in

Maak betere composities: zo varieer je je standpunt

De uiteindelijke compositie van je foto’s wordt door meer aspecten beïnvloed dan je misschien denkt. We behandelden de compositieregels al, maar een ander samenhangend aspect dat minstens net zo belangrijk is, wordt nogal eens vergeten: het standpunt.

Laat jouw foto’s opvallen tussen al die andere platen door een krachtige compositie. Je leert hier alles over in de Cursus Krachtige Composities.

Veel fotografen maken enkel foto’s vanuit een ‘basis’ standpunt op ooghoogte. Dat is best logisch, want zo bekijken we de wereld immers het grootste gedeelte van de tijd. Je eindresultaat hangt echter in grote mate samen met het standpunt dat je kiest. Daarom is het belangrijk om altijd goed op je standpunt te letten. Een kleine verandering in standpunt kan, afhankelijk van je onderwerp, een grote verandering in eindresultaat betekenen.

Oefenen

Probeer het maar eens uit in de praktijk. Het onderwerp is daarbij niet zo van belang: neem bijvoorbeeld een willekeurige boom op straat. Kies nu een standpunt en maak een foto. Vervolgens maak je nog vier foto’s met nét iets andere standpunten. Ietsje naar rechts of links, en een stuk naar boven en onder. Je zult zien dat de foto’s flink van elkaar zullen verschillen, zeker als je naar de relatie tussen de boom op de voorgrond en de elementen op de achtergrond kijkt.

Een boom kun je op tientallen manieren fotograferen! Door een extreme groothoek zoals een fisheyelens te gebruiken, krijg je een bijzonder perspectief waardoor je meer drama kunt creëren.

Andre van der Meulen (avdmeulen)
Fujifilm X-T2 · ISO 200 · F 1 · 1/2 SEC · 8 MM

Verhoudingen

Veranderingen in standpunt die je dezelfde afstand tot je onderwerp plaatsvinden (de camera beweegt naar links, rechts, onder of boven) zorgen vooral voor een andere relatie tussen het onderwerp en de achtergrond.

Verander je van plaats én van afstand tot je onderwerp, dan zul je zien dat ook de perceptie of de beleving van dat onderwerp in je beeld verandert. Als je dichterbij komt, neemt je onderwerp een grotere en belangrijkere plaats in. Je onderwerp krijgt in dat geval steeds meer de ‘hoofdrol’ en de achtergrond een duidelijke ‘bijrol’. Ga je juist achteruit, dan ‘trekt’ je onderwerp zich terug in de achtergrond en wordt minder nadrukkelijk aanwezig. Je hebt dan een neutraler of – zo je wilt – saaier beeld, waarbij de beeldelementen meer met elkaar in balans zijn.

Probeer dit maar eens met dezelfde boom die je net ook hebt gefotografeerd. Je zult zien dat de boom in iedere foto afhankelijk van het gekozen standpunt een andere ‘rol’ vervult.

Het is handig een paar van de meest voorkomende standpunten te kennen. Zo kun je afhankelijk van de situatie en het beeld dat je wilt creëren afwisselen tussen standpunten. Probeer ook eens een standpunt uit waar je in eerste instantie misschien niet aan denkt, want dit kan verrassende resultaten opleveren.

Met een drone heb je natuurlijk helemaal een uniek standpunt: een super-vogelvluchtperspectief.

Arjan Sijtsma (arjansijtsma)
DJI · ISO 100 · F 2,8 · 1/500 SEC · 8 MM

Ooghoogte

Fotograferen vanaf ooghoogte is voor veel fotografen het meest gebruikte standpunt, eenvoudigweg omdat we heel de dag door op deze manier naar de wereld kijken. We zijn gewend om situaties op deze hoogte te zien en daardoor zijn we automatisch geneigd om ook op deze hoogte te fotograferen.

Het kan verfrissend zijn om ook eens naar een ander standpunt te kijken, maar voor veel onderwerpen is een standpunt op ooghoogte natuurlijk prima geschikt. Sommige situaties vragen er zelfs om. Het maken van een portret doe je vaak op ooghoogte van je model, ook omdat een mens van onder of van bovenaf gezien niet altijd flatteus op de foto staat. Ook landschapsfotografie wordt vaak op ooghoogte beoefend.

Als je op ooghoogte fotografeert, probeer dan alle beeldelementen die op ooghoogte zijn boven de horizon uit te laten komen. De andere elementen, die zich onder ooghoogte bevinden, mogen juist onder die horizon terechtkomen. De horizon komt op deze manier vaak min of meer centraal in je beeld te liggen.

De definitie van ooghoogte is natuurlijk niet altijd hetzelfde, want de ogen van je kat zitten op een veel lagere plek dan die van een menselijk model. Bij dieren is het dan ook vaak een leuk en speels idee om op hun ooghoogte te fotograferen. Dat geeft de dieren een echte hoofdrol in je foto en zorgt ervoor dat ze er mooi prominent en imposant op staan. Je maakt dan echt ‘contact’ met het dier in kwestie.

Door met je camera op ooghoogte van het dier te komen, fotografeer je veel meer vanuit zijn wereld.

Daniëlle Luksen (danielleluksen)
Canon 6D II · ISO 1000 · F 1,8 · 1/320 SEC · 135 MM

Kikvorsperspectief

Het kikvorsperspectief wordt ook wel het kikkerperspectief genoemd, en die beeldende naamgeving maakt al duidelijk wat dit voor een standpunt betreft: laag bij de grond, waarbij je het onderwerp van onderen benadert. Zo lijkt je onderwerp extra groot en imposant. Dat kan heel verrassende beelden opleveren, zeker als je het gaat om een van nature klein onderwerp dat door de keuze voor een kikvorsperspectief opeens heel indrukwekkend op de foto staat.

Vogelvluchtperspectief

We blijven bij de dieren: het tegenovergestelde van een kikvorsperspectief is een vogelvluchtperspectief. Als je daarvoor kiest, benader je je onderwerp van bovenaf en bekijk je het als het ware vanuit de lucht. Dat zorgt voor ruimtelijke en overzichtelijke foto’s. Vaak geeft dit perspectief een vervreemdend effect, omdat we niet van alle onderwerpen gewend zijn om ze van bovenaf te bekijken. De keuze voor een vogelvluchtperspectief betekent overigens niet altijd dat je echt de lucht in hoeft (of een drone moet gebruiken), want een klein onderwerp van ooghoogte benaderen geeft ook al het beoogde effect. Ook een groothoeklens en een keukentrapje kunnen al een heel aardig effect veroorzaken.

De eenzaamheid wordt hier versterkt door het vogelvluchtperspectief.

Rob Migchelbrink (rob-migchelbrink)
Olympus E-M1 II · ISO 200 · F 7,1 · 1/400 SEC · 46 MM

Brandpunt

Het standpunt dat je het beste kunt gebruiken in jouw situatie, heeft ook te maken met je apparatuur, en dan met name met de brandpuntsafstand van je lens. Een 50 mm is bijvoorbeeld een ‘standaardlens’, die voor een beeld zorgt dat veel lijkt op wat wij mensen door onze ogen zien. Een groothoeklens geeft je een weidser zicht en vereist meestal dat je dichter bij je onderwerp gaat staan. Een telelens zorgt weer voor een heel ander, compacter en ‘gecomprimeerder’ beeld. Al deze verschillende lenzen vereisen een ander standpunt, zeker als je er hetzelfde onderwerp mee vast wilt leggen.

Een standpunt is overigens niet altijd wat het lijkt. Fotografeer je vanaf 1 meter hoogte in Madurodam, dan kan dat een vogelvluchtperspectief zijn, maar staand onder een wolkenkrabber ineens een kikvorsperspectief. En een standpunt op ooghoogte van een hond geeft een ander effect dan een beeld op ooghoogte van een olifant.

Dat geeft duidelijk aan dat het ook aan je onderwerp ligt welk soort standpunt je het beste kunt gebruiken. Ook hier geldt: denk goed na over welk standpunt je gebruikt, want die keuze is belangrijker voor het eindresultaat dan je wellicht denkt.

Door een laag standpunt in te nemen en een groothoeklens omhoog te richten, krijg je dat boomtoppen verbuigen en zo een dreigende houding aannemen, wat weer meer sfeer oplevert.

Andre van der Meulen (avdmeulen)
Fujifilm X-T2 · ISO 200 · F 8 · 1/25 SEC · 10 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Krachtige Composities in Zoom Academy. Hierin leer je allerlei technieken die je kunnen helpen om een krachtige foto te schieten.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over het gebruiken van een goede voorgrond
  • De lijnen die je in je compositie kunt gebruiken
  • Hoe je alle klassieke compositieregels toepast
  • Stap voor stap meer zicht krijgen op het samenstellen van composities onder verschillende omstandigheden

Bekijk hier de volledige Cursus Krachtige Composities.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Je kat fotograferen in huis – 4 essentiële tips

Sterren fotograferen: bereid jezelf voor met Patrick van den Hoorn