in

ND-filters: de verschillen tussen grijsfilters uitgelegd


8 april 2020, 09:07

Een grijsfilter ofwel een ND-filter is een filter dat je als fotograaf kunt gebruiken om met langere sluitertijden te kunnen werken dan eigenlijk mogelijk zou zijn. Dit kan handig zijn als je beweging wilt laten zien, bijvoorbeeld als je stromend water of een bewegende lucht fotografeert. Hoe werkt dat en wat voor soort grijsfilter kun je het beste aanschaffen?

Zo’n filter wordt ook wel een ND-filter genoemd. Dat staat voor ‘Neutral Density’ en een grijsfilter houdt in feite licht tegen waardoor je met langere sluitertijden kunt werken in gelijkblijvende lichtomstandigheden. Ook zorgt zo’n filter ervoor dat je met grote diafragma’s (bijvoorbeeld f/1.4) kunt werken in de heldere buitenlucht zonder last te krijgen van overbelichting. Normaal gezien zou je zo’n sluitertijd of groot diafragma niet kunnen gebruiken, want zonder filter zou dat resulteren in een flink overbelicht beeld. Ook voor filmen kan een ND-filter overigens prima uitkomst bieden.

Je kunt deze filters in diverse verschillende gradaties aanschaffen, waardoor je dus kunt variëren en in elke situatie het juiste filter toe kunt passen. Zo zijn er ND-filters verkrijgbaar van +1 stop tot en met +10 stops. 1 houdt weinig licht tegen en 10 juist heel erg veel. Zo’n +10 wordt ook wel een ‘Big Stopper’ genoemd, natuurlijk omdat zo’n filter gewoonweg enorm veel licht tegenhoudt. Dat werkt vooral fijn bij erg lange sluitertijden, bijvoorbeeld om een bewegende lucht goed vast te leggen.

Er zijn diverse soorten en merken filters verkrijgbaar en ook zijn er diverse manieren beschikbaar om die filters aan je objectief te koppelen. Het meest bekend zijn wellicht de filters die je via de schroefdraad op je objectief bevestigt. Dat is een snelle en eenvoudige oplossing die snel uitkomst biedt. Je hebt er ook geen tot weinig last van, want het filter is mooi compact en steekt niet uit. Dat voordeel is echter een nadeel als je met meerdere objectieven werkt. Is de diameter van je andere objectieven kleiner, dan kun je daar via een adapter wel een oplossing voor vinden. Zijn de andere objectieven groter, dan kan dat niet en zul je een groter filter aan moeten schaffen. Er zijn nog meer nadelen: ronde filters zijn soms wat moeilijk te monteren en er weer af te halen, zeker in koude omstandigheden.

Naast de ‘normale’ ronde filters zijn er ook filterhouders die je aan de voorzijde van je objectief kunt bevestigen. Via een schuifsysteem kun je dan grote filters in dat systeem gebruiken. Dat is handig, want op die manier hoef je niet voor elk verschillend objectief een nieuw filter aan te schaffen. Verschillende objectieven hebben immers vaak ook verschillende diameters, waardoor je filters voor het ene objectief niet passen op het andere objectief. Een groot vierkant filter kan dan uitkomst bieden, want daarbij hoef je alleen een andere adapter aan te schaffen voor de montage van het filterhuis op je objectief. Zo’n adapter is gelukkig niet zo duur. Een ander voordeel van het gebruik van zo’n filterhouder is dat je zonder veel problemen meerdere filters tegelijk kunt gebruiken als je dat zou willen.

Wat te doen? Als je slechts met één objectief fotografeert is het logisch om voor een rond schroeffilter te gaan, maar als je vaak wisselt is een filterhouder waarschijnlijk een verstandiger idee.

Sluitertijden stapelen: de workflow voor star trails

6 attributen om je fotografie mee op te leuken