in

Nederland als vogelparadijs: zo spot je overal vogels

Nederland is een vogelparadijs. Ons land is dankzij de lange kustlijn en vele waterwegen rijk aan watervogels. En ook op het land zijn vele, prachtige vogels te vinden. De bossen, akkers en steden wemelen van de zangvogels, weidevogels en stadsnomaden. Keus genoeg!

Hoewel er een grote variatie aan vogels op het land te vinden is, is er een catch: vogels zijn klein en schuw. Je zult er verbaasd van staan hoe dicht je een zangvogel als een merel moet naderen om een beeldvullende foto te kunnen maken, zelfs met een teleobjectief van 500 mm of langer.

En voor het gemak gaan we er maar even vanuit dat niet iedereen zo’n peperdure telelens heeft. De meeste hobbyfotografen hebben een 70-300 mm zoom. Voor vogels is dat aan de korte kant. Neem dus vooral je toevlucht tot het motto ‘waarom moeilijk doen als het makkelijk kan’.

Vogels in de stad

Wandel of fiets eens een ochtendje of namiddag rond in je buurt en zoek naar stadsvogels. Veel van deze soorten (die buiten de stad meteen vluchten) negeren de mens volledig en laten zich met wat geduld en inzet prachtig fotograferen. Sterker nog: op veel plekken kun je een hele levenscyclus van de dieren probleemloos vastleggen. Van de balts en het nestelen tot de geboorte van de kuikens, het opvoeden en het uitvliegen aan toe. Je hebt er geen dure spullen, geen schuiltent en geen vergunning om het nest te fotograferen voor nodig.

Wanneer je laag boven het water, op ooghoogte, fotografeert, kun je de spiegeling – zoals bij deze koolmees – mooi in beeld krijgen.

Gert J. ter Horst
Canon 5D IV · ISO 400 · F 5 · 1/800 SEC · 400 MM

Vogels in je tuin

Heb je een tuin of woon je vlakbij een park of groenstrook? Probeer die plek dan zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor vogels. Voer hen in de herfst en winter, plant struiken en bomen die insecten aantrekken, vrucht dragen én bescherming bieden. Leg een kleine vijver aan voor de dorst en de behoefte aan het dagelijkse bad, hang nestkastjes op en doe je kat een belletje om. Al snel zullen steeds meer vogels je tuin weten te vinden. Bepaal waar de meeste activiteit zich afspeelt (meestal het bad- en voergedeelte) en richt op enkele meters daar vandaan je fotografeerplek in.

Lepelaars zijn grondbroeders. In de buurt van Haarlem is echter een locatie waar ze in bomen
broeden. Lastig te fotograferen, omdat ze tussen de bomen zitten en je tegen de zon in fotografeert. Ga dus als het een beetje bewolkt is.

Peter van Wieringen
Nikon D750 · ISO 1600 · F 8 · 1/500 SEC · 500 MM

Vogels in het park

In iedere stad vind je wel een of meerdere parken waar je tijdens alle seizoenen vogels kunt fotograferen. Zelfs in de koude wintermaanden, want dan is het park een verzamelplaats van allerlei watervogels zoals meerkoeten en verschillende eenden soorten. Ook de blauwe reiger en ijsvogel laten zich in de winterperiode veelvuldig zien in de parken. Een eldorado voor jou als vogelfotograaf, want over het algemeen zijn ze ook beter te fotograferen.

Vooral als een groot deel van de vijver is dichtgevroren, bevinden de vogels zich vaak op de nog de niet dichtgevroren delen. Een ideale plek dichtbij huis, waar je van vaak algemene soorten toch aansprekend beeld kunt vastleggen. En schroom niet om wat brood of vogelzaad mee te nemen als je in de winter de parkvijver bezoekt. De vogels kunnen het erg goed gebruiken. Tegelijkertijd lok je ze met het voer naar plekken die voor jouw foto’s interessant zijn. Zo zie je maar dat je zelfs voor aansprekende vogelfotografie in de winter niet ver van huis hoeft te gaan.

In het vroege voorjaar zijn de parken ook een goede plek voor vogelfotografie. De struiken en bomen krijgen nieuwe blaadjes, waardoor vogels nog goed te zien zijn. Daarnaast zijn ze op hun paasbest, want vele soorten zijn druk met de voorplanting bezig.

Deze halsbandparkieten komen elk jaar terug naar deze kersenbomen in de bloesemtijd. Bij het maken van de foto is een erg korte sluitertijd gebruikt, met als resultaat een scherpe foto.

Leon Doorn
Nikon D750 · ISO 400 · F 5,6 · 1/2000 SEC · 500 MM

Bezoek bijvoorbeeld eens het vondelpark in Amsterdam. Je zult versteld staan hoeveel vogelsoorten zich daar goed laten fotograferen. Blauwe reigers vissen bij de vijver en ooievaars broeden er. Of fotografeer de grote bonte specht, boomklever, boomkruiper en staartmees. Vergeet dan ook de exoten niet, zoals de prachtige halsbandparkiet die hier in holle bomen broedt.

Vogels in de dierentuin

Dierentuinen, safariparken en de plaatselijke kinderboerderij zijn uitstekende fotolocaties, ook voor vogelfotografie. De vogels zijn aan mensen gewend en vluchten niet. Bovendien doen veel dierentuinen hun uiterste best om al hun dieren zo fotogeniek mogelijk in een natuurlijke omgeving aan het publiek te tonen. Je foto’s zullen er dus al snel heel behoorlijk uitzien.

Met name in de dierentuin kun je sprekende portretten maken, zoals van deze toekan.

René Beuving
Nikon D610 · ISO 800 · F 4 · 1/400 SEC · 300 MM

Bij het fotograferen van de prachtige vogels, kun je tralies, gaas en hekwerken vervagen door dichtbij te gaan staan en een groot diafragma te kiezen (laag F-getal, zoals 2,8). Het gaas zal als bij toverslag een wazige zweem worden en je onderwerp wordt het stralende middelpunt. Let er wel op dat het geen fijnmazig gaas is, want dat ga je ook altijd terug zien in de foto in de vorm van een patroon van lelijke, onscherpe lijnen.

Daarnaast is het belangrijk dat er geen zonlicht op het gaas of glas valt. Is dat wel het geval, dan zal het storende, onscherpe vlekken en patronen in het beeld opleveren. Valt het zonlicht schuin van achter op het gaas, dan wil het nog wel helpen als je je hand vlakbij de lens houdt, zodat een schaduw over het gaas valt. Ook kun je een zwart vierkant muismatje gebruiken om schaduw op het gaas te creëren. Komt de zon achter je, gebruik dan je eigen lichaam om schaduw over gaas te laten vallen.

Flits trouwens nóóit door een ruit. Je stoort de dieren en het flitslicht bereikt je onderwerp sowieso niet, omdat het uiteenspat op de ruit. Kies de snelste sluitertijd en experimenteer veel. Dierentuindieren zijn prima te isoleren met een korte of middellange telezoom. Met een 70-300 mm houd je hekken, borden en bezoekers buiten de compositie en maak je je onderwerp ‘los’ van de achtergrond.

Prachtig moment van de paring door de maker gevangen. Compositie is fijn van rustige achtergrond en mooi zicht licht.

Gerrit Tiemens
Canon 80D · ISO 640 · F 9 · 1/800 SEC · 600 MM

Vogels in de polders en vogelrijke weilanden

Het echte voorjaarsgevoel krijg je als fotograaf indien je vroeg in het jaar een mooi weilandgebied bezoekt, met overal bloeiende kruiden en natuurlijk veel weidevogels. Het is dan een prachtig schouwspel van vogels die elkaar het hof maken, of juist elkaar in de veren vliegen om de gunsten van een vrouwtje. Overal om je heen hoor je vogelgeluiden. Dit is het beste moment om naar zo’n vogelrijk weiland te gaan voor foto’s.

Er zijn vele soorten die gebonden zijn aan weilanden, of er veel te zien zijn. Soorten als de grutto, kievit, fazant, patrijs, knobbelzwaan en tureluur hebben er hun nesten en brengen daar de jongen groot. Andere soorten als de ooievaar bezoeken regelmatig de weilanden en slootjes omdat ze daar hun voedsel kunnen vinden. Vooral de grutto is een blikvanger, zittend op een weidepaaltje in een verenpak dat steenrood oplicht in het ochtendzonnetje.

Licht is belangrijk! Als er zacht zonlicht op het verenkleed van de kievit valt, komen er prachtige kleuren tevoorschijn.

Rinus van der Reest
Nikon D4 · ISO 250 · F 4 · 1/1600 SEC · 600 MM

Arkemheen en Eempolder

Her en der verspreid in Nederland zijn er nog stukjes weilandgebied te vinden waar je weidevogels prachtig vast kunt leggen. Een gebied dat bijzondere aandacht verdient, ligt midden in Nederland, vlakbij Nijkerk: Arkemheen-Eemland. Dit gebied is door het rijk aangewezen als een van de twintig nationale landschappen.

De Arkemheense polder is een prachtig natuurreservaat en behoort tot de oudste polders van Nederland. Er heeft hier nooit ruilverkaveling plaatsgevonden, waardoor er nog slenken (overblijfselen van de Zuiderzee getijdenstroming) aanwezig zijn. De populatie weidevogels is er bijzonder, de polder staat er landelijk om bekend bij natuurliefhebbers en vogelfotografen. Soorten als de grutto, tureluur, kievit en scholekster broeden in dit gebied.

Prachtige grote knobbelzwanen maken aan de rand van de vele slootjes hun grote nest. Als je de Arkemheense polder in het begin van de zomer bezoekt, zul je vast en zeker ook de kleine pullen (jonge zwanen) met hun ouders in het water zien dobberen. Soms klimmen ze zelfs op de rug van een van hun ouders om tussen de vleugels te gaan zitten.

Misschien is polder Arkemheen wel het beste gebied van Nederland voor weidevogelfotografie. Houd er wel rekening mee dat sommige wegen alleen voor bestemmingsverkeer zijn toegestaan indien je met de auto komt.

In mindere mate geldt dit ook voor de eveneens zeer interessante Eempolder die vlakbij de Arkemheense polder ligt. Houd ook de lucht in de gaten, want met regelmaat wordt hier de vliegende deur waargenomen: de majestueuze zeearend! Ook in de winter is een bezoek meer dan de moeite waard, want dan vind je er veel ganzen en in grote aantallen een prachtige eend: de smient. Ook heb je altijd kans om daar de zeer zeldzame kleine zwaan te spotten.

Traditionele grutto-op-paal foto, maar wel een hele mooie door de entourage met planten, het fraaie zachte ochtendlicht en de fraaie achtergrond.

Cor de Bruijn
Canon 7D Mark II · ISO 250 · F 5 · 1/1000 SEC · 248 MM

Prunjepolder op Schouwen-Duiveland

Een ander interessant weidevogelgebied is de Prunjepolder op het eiland Schouwen-Duiveland in Zeeland. Het bestaat uit maar liefs 1200 hectare en het brakwatermoeraslandschap is de thuisplaats van heel veel vogels. Het gebied heeft een internationale allure die ook veel buitenlandse vogelaars naar Nederland lokt. In het voorjaar is het er prachtig met veel broedende vogels als grutto’s, tureluurs en kluten. Ook kun je er dan lepelaars en kleine zilverreigers fotograferen.

Het gebied is prima toegankelijk te voet, maar ook op de fiets en per auto. Dit laatste heeft de voorkeur. Vanuit je auto kun je de vogels namelijk beter van dichtbij benaderen en fotograferen. Ook in de winter is het gebied een bezoek waard, vanwege onder andere ganzensoorten als de brandgans en rotgans.

Houd ook in de polder de lucht in de gaten, want er kan met name in het voorjaar van alles gebeuren, zoals deze kieviten die elkaar achtervolgen.

Hay Hermans
Nikon D5200 · ISO 400 · F 9 · 1/1250 SEC · 850 MM

Eigen schuiltent en openbare vogelhutten

Vanuit een fotohut kun je heel goed vogels fotograferen. Daarvoor zijn meerdere opties. Zo zijn er bij de meeste grotere, online fotozaken diverse soorten, betaalbare camouflagetenten te koop. De meeste modellen zijn compact te transporteren en snel op te zetten.

Maar alleen met een eigen tent ben je er nog niet. Ten eerste is het voor veel vogelsoorten noodzakelijk dat de tent er langer staat dan een dag, voor de gewenning van de vogels. Tevens moet het gebied rondom de tent worden onderhouden en zeer regelmatig, bijna dagelijks, van voer worden voorzien. Dan pas zullen de vogels dagelijks de hut bezoeken.

Soms wordt je bij het fotograferen van vogels ook verrast door een ander dier op de setting.

Sylvia van Duijnhoven
Canon 90D · ISO 1250 · F 5,6 · 1/500 SEC · 340 MM

Verder loop je in Nederland en België al snel tegen de wetgeving aan, omdat je niet overal zomaar een tent mag opzetten. Ook vanwege vandalisme en de noodzakelijke rust is het aan te raden om de tent voor langere periode in een gebied te plaatsen. Het mooiste is als dat gebied is afgesloten voor publiek. Deze voorwaarden leveren natuurlijk voor veel mensen al problemen op.

Een mogelijk alternatief zou een publieke observatiepost of vogelhut kunnen zijn. Deze zijn voor iedereen toegankelijk, zonder kosten. Voor het fotograferen van bepaalde vogelsoorten kan dit interessant zijn. Er zijn echter nogal wat nadelen te noemen. Vaak zitten de dieren wat verder weg, waardoor je minimaal een 500 mm objectief nodig hebt. Ook zijn de kijkvensters in de hut gemaakt voor observatie en niet direct voor fotografie, waardoor ze soms te hoog en ook te klein zijn.

Het mooie aan dit soort situaties is dat de altijd zo mooi strak in de veren stekende vogels er nu als punkies uit komen te zien.

Peter van Wieringen
Nikon D750 · ISO 2200 · F 6,3 · 1/750 SEC · 500 MM

Huur een fotohut!

Voor al die openbare vogelhutten heb je een veel beter alternatief: je huurt voor een dag of dagdeel een fotohut bij een commerciële aanbieder. Deze fotohutten zijn gebouwd om optimaal te voldoen aan de eisen van de fotograaf. In veel gevallen zijn de bedenkers en de beheerders van deze hutten zelf ook fotograaf.

Praktisch betekent het dat zo’n fotohut vaak ingegraven is bij een vijver met daaromheen strategisch geplaatste takken. Dat zorgt ervoor dat je meteen de ideale ooghoogte met de vogels hebt. Bovendien zijn er prachtige resultaten te behalen van drinkende of badende vogels met spiegeling in het water. De hutten staan op een afgesloten terrein, waardoor kans op verstoring van wandelaars minimaal is. Bovendien voorzien de beheerders de hutten regelmatig van voer. Dit voer wordt aan de achterkant van de tak en/of op de grond in een kuiltje gelegd, zodat je daar als fotograaf geen hinder van ondervindt.

Met de gehele bouw van de hut en plaatsing van de takken en voerplekken is te allen tijde rekening gehouden met de afstand van vogel tot fotograaf. Bij de meeste fotohutten komen de vogels heel dichtbij. De meest gebruikte objectieven van 300 mm tot 500 mm zijn dan optimaal bruikbaar, bijvoorbeeld voor een prachtige, beeldvullende foto van een kleine zangvogel. Door de watervoorziening middels de vijver en de voerplekken worden in het algemeen op een dag veel verschillende vogelsoorten gespot. Leuk natuurlijk voor de variatie in beeld!

Aanbieders van fotohutten

Fotohutten van Gerwin Kieboom

In Rucphen, (bijzonderheid: prima plek voor roofvogelfotografie)

In Drunen, (bijzonderheid: grote vijver van 20 meter lang waardoor beeld van badende vogels in water zonder oeverrand mogelijk is)

Website: www.schuilhut.nu

Fotohut van Bart Stornebrink

In Garderen, (bijzonderheid: kleine hut maar vijver op zeer korte afstand waardoor beeldvullende foto’s van o.a. appelvink mogelijk zijn)

Website: www.bartfotografie.eu

Fotohutten van Glenn Vermeersch

Diverse hutten in de omgeving Kalmthout, (bijzonderheid: hutten staan in verschillende biotopen waardoor veel verschillende soorten gefotografeerd kunnen worden, afhankelijk van de hut die men huurt. Zo is er een hut beschikbaar met grote kans om de ijsvogel te fotograferen)

Website: www.glennvermeersch.be

Fotohutten van Han Bouwmeester

Net als Glenn, maar dan in Nederland bied Han diverse fotohutten aan in verschillende biotopen.

Website: www.hanbouwmeester.nl

7 dierentuinen die perfect zijn voor wildlifefotografie

Sneller foto’s publiceren vanuit Lightroom: zo voeg je nieuwe plug-ins toe