in

Lightroom: de instrumenten en gereedschappen uitgelegd!

De diverse aanpassingspanelen in Lightroom bieden ongekende mogelijkheden om jouw foto’s naar grote hoogte te tillen. Kleuraanpassingen, de belichting corrigeren, lensfouten verdoezelen en vertekeningen rechtzetten zijn slechts enkele voorbeelden. Je kunt ze simpelweg toepassen met een paar muisklikken, met een fantastisch resultaat als gevolg. Maar Lightroom Classic biedt nog veel meer! Die extra tools vinden we als instrumenten in de instrumentenbalk.

De instrumenten, ook wel gereedschappen genoemd, staan bij elkaar in een balk die in eerste instantie een beetje verstopt lijkt in het overweldigende scherm van de module Ontwikkelen. Je vindt deze balk onder het Histogram-paneel aan de rechterzijde van je scherm. De balk is herkenbaar aan een rij van vier icoontjes. Het eerste daarvan is een soort draaibaar kader en het laatste een gestippelde cirkel. Deze balk biedt een paar onmisbare instrumenten. Daarmee kunnen we foto’s bijsnijden, vlekken verwijderen, rode ogen reduceren en lokale aanpassingen toepassen. Lightroom noemt deze balk officieel het ‘regelpaneel’. Wij gebruiken in deze cursus veelal de benamingen ‘gereedschapsbalk’ of ‘instrumentenbalk’.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Beheren en bewerken in Lightroom 2022 in Zoom Academy. Hierin leer je alles over de nieuwe functies van het fotobewerkingsprogramma.

De instrumentenbalk bevindt zich onder het Histogram-paneel.

Uitsnijdbedekking

Het eerste instrument uit de instrumentenbalk is de tool Uitsnijdbedekking, herkenbaar aan een symbool dat bestaat uit een kader met pijlen. Deze tool wordt gebruikt om uitsneden te maken of om een scheve horizon recht te zetten. Je kunt de tool simpelweg activeren door op het betreffende icoontje te klikken of door gebruik te maken van de sneltoets R op je toetsenbord.

Zodra je deze tool hebt geactiveerd, verschijnt een venster onder de instrumentenbalk. In dit venster zie je diverse instellingen die je kunt aanpassen. Ook zie je dat je hoofdscherm verandert. De actieve foto wordt omlijnd en op de randen zie je enkele verdikkingen.

Het instrument Uitsnijdbedekking is geactiveerd, waarna het venster Uitsnijden en rechttrekken in beeld verschijnt.

Bijsnijden

Een foto bijsnijden, ook wel ‘croppen’ genoemd, is een veelvoorkomende bezigheid. Zo kun je bijvoorbeeld je compositie verbeteren of een onderwerp meer naar voren laten komen. Zo’n ingreep is in Lightroom Classic eenvoudig te doen. Ga simpelweg op een van de verdikkingen staan die je ziet op de randen van je foto. Houd de linkermuisknop ingedrukt en versleep het geheel naar binnen. Je ziet dat de randen opgeschoven worden. Zo kun je een uitsnede naar wens maken.

Een belangrijke instelling, die je ziet in het geopende paneel onder de instrumentenbalk, is het gele hangslot. Door daarop te klikken, kun je dat slot openen en sluiten. Zolang het hangslot gesloten is, blijft de oorspronkelijke beeldverhouding intact als je de verdikkingen versleept in je foto. Een foto die genomen is in de breedte-hoogteverhouding 3:2 blijft tijdens het verslepen ook die verhouding vasthouden. Wil je liever de vrije hand? Klik dan het hangslot open. Je kunt nu iedere gewenste uitsnede maken.

Staand of liggend

Heb je een liggende foto gemaakt, dan wil je af en toe wellicht toch een staande uitsnede hebben. Ook dit is eenvoudig te doen. Pak bij een liggende foto bijvoorbeeld de rechterbovenhoek op en trek deze met ingedrukte muisknop naar binnen, richting de linkeronderhoek. Aanvankelijk zal de uitsnede nog steeds een liggend karakter hebben, maar zodra je dicht genoeg bij de linkeronderhoek komt, klapt deze vanzelf om naar de staande ‘portretstand’. Zo heb je dus nóg meer flexibiliteit bij het maken van de gewenste uitsnede.

De juiste verhouding

Zoals je wellicht weet, schieten de meeste camera’s raw-beelden in een breedte-hoogteverhouding van 3:2 of soms 4:3. Wat nu te doen als je graag je foto wilt bijsnijden, zodat deze in een lijst past met een afwijkende verhouding? Of als je een uitsnede wilt maken die dient als bureaubladachtergrond, met een beeldverhouding van 16:9?

Kijk nog eens goed in het venster met de instrumenteninstellingen. Links naast het hangslot vind je een drop-downmenu. Vermoedelijk staat daar, net als in ons voorbeeld, nu nog Origineel. Als je daarop klikt, krijg je de keuze uit andere beeldverhoudingen. Kies diegene die je nodig hebt, en het uitsnijdkader in je hoofdscherm past zich automatisch aan. Staat de gewenste verhouding er niet bij? Voer dan een eigen waarde in bij Aangep. Waarde inv.

Lightroom heeft standaard meerdere beeldverhoudingen op het repertoire.

Draaien en rechtzetten

Als je zo je best hebt gedaan op die toffe seascape, is het zonde als je horizon niet helemaal rechtstaat. Ook het rechtzetten van je afbeeldingen gebeurt in de tool Uitsnijdbedekking. Om je afbeeldingen vrij te kunnen draaien en roteren, ga je met je muisaanwijzer net buiten een van de verdikte hoeken staan. Je muisaanwijzer verandert dan in een kromme pijl. Door nu vervolgens de muisknop ingedrukt te houden en je muis te bewegen, kun je je afbeeldingen alle kanten op draaien. Tijdens het draaien verschijnen extra hulplijnen in je hoofdscherm.

Waterpas

Een andere manier om je foto te roteren, vind je in het instellingenvenster, dat nog steeds geopend is. Achter het woord Hoek zie je een schuifregelaar. Door die te verslepen, draai je je foto.

Achter Hoek kun je je foto met de schuifregelaar roteren.

Heb je een zichtbare horizon in beeld, of een denkbeeldige horizon? En staat deze nu voor jouw gevoel net niet helemaal recht? Dan kun je gebruikmaken van de waterpas, die je links van het woord Hoek kunt vinden (de officiële naam is Het gereedschap Rechttrekken). Als je op de waterpas klikt, komt deze los van zijn plek. Je kunt ‘m nu verplaatsen naar je afbeelding in het hoofdvenster. Ga op de nog scheve horizon staan en trek met ingedrukte muisknop een lijn over die scheve horizon. Zodra je de muisknop weer loslaat, zal Lightroom Classic in een handomdraai jouw foto verdraaien en je horizon rechtzetten.

Nadat je de foto naar wens hebt bijgesneden en je een kaarsrechte horizon hebt, kun je de tool Uitsnijdbedekking afsluiten door rechtsonder in je hoofdvenster op Gereed te klikken.

Een scheve horizon trek je recht met de waterpas-tool.

Vlekken verwijderen

Kleine oneffenheden in de huid, zwarte vlekjes in de lucht of ongewenste elementen in je landschapsfoto, daar willen we meestal graag vanaf. Hiervoor nemen we het tweede gereedschap uit de instrumentenbalk ter hand: de tool Vlekken verwijderen. Klik het icoontje aan om het te activeren of gebruik de sneltoets Q. Vervolgens wordt het venster geopend met de instellingen die bij dit instrument horen.

Hier krijg je als eerste drie opties, die je met de bijbehorende schuifregelaar kunt instellen:

Grootte: hiermee pas je het formaat van het instrument aan. Een grotere vlek vraagt om een groter instrument dan een kleine oneffenheid.

Doezelaar: hiermee maak je de randen van je instrument harder of zachter. Een zachte rand zorgt ervoor dat het verwijderen van elementen minder opvalt.

Dekking: hiermee geef je aan hoe drastisch een vlek weggepoetst moet worden. Op de standaardwaarde van 100 verdwijnt de gehele te verwijderen vlek.

Het venster van de tool Vlekken verwijderen.

Verder zie je in datzelfde venster ook nog dat je kunt kiezen hoe vlekken en oneffenheden aangepakt moeten worden. Bij Retoucheren probeert Lightroom in eerste instantie zelf het ongewenste element zo onzichtbaar mogelijk te camoufleren. Bij Klonen kopieer je een stukje beeld naar een andere plek in de foto.

Als je een vlek wilt verwijderen uit je foto, dan maak je je ‘vlekkenverwijderaar’ dusdanig groot dat deze de te verwijderen vlek met de binnenste ring afdekt. Daarna klik je op de vlek en Lightroom Classic zal vervolgens proberen die te verwijderen. Dit kun je op een onbeperkt aantal plekken doen. Dus alles wat je weg wilt hebben, ‘stip’ je aan.

Ongewenste beeldelementen verwijderen met Vlekken verwijderen: links de uitgangssituatie en rechts het resultaat.

Als je met dit gereedschap iets weg probeert te poetsen, zoekt Lightroom zelf naar geschikt bronmateriaal in de foto om over dat ‘iets’ heen te plakken. De gekozen plek zie je als een tweede cirkel. Heeft Lightroom een verkeerde keuze gemaakt? Dan kun je die tweede cirkel zelf verschuiven naar een betere bron van beeldinformatie.

Grotere vlekken schilder je in. Deze gebieden worden met wit gemarkeerd.

Klaar met schilderen? Laat dan je muisknop los en ook grotere vlekken verdwijnen als sneeuw voor de zon. Zodra alle oneffenheden netjes verwijderd zijn, klik je op Gereed onder in je hoofdvenster om de tool Vlekken verwijderen te sluiten.

Rode-ogencorrectie

Het instrument Rode-ogencorrectie.

Nadat je het gereedschap geactiveerd hebt, kies je vervolgens in het geopende venster of je het gaat om Rode ogen (mensen) of Dierenogen. Vervolgens ga je met de muisaanwijzer in je afbeelding staan en trek je met ingedrukte muisknop vanuit het midden van het oog een omkadering om het oog. Door naar links, rechts, boven en beneden te bewegen, kun je de vorm ronder of juist meer richting een ellips trekken. Zorg dat het kader goed om het oog valt. Zodra je loslaat, wordt het oog direct gecorrigeerd.

De rode-ogencorrectie in actie.

Daarna heb je nog de mogelijkheid om in het nog steeds geopende paneel een finetuning uit te voeren. Als er nog rood te zien is in de pupil, kan de Pupilgrootte met de gelijknamige schuifregelaar aangepast worden. Ook kan de gecorrigeerde pupil met de andere schuifregelaar lichter of donkerder gemaakt worden. Klik op Gereed om het instrument af te sluiten.

Pas eventueel Pupilgrootte en helderheid aan voor een nog beter resultaat.

Lokale aanpassingen

Lightroom Classic is een geweldig programma om je foto’s als een ware professional onder handen te nemen. In de aanpassingspanelen heb je talloze mogelijkheden om de perfecte belichting te creëren en kleuren subtiel aan te passen. Wat je wellicht is opgevallen, is dat de schuifregelaars in deze panelen altijd van invloed zijn op je totale foto.

Maar wat nu als je alleen een luchtpartij wilt aanpassen? Of een deel van de huid van een model? In zo’n geval moeten we aan de slag met lokale selecties. Voor dergelijke aanpassingen hebben we in de instrumentenbalk het laatste icoontje tot onze beschikking: de gestippelde cirkel, die officieel Masker heet. Dit icoontje herbergt tal van mogelijkheden om lokaal te kunnen werken. Deze speciale tools zijn zó bijzonder dat we deze volledig uitdiepen in de les Selecteren en maskeren.

Zoom Academy

Wil je meer leren over bewerken in Lightroom? Volg dan onze Zoom Academy cursus Beheren en bewerken in Lightroom 2022, of bekijk onze livestream waarin we de nieuwe functies uitleggen en laten zien.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

De vlindergids: vlinders fotograferen in vlindertuinen of in je eigen tuin

Dit waren de mooiste foto’s van april 2022