshops
Om je als fotograaf te helpen de naaktfotografie te ontdekken, organiseert Zoom.nl in samenwerking met Eric Kellerman workshops Artistiek Naakt. Kijk op www.zoom.nl/workshop voor data en inhoud van deze bijzondere, praktische workshops. zoom.nl/shop/workshops

Model gevraagd

Hoe kom je aan een model voor je eerste naaktfoto’s, zul jij je nu meteen afvragen. Het is een goed idee om een keer te gaan oefenen met een model waarmee je al eerder hebt gewerkt. Heb je al een keer van iemand mooie portretten gemaakt, dan zal diegene vertrouwen in je hebben en misschien ook wel naakt voor je willen poseren. In de praktijk werkt het het beste als je al eerder mooie naaktfoto’s hebt gemaakt, zodat je die in je portfolio kunt laten zien. En daar komt natuurlijk de befaamde kip-of-ei-kwestie om de hoek kijken. Niet-professionele modellen zullen als je een goed idee hebt voor een shoot, bereid zijn om voor wat prints of een cd met opnamen belangeloos voor je te poseren. Het mes snijdt dan aan twee kanten. Zowel de fotograaf als het model werkt aan zijn portfolio, waardoor betaalde opdrachten eerder in het verschiet liggen. Er zijn verschillende sites waar modellen en fotografen elkaar kunnen ontmoeten, zoals modelzone.nl en modelmayhem.com. Maar ook Facebook heeft community’s waar modellen zich presenteren. Veel gepassioneerde modellen hebben zelfs hun eigen ‘zakelijke’ Facebook-profiel, zodat je goed kunt zien wat hun ervaring is en wat hun sterke kanten zijn. Let wel op, niet alle modellen werken naakt en sommige alleen betaald. Leg van tevoren goed uit wat je bedoeling is en maak voor de shoot duidelijke afspraken.

Foto door Bob van der Wolk, model modeldiana

Visagie

Net zoals bij het maken van portretten is visagie ook bij naaktfotografie een belangrijke toegevoegde waarde. In het analoge tijdperk werd het complete lichaam geschminkt, omdat achteraf retoucheren toen erg arbeidsintensief en prijzig was. Dat laatste is in het digitale tijdperk natuurlijk een stuk makkelijker en goedkoper geworden. Het scheelt als je model zelf het haar en gezicht kan doen. En anders kun je de hulp inroepen van een visagist die voor haar eigen portfolio ook misschien op zoek is naar nieuw werk. Het is erg verleidelijk om in de digitale bijna perfecte wereld elke oneffenheid weg te plamuren. Pas daar een beetje mee op. Voor je het weet creëer je bijna plastic botoxlichamen zonder poriën of ziel. Met een juiste balans tussen mooier en puur blijven je foto’s de kijker boeien. Zonder dat die het gevoel heeft naar een gerenderde fantasiewereld te kijken.

Moodboard

Ga nooit een shoot in zonder een concept. Het is voor jou als fotograaf een handige leidraad om je te concentreren op de foto’s, zonder je te verliezen in allerlei zijwegen. Maak een digitaal moodboard door beelden te verzamelen die erg lijken op de opnamen die jij zou willen schieten. Dat kunnen foto’s zijn van lingerie, kleurschakeringen of zelfs landschappen. Als het maar de sfeer ademt die je wilt bereiken met je foto’s. Niet alleen een handig handvat voor jezelf, maar vooral ook voor het model of eventueel de visagist. Moodboards kun je printen, mailen maar ook handig digitaal delen door gebruik te maken van bijvoorbeeld het multiplatform softwareprogramma Evernote.

Foto door martinkoole

Gepaste afstand

Niets is zo intiem als het fotograferen van een naaktmodel. Door genoeg afstand te bewaren creëer je voor je model een meer ontspannen ambiance. Zo krijgt ze de ruimte om zich te bewegen, zonder dat de fotograaf op haar lip zit. Dat geeft een model meer rust en vrijheid en dan gaat ze zich ook meer ontspannen bewegen. Bijkomend voordeel is dat je als fotograaf een langer objectief moet gebruiken om je model te fotograferen, waardoor het perspectief van je foto’s veel natuurlijker overkomt. Raak je model niet aan. Behalve natuurlijk als jullie elkaar al goed kennen. Zeg wat je bedoelt als je een andere pose wilt hebben of als er een arm niet goed ligt. Maar natuurlijk kun je ook de poses die je graag zou willen fotograferen ook even zelf aan je model voordoen. Een fotograaf van de Playboy vertelde ooit dat hij soms met een aanwijsstok werkt. Alles om het model niet aan te raken. Als een model nog niet veel ervaring heeft en dus wat huiverig is voor de opnamen, kan ze natuurlijk iemand meenemen naar de shoot. Tijdens het voorgesprek en eventueel de visagie kan die vertrouwenspersoon een steun zijn voor de eerste zenuwen. Tijdens de opnamen zelf is het beter om niet te veel mensen om jullie heen te hebben. Het leidt te veel af en zorgt ervoor dat je onervaren model misschien wat gêne heeft om zich naakt en tegelijkertijd vrij te voelen.

Grenzen
Waar eindigt de esthetische naaktfotografie en begint de erotiek of zelfs de pornografie? Die grenzen verschuiven steeds maar weer en zijn ook erg afhankelijk van de culturele en religieuze achtergrond van de kijker. Naaktfotografie is vooral esthetisch en heeft eigenlijk niks of hoogstens zijdelings iets met verleiding te maken. Herkenbare mooie vormen die smaakvol, en dus nergens plat, in beeld worden gebracht. Met mooi licht en vaak abstracte vormen. Less is more is een gevleugelde term in de fotografie, maar nergens zo toepasselijk als in de naaktfotografie.

Zacht licht

De mooie rondingen van een vrouw komen het best tot hun recht met zacht licht. Zo voorkom je harde lijnen in de compositie en op het lichaam van je model. Rimpels en oneffenheden worden minder goed zichtbaar. Wat vooral bij een wat ouder model erg flatterend en dus fijn is. Door het zachte licht van de zijkant te laten komen, ontstaat er een mooie zachte schaduwwerking. En juist door die verschillen van licht en donker ontstaat er diepte in je foto, waardoor het naakte lichaam die prachtige vormen in je opname krijgt. Je krijgt dat zachte licht als je daglicht gebruikt door te fotograferen bij een bewolkte wolkenlucht. Als dat zachte daglicht door een raam valt, krijg je vanzelf dat hele mooie zachte zijlicht. Als je in het bezit bent van een studioflitsset, heb je natuurlijk veel meer mogelijkheden. Maakbaar licht dat wanneer je maar wilt een heldere warme harde zon tijdens de shoot kan toveren. Of dat mooie zachte zijlicht. Kies in dat geval voor de grootst mogelijke softbox of beautydish die je hebt. Nu is zacht licht soms nogal saai. Zeker als dat licht van links tot rechts en van boven tot onder in je compositie aanwezig is. Voor relatief weinig geld maak je de scène een stuk spannender. Door een paar grote piepschuimplaten bij de bouwmarkt te halen en die met zwarte latexverf te beschilderen kun je héél erg gemakkelijk dat zachte licht afkappen, zodat je model wel volop in het zachte licht baadt, maar er aantrekkelijke donkere delen in je compositie ontstaan.

Foto door leeuwerik0803

Voorbereiding

Als je werkt met een naaktmodel, kun je beter jezelf niet verliezen in technisch gehannes. Bedenk van tevoren wat je wilt maken en stem daar ook je materiaal op af. Zet alles klaar, inclusief achtergronden, opgeladen accu’s en lege geheugenkaarten, zodat je alle aandacht aan je model kunt besteden. Een model voelt zich minder onzeker als je doortastend te werk gaat en niet continu je apparatuur gaat testen. Praat je model ook tijdens de opnamen bij over wat je aan het doen bent en vooral wat je wilt bereiken. Zo bereiken jullie samen het beste resultaat. Gebruik als het kan ook diafragmavoorkeuze, zodat je een bewuste scherpte en onscherpte kunt creëren. Vooral onscherpte in de voor- of achtergrond leidt de blik van de kijker naar je model. Maar ook lichaamsdelen die bewust in de onscherpte vallen, maken een beeld extra spannend.

Retouche

Zonder een stevige digitale nabewerking gebeurt er helemaal niks meer in de bladenwereld. En dat is niet zo verwonderlijk. Met de komst van de hr-sensoren en kwaliteitsobjectieven wordt de scherpte van je foto’s aanzienlijk hoog. Zelfs professionele modellen als Doutzen Kroes kunnen niet meer zonder digitale make-over. Zo extreem als in de glamourbladen hoeven jouw foto’s natuurlijk niet te worden nabewerkt. Met het stempel of kloongereedschap kun je heel gemakkelijk pukkeltjes of ongewenste plooien wegwerken. Wie iets verder wil gaan, trekt de digitale Photoshop-trukendoos open en importeert het rawbestand twee keer. De eerste keer doe je dat met al je gebruikelijke gewenste instellingen voor belichting, kleurtemperatuur en verscherping. De tweede keer open je hetzelfde rawbestand, maar dan kies je voor een negatieve waarde van zeg -30 voor Lokaal Contrast (clarity). Daardoor blijven hoge lichten en schaduwpartijen intact, maar wordt het contrast in de middentonen sterk afgevlakt. Zodoende verdwijnt de scherpte in vooral de huidtinten waardoor oneffenheden en rimpels veel minder opvallen of zelfs verdwijnen. Als je nu de scherpe variant als laag kopieert op de ‘botox’-variant, kun je door het lokaal weggummen van de scherpe laag heel gedoseerd je foto pimpen. Door nu heel slim de delen die scherp moeten blijven zoals ogen, wimpers en mond intact te houden, en met een zachte gum in de bovenste laag de huid digitaal weg te poetsen, ontstaat er een natuurlijk maar esthetisch mooier resultaat. Scherp waar het scherp moet zijn en gedoseerd soft op de plekken waar jij dat wilt. Nu nog de twee lagen samenvoegen en je krijgt een mooie basis waar je de rest van je bewerkingen op kunt loslaten.

Photoshop: werken in 8-bit of 16-bit?

Quickstart: Schaduw maken in Photoshop CS6