in

Onmisbaar bij het fotograferen in de avond: een statief

Bij avond- en nachtfotografie heb je al snel een statief nodig, omdat je meestal in lichtarme omstandigheden werkt. Er bestaan veel soorten statieven en ze zijn in allerlei prijsklassen te koop. Dus hoe weet je welke jij moet hebben?

Een statief gebruik je allereerst om bewegingsonscherpte door trillingen van jou en de camera te voorkomen en daarnaast om lekker met lange belichtingen te kunnen werken: beide eigenschappen die je bij avond- en nachtfotografie graag inzet.

Steuntje in het donker

Door op een aantal essentiële eigenschappen te letten, kom je er snel achter welk statief voor jou het meest ideaal is en welk statief je beter links kunt laten liggen. Alle eigenschappen die wij hier bespreken, vind je terug bij de productspecificaties in bijvoorbeeld een brochure of op de website van de fabrikant.

Een statief is onmisbaar in situaties met weinig licht.

Erik Ester, erikesterfotografie.zoom.nl
Nikon D750 · ISO 100 · F 11 · 1/80 SEC · 24 MM

Werkhoogte

Een statief moet jou in staat stellen om comfortabel te werken. Vooral de werkhoogte speelt hierbij een belangrijke rol, want als je urenlang met gekromde rug achter je camera staat, werkt dat echt niet fijn. Optimaal is daarom een statief dat hoog genoeg uitschuift om er met nagenoeg rechte rug achter te staan zodra je de camera erbovenop hebt geplaatst. Kan hij nog hoger, dan is dat geen enkel bezwaar, omdat je dan extra veel vrijheid hebt bij het kiezen van je standpunt.

De drie poten van een statief zorgen voor de stabiliteit. Vaak is er nog een uitschuifbare middenkolom om extra de hoogte in te gaan, maar daarmee wordt het geheel helaas wel gevoeliger voor trillingen. Gebruik deze kolom daarom alleen als je de extra hoogte echt nodig hebt. Er bestaan ook statieven zonder middenkolom.

Ook de minimale hoogte van het statief is van belang, dus waarbij je de poten volledig ingeschoven laat. Verder is het fijn als je de poten daarnaast ook nog in een spreidstand kunt zetten, zodat je camera nog wat verder omlaag zakt. Bij een statief waarbij je de middenkolom kunt omdraaien, kun je zelfs vlak boven de bodem fotograferen. Nadeel is wel dat jouw camera nu ondersteboven hangt, waardoor de bediening minder intuïtief is.

Een comfortabele werkhouding is cruciaal, vooral als je lang achterelkaar aan het fotograferen bent.

Wim Denijs, wimdenijs.zoom.nl
Canon 6D · ISO 125 · F 11 · 1 SEC · 18 MM

Kantelbare middenkolom

Vaak is het nodig om over obstakels heen te fotograferen. Denk aan een hekwerk, brugreling of de balustrade van een panoramadek. Zelfs als je een hoog statief hebt, kan het gebeuren dat je er nog steeds een stuk van in beeld blijft zien, vooral als je de camera schuin omlaag richt. Want omdat statiefpoten nu eenmaal flink uitsteken, kun je met de camera niet dicht genoeg bij de rand komen.

Gebeurt dit je vaak? Dan is een statief met een kantelbare middenkolom een uitkomst. Door hem schuin of horizontaal te plaatsen, kun je ineens wél precies over de rand van bijvoorbeeld een dakterras fotograferen. Net als bij een gewone middenkolom verlies je wel wat stabiliteit.

Nog een optie is een handzaam (extra) statief zoals een Joby Gorillapod meenemen. De flexibele poten kun je overal omheen buigen, bijvoorbeeld om een reling of leuning. Daardoor worden ineens standpunten mogelijk waar je met een gewoon statief niet of nauwelijks bijkomt. Er bestaan meerdere modellen, dus kies het exemplaar met het juiste draaggewicht.

Soorten materialen

Statieven kunnen van verschillende materialen gemaakt zijn. Een aluminiumstatief is naar verhouding goedkoper, maar gevoeliger voor trillingen en het is zwaarder. Verder voelen de poten in de winter ijskoud aan, al lossen fabrikanten dat vaak op door een of meer statiefpoten van een schuimlaag te voorzien. Carbon-fiber is lekker licht, minder gevoelig voor trillingen en voelt ook niet zo koud aan. Helaas zijn deze statieven vaak flink aan de prijs. Het kan wel iets goedkoper door voor basalt te kiezen.

Het verschil in gewicht tussen carbon-fiber en een vergelijkbaar aluminiumstatief lijkt soms groot. Vergeet alleen niet dat er ook nog een statiefkop op moet en die kan behoorlijk zwaar zijn. Vergelijk daarom altijd het gewicht van statieven inclusief de kop! Er bestaan ook nog statieven met houten poten. Ze absorberen trillingen goed, zien er mooi uit, maar zijn wel behoorlijk zwaar en een stuk lomper.

Statiefpoten

Statiefpoten bestaan doorgaans uit drie tot vijf segmenten die je kunt verstellen voor de gewenste werkhoogte. Hierbij geldt: hoe minder segmenten, des te steviger en stabieler het statief. Dan moeten ze alleen wel langer zijn om dezelfde werkhoogte te halen en ingevouwen is het statief daardoor minder compact. Bij meer segmenten kunnen ze korter blijven met behoud van een goede werkhoogte en is het statief ingeschoven lekker compact. Vooral reisstatieven moeten licht en compact zijn, vandaar dat die korte segmenten hebben, waarbij de werkhoogte vaak beperkt is.

Pootsegmenten kun je op twee manieren vergrendelen: met klemmen of met draaiknoppen. Bij klemmen schuif je een statief razendsnel uit en weer in. Want je opent alle klemmen, schuift de segmenten naar buiten of naar binnen en klikt alles weer dicht. Met draaiknoppen kost dit meer tijd en moeite, omdat je ze via een draaibeweging moet ontgrendelen en na het in- of uitschuiven weer stevig moet aandraaien. Statieven met draaiknoppen zijn wel compacter dan die met klemmen.

Dit statief heeft draaiknoppen om de poten te verstellen.

Met klemmen verstel je de statiefpoten sneller dan bij draaiknoppen.

Cor vd Veen, corvee1r.zoom.nl
Nikon D4S · ISO 100 · F 11 · 1,3 SEC · 14 MM

Statiefkop

Met alleen een statief ben je er niet. Je hebt ook nog een statiefkop nodig. Meestal kies je die apart uit, al zijn er ook kant-en-klare combinaties te koop. Een balhoofd is misschien wel de meest gebruikte statiefkop. Je ontgrendelt hem met een draaiknop, waarna je jouw camera vrij in alle richtingen kunt bewegen. Het is prettig als je de weerstand van het balhoofd kunt afstellen, zodat hij niet te soepel en ook niet te stroef draait. Een aparte knop om alleen te pannen is ideaal bij het maken van panoramafoto’s of het volgen van onderwerpen.

Kies je voor een driewegkop, dan gebruik je hendels om elke richting afzonderlijk in te stellen, waardoor je de camera zeer nauwkeurig kunt richten. Bij zoiets als landschapsfotografie kan dat heel handig zijn.

Werk je met zware telelenzen, dan is een schommelkop ideaal. Vooral het volgen van vogels, dieren of andere bewegende onderwerpen gaat hiermee een stuk makkelijker.

Een panoramakop maakt het mogelijk om camera en objectief zo uit te lijnen dat je de fotoreeks naderhand feilloos kunt samenvoegen.

Je hebt keuze uit diverse soorten statiefkoppen.

Belasting

Zowel statief als statiefkop kennen een maximale belasting. Controleer daarom of ze allebei het gewicht van jouw camera met (je zwaarste) lens kunnen dragen. Je gebruikt het grondplaatje (snelwisselplaatje) dat bij de statiefkop zit om jouw camera of de beugel van een zwaar tele-objectief snel en gemakkelijk op het statief te plaatsen en er weer vanaf te halen.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Hoe zit het ook alweer? Lightroom versus Lightroom Classic

De vier seizoenen in het bos: goede voorbereiding voor het hele jaar