in

Maak de mooiste landschapsfoto’s: diepte creëren

Een van de grote uitdagingen voor een landschapsfotograaf is het aanbrengen en verduidelijken van de diepte en dimensie in foto’s. Gelukkig zijn er allerlei methodes die je kunt gebruiken om de kijker duidelijk te maken hoe jouw landschap ruimtelijk in elkaar zit. We gaan ze stuk voor stuk langs.

Iedereen kent dat gevoel wel: je hebt een prachtig landschap op de foto gezet tijdens een bergwandeling. Het overweldigende landschap vroeg er gewoon om gefotografeerd te worden. Toch valt de foto achteraf tegen, het berglandschap lijkt plat en er is werkelijk niets overgebleven van de sensatie die je voelde toen je dat uitzicht stond te fotograferen. Dit kan je ook gebeuren bij heel andere onderwerpen, zoals een uitgestrekte weg of rivier, een prachtig bos of een zee.

Het is dus helemaal niet vanzelfsprekend dat een foto hetzelfde verhaal vertelt als de plek waar hij gemaakt is. Als dat wel je doel is, dan zul je daar als fotograaf toch echt je best voor moeten doen. Gelukkig zijn er trucjes en methodes toe te passen om zo veel mogelijk diepte in je foto’s te krijgen en dat ene beeld meer dan duizend woorden te laten vertellen.

Laat jouw foto’s opvallen tussen al die andere platen door een krachtige compositie. Je leert hier alles over in de Cursus Krachtige Composities.

Om de grootheid van de ijsblokken op dit IJlandse strand te laten zien, bracht de fotografe zowel de ijsblokken als de andere fotografen in beeld. Door deze mee te nemen in de compositie krijg je meer gevoel van verhouding.

Ellen van den Doel (ellend)
Nikon Z 7 · ISO 100 · F 13 · 1/1250 SEC · 14 MM

Neem iets op in de voorgrond

De meest voor de hand liggende tip is deze: neem een element uit de voorgrond mee in je foto. Een beeld krijgt zo meer diepte, er ontstaat een visuele rangorde. Dat element kan een boom zijn, een paal, een hekwerk, een gebouw, een rots, van alles. Hoe beter deze elementen over het beeld verdeeld zijn, hoe beter de kijker een inschatting kan maken van de diepte in een scène. Maar ga op zoek naar een natuurlijke manier. Iets forceren werkt niet, dat ziet de kijker meteen. Zorg er dus voor dat het beeld wel logisch is.

Het achterliggende effect hiervan is gebaseerd op overlap. Elementen die elkaar overlappen, zorgen voor de suggestie van tussenliggende ruimte. Op basis daarvan weet ons brein dat er diepte in een situatie zit. Zeker in combinatie met de werking van perspectief, dat elementen richting de achtergrond steeds kleiner worden, kan het laten overlappen van elementen fantastisch werken om de kijker een betere ‘uitleg’ te geven van hoe die situatie ruimtelijk in elkaar stak.

Een andere methode die hier enigszins op lijkt, is ervoor zorgen dat je meerdere focus/aandachtspunten in je beeld hebt. Met name op de voorgrond. Dat hoeft niet per se één element te zijn dat een grote rol speelt, ook wat bladeren op de grond of een bordje met tekst kunnen al genoeg aandacht vragen.

Het element in de voorgrond is op een natuurlijke manier gebruikt, en leidt het oog automatisch naar het hoofdonderwerp op de achtergrond.

Jeroen van Alphen (jrvanalphen)
Sony A7R IV · ISO 100 · F 14 · 13 SEC · 24 MM

Voorgrond, midden en achtergrond

Een techniek die je als fotograaf enorm kan helpen om diepte in een foto te laten zien, is door te denken in voorgrond, midden en achtergrond. Door de ruimte die je gaat fotograferen in je hoofd op te delen in drie of misschien nog wel meer gedeeltes, denk je bewuster na over de ruimte voor je. Je gaat hierdoor direct bewuster fotograferen en zorgt ervoor dat iedere zone een duidelijke rol speelt in je beeld.

Kijk maar eens om je heen. Het maakt niet uit waar je bent, want in feite is alles wat je ziet altijd onder te verdelen in deze drie zones. Het is een leuke oefening, ook als je niet aan het fotograferen bent. Je raakt op deze manier vertrouwd met deze techniek, waardoor je hem tijdens het fotograferen bewust, en onbewust, kunt inzetten.

De droge, duidelijk aanwezige voorgrond, zorgt voor een gelaagd beeld.

Michael Kamp (michaelkamp)
Canon 6D · ISO 100 · F 11 · 1/6 SEC · 16 MM

Gebruik het licht

Misschien sta je er niet bij stil, maar ook licht kun je als fotograaf gebruiken om de kijker duidelijk te maken dat er ruimte en diepte in je beeld zit. Licht heeft altijd een richting en zorgt voor schaduw, en daarmee voor vorm. Stel dat je een appel fotografeert met vlak en neutraal licht, dan zou je kunnen denken dat het een gewoon een platte cirkel is. Pas als je het licht goed gebruikt, zie je dat er schaduw en vorm ontstaat en kun je ontdekken dat de appel rond is. Gebruik het licht in je beelden dus op die manier. Wees dus niet bang voor schaduwen en contrasten, want die geven je beeld alleen maar meer zeggingskracht.

Je kunt licht ook nog op andere manieren inzetten om in jouw beelden duidelijker de diepte te laten zien. Licht dat van de zijkant of achterkant op je onderwerp schijnt, kan een ‘lichtrand’ creëren. Het licht zorgt dan voor een accent en benadrukt de vorm en het materiaal. Bijkomend voordeel is dat een dergelijk accent ervoor zorgt dat je onderwerp los komt van de achtergrond en er dus meer diepte in je foto ontstaat.

Het licht vanaf de zijkant zorgt ervoor dat de bomen links meer los van elkaar komen te staan, en dat er extra diepte ontstaat.

Ysanne Clazing (photographysanne)
Nikon Z6 II · ISO 100 · F 2,8 · HDR van 3 opnames · 85 MM

Scherpte en diepte

Je kunt de kijker ook nog een gevoel van diepte meegeven door te werken met scherpte en onscherpte. Zoals je weet, kun je door middel van het gebruik van een lichtsterk objectief en grote diafragma’s (een klein F-getal dus) zorgen voor een selectieve focus in je beelden. Het onderwerp waarop je scherpstelt is dan scherp en de rest niet. Hoe onscherp de omgeving wordt, hangt af van het gebruikte objectief, de omstandigheden en de afstand tussen de camera en het onderwerp.

Ons brein is zo geprogrammeerd dat we extra diepte herkennen in een beeld als er sprake is van een wisselwerking tussen scherpte en onscherpte. Door te werken met een groot diafragma kun je hiermee dus de diepte in je foto’s benadrukken. Zeker als je ervoor kiest om dit te combineren met voorgaande methodes en bijvoorbeeld een onscherp element in de voorgrond meeneemt. Ga daarin niet te ver, want voor de kijker is het wel zo prettig als het onscherpe element in de voorgrond nog herkenbaar is. Een vage vlek in de voorgrond leidt juist meer af dat dat het goed doet.

Lange belichting

Met deze laatste methode krijg je niet altijd specifiek meer diepte in je landschap, maar wel meer rust of juist meer dynamiek. Je kunt je landschappen namelijk ook fotograferen met een (extreem) lange sluitertijd. Fotografeer je bijvoorbeeld de zee, dan kun je kiezen voor een lange sluitertijd om de watermassa te laten vervagen. Hierdoor kan het beeld veel rustiger aandoen dan als je de losse waterspetters ziet.

Om te fotograferen met zo’n lange sluitertijd, zet je je camera natuurlijk op een stevig statief. Schuif het liefst alleen de poten uit, en laat de middenkolom ingeschoven, zodat het statief stabieler staat.

Fotografeer je overdag, dan ontkom je er bij een extreem lange sluitertijd niet aan om een grijsfilter te gebruiken. Zo’n grijsfilter houdt licht tegen, waardoor je foto niet overbelicht raakt bij de lange sluitertijd. Je hebt ze in verschillende sterktes, bijvoorbeeld van 1, 2, 6 of zelfs 10 stops.

De fotograaf is vroeg op pad gegaan om deze foto te maken met zacht ochtendlicht. Hij gebruikte een lange sluitertijd om het water zachter te maken, en daarmee de aandacht meer op de kleuren en reflectie te leggen.

Henk Meeuwes (hmeeuwes)
Canon 5D III · ISO 100 · F 14 · 10 SEC · 32 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Krachtige Composities in Zoom Academy. Hierin leer je allerlei technieken die je kunnen helpen om een krachtige foto te schieten.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over het gebruiken van een goede voorgrond
  • De lijnen die je in je compositie kunt gebruiken
  • Hoe je alle klassieke compositieregels toepast
  • Stap voor stap meer zicht krijgen op het samenstellen van composities onder verschillende omstandigheden

Bekijk hier de volledige Cursus Krachtige Composities.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Canon EOS R7 en R10

Kinderportret op locatie: kinderspel