in

Presets in Adobe Lightroom

Dirk Schoofs 

Hoe vaak voer je tijdens de nabewerking niet dezelfde reeks handelingen uit? Met Lightroom kun je de instellingen van eerdere aanpassingen hergebruiken. Deze voorinstellingen of presets – afhankelijk van welke taalversie je hebt – besparen je veel tijd en komen de consistentie van je werk ten goede. Last but not least kun je leentjebuur spelen bij andere Lightroom-gebruikers.

Wil je alles leren over Lightroom om je foto’s na te bewerken als een pro? Bekijk dan onze Cursus Lightroom

Op onze Presets-pagina hebben we al onze preset-pakketten, gratis en betaald, voor je op een rijtje gezet.

Foto: Hans Vink

TIP 1. Drie bronnen

Voorinstellingen of presets zijn ‘voorgebakken’ aanpassingen die op een foto worden toegepast. Iemand heeft dus al eerder aan de knopjes en schuifjes gezeten, en al die parameters pas jij voortaan met één muisklikje toe. De voorinstellingen in jouw versie van Lightroom kunnen afkomstig zijn van drie bronnen. Behalve de standaard presets die werden meegeleverd bij de installatie, kun je voorinstellingen gebruiken die je zelf hebt vastgelegd. Tot slot kun je ook de presets van andere Lightroom-adepten inzetten.

De bovenste collectie voorinstellingen is inbegrepen bij de installatie van Lightroom.

TIP 2. Voorinstellingen

Tijdens het importeren, bewerken en zelfs exporteren van foto’s kun je snel zulke voorinstellingen op het beeldmateriaal loslaten. Om de werking duidelijk te maken, beginnen we bij de module Ontwikkelen. In de linkerkolom bevindt zich het vak Voorinstellingen, net boven de vakken Momentopnamen en Historie. Als het vak niet geopend is, klik je op het pijltje voor de naam. In eerste instantie zie je twee sets: de kant-en-klare Lightroom-voorinstellingen en de Gebruikersvoorinstellingen die je zelf moet definiëren.

In eerste instantie zijn de Gebruikersvoorinstellingen nog leeg.
Foto: Dirk Schoofs

TIP 3. Lightroom-presets

Allereerst de voorgekookte Lightroom-instellingen. Wanneer je met de muisaanwijzer over de verschillende presets gaat (zonder te klikken), zie je hoe de miniatuur in het vak Navigator de aangewezen voorinstelling weergeeft. Pas wanneer je zo’n voorinstelling aanklikt, worden de bijbehorende instellingen toegepast. De ingreep is natuurlijk non-destructief, zoals alle bewerkingen in Lightroom. Door op verschillende voorinstellingen te klikken, zet je het ene effect over het andere. Een klik op Opnieuw instellen brengt je terug bij af.

In het vak Navigator krijg je een voorproefje van iedere voorinstelling.
Foto: Floris Naber.

TIP 4. Grijstinten

Zo leer je bijvoorbeeld Creatief, seleentinten en sepia kennen. Antieke grijswaarden is een prachtige voorinstelling die grijstinten combineert met ‘split toning’. Hierdoor krijgt de afbeelding een verweerd uiterlijk plus een warme kleur die de heldere tinten versterkt. Als je op zo’n voorinstelling klikt, zie je in de rechterkolom de bijbehorende automatische Lightroom-instellingen. Uiteraard kun je een en ander handmatig bijregelen. Er is zelfs een instelling om terug te keren naar de originele foto (Algemeen, nulwaarden).

Ieder voorinstelling kun je in de rechterkolom bijregelen.
Foto: Bert Brouwer.

TIP 5. Scherpte en contrast

In de groep Lightroom-voorinstellingen vind je verder speciale verscherpingspresets: Verscherpen, landschappen en Verscherpen, portretten. Ook interessant is Creatief, cyanotypie (blauwdruk) waarmee je de foto naar grijswaarden omzet. In combinatie met split toning worden de hoge lichten blauw en de schaduwen grijs. De instelling Creatief, direct positief geeft op haar beurt een boost aan contrast en kleur.

Krik contrast en verzadiging op met Creatief, direct positief.
Foto: Willie Brouwers.

TIP 6. Eigen presets

Stel nu dat je een reeks opnamen wilt voorzien van een stevige vignettering: een donkere verkleuring aan de randen. In de module Ontwikkelen regel je net als altijd in de rechterkolom de benodigde kleur-, helderheids- en belichtingsinstelling. Daarna scrol je naar het vak Vignetten, waar je met de twee schuifregelaars onder Lenscorrectie de verkleuring en de straal van dit effect regelt. Zodra je tevreden bent, klik je op het plusteken boven het vak Voor-instellingen. Er opent zich een nieuw venster waarin je deze voorinstelling een herkenbare naam geeft. Standaard worden zelfgemaakte voorinstellingen in de map Gebruikersvoorinstellingen bewaard, maar via het keuzebalkje naast het woord Map kun je de nieuwkomer desgewenst ook in een andere map opslaan. Op die manier kun je verschillende sets voor verschillende doeleinden aanleggen. Daaronder verschijnt een lijst van alle instellingen die je kunt vastleggen op basis van de bewerkingen die je daarnet hebt uitgevoerd.

Bewaar je eigen voorinstelling in een speciale map.
Foto: Bert Veerman.

TIP 7. Aanstipvakjes

Als je alle instellingen wilt overnemen, klik je op Alles inschakelen. Met Geen inschakelen worden alle opties uitgevinkt. Daarna kun je zelf de instellingen aanvinken die je als voorinstelling wilt behouden. In ons voorbeeld zouden dat de parameters voor Vignetten zijn. Klik op Maken en de nieuwe voorinstelling staat voortaan tot je beschikking. Wanneer je een andere foto opent, hoef je alleen maar in de module Ontwikkelen op deze nieuwe knop te klikken om de vignettering aan te brengen.

Vink alleen de instellingen aan die je echt wilt vasthouden.

TIP 8. Stapelen

En wat als je verschillende voorinstellingen na elkaar loslaat op hetzelfde beeld? Worden de instellingen opgeteld of vervangt de ene instelling de andere ..? Bij zogenaamde gestapelde voorinstellingen wijzigen alleen de parameters van de bewerkingen die zijn aangevinkt in het venster Nieuwe ontwikkelvoorinstelling. Een reden te meer om niet alle vakjes aan te vinken. Als je dat toch doet, vervangt de laatste voorinstelling volledig het effect van de vorige. Vink dus alleen de parameters aan die je wilt gebruiken.

Als je B na A toepast, wordt de Vignetten-instelling van A overschreven, i.t.t. Kleurtintcurve en Lokaal contrast.

TIP 9. Exporteren

Om jouw presets met andere Lightroom-gebruikers te delen, kun je ze exporteren. Of de Mac- of Windows-versie gebruikt wordt, maakt daarbij niet uit. Klik in het vak Voorinstellingen met de rechtermuisknop (Mac: met de Ctrl-toets ingedrukt) op de bewuste preset. In het menu verschijnt de opdracht Exporteren. Navigeer naar de plaats waar je dit bestand wilt opslaan. Het opgeslagen bestand krijgt de naam van de voorinstelling gevolgd door “.lrtemplate” (zonder aanhalingstekens). Dit bestand kun je bijvoorbeeld mailen.

Een uitwisselbare voorinstelling is een .lrtemplate-bestand.

TIP 10. Importeren

Er zijn diverse manieren om extra presets te installeren. Bij voorinstellingen voor de module Ontwikkelen klik je met rechts op de Gebruikersvoorinstellingen en kies je in het menu Importeren. Vervolgens navigeer je naar de gedownloade voorinstelling. Je kunt voorinstellingen ook handmatig naar de juiste plaats slepen. Op de Mac is dat \Bibliotheek\Application Support\Adobe\Lightroom. In XP C:\Documents and Settings\\Application Data\Adobe\Lightroom\ en bij Vista \AppData\Roaming\Adobe\Lightroom\.

Met de rechtermuisknop gaat het importeren het snelst.

TIP 11. PresetsHeaven

Ook op het internet zijn talloze gratis voorinstellingen te vinden. PresetsHeaven (www.presetsheaven.com) koestert de ambitie om de ultieme verzameling gratis Lightroom-presets aan te bieden. Aan de hand van afbeeldingen voor en na toepassing kun je precies zien wat de betreffende voorinstelling doet. Haal de gewenste voorinstellingen op en pas ze toe op je eigen kiekjes. Misschien heb je zelf ook originele vondsten die je hier durft te posten?

Regelmatig neuzen op PresetsHeaven kan je een schat aan voorinstellingen opleveren.

TIP 12. Meer presets

Er zijn meer adressen waar interessante presets gratis op je wachten. onOne software (http://www.ononesoftware.com/detail.php?prodLine_id=33) geeft 140 presets weg die ze terecht ‘one click solutions’ noemen. Het pakket bevat onder meer speciale presets voor zwart-witfotografie, een betere witbalans, huidkleur en kleurverzadiging, plus het verscherpen en verouderen van foto’s. Met de bloemlezing van Peter van Veen (http://www.moorfotografie.nl/lijstje-met-gratis-adobe-lightroom-presets/) ben je maanden zoet.

Online krijg je alvast een goede indruk van wat iedere voorinstelling doet.

TIP 13. Aparte mappen

Gezien het gemak van voorinstellingen is de verleiding groot om regelmatig op ‘lightroom presets’ te googelen. Houd de collectie overzichtelijk met behulp van mappen. Klik eerst met de rechtermuisknop op de knop Gebruikers-voorinstellingen en kies in het contextueel menu Nieuwe map. Geef de nieuwe collectie een herkenbare naam. Klik met rechts op deze nieuwe map die bij de Gebruikersvoorinstellingen is verschenen en kies Importeer. Zo wordt je download meteen in de juiste map gedropt, klaar voor gebruik.

Kies in het contextueel menu voor Nieuwe map.

TIP 14. Importeren

Niet alleen bij het ontwikkelen van foto’s komen voorinstellingen van pas, maar ook al bij het importeren. Wanneer je foto’s van de camera of de harde schijf inlaadt met de opdracht Bestand, Foto’s importeren vanaf harde schijf is het mogelijk om in het venster Foto’s importeren een ontwikkelvoorinstelling te selecteren. Klik op de knop Metagegevens en kies Nieuw. Er verschijnt een speciaal venster (dat je ook kunt bereiken via Metagegegevens, Metagegevensvoorinstellingen bewerken). Geef deze voorinstelling om te beginnen een nieuwe naam. Je kunt foto’s voorzien van een bijschrift en een sterrenwaardering. Nog interessanter zijn de IPTC-gegevens: een internationale standaard om allerlei gegevens aan foto’s te koppelen. Alleen de gegevensvelden die je aanvinkt, worden in de voorinstelling (en dus in de fotobestanden) vastgelegd. Denk bijvoorbeeld aan de naam van de fotograaf, diens website, e-mailadres en eventueel woonplaats. De meeste professionele fotobewerkingsprogramma’s kunnen inmiddels de IPTC-informatie in tiff-, raw- en jpeg-bestanden lezen.

Om metagegevens in te voeren, kun je eveneens een voorinstelling aanmaken.
Welke gegevens wil je met deze instelling aan al je foto’s verbinden?

TIP 15. Presets ontcijferen

Als je wat meer moeite wilt investeren, kun je precies nagaan hoe een bepaalde voorinstelling in elkaar zit. Dit lukt alleen bij de Gebruikersvoorinstellingen. Klik met de rechtermuisknop (Mac: met de Ctrl-toets ingedrukt) op de bewuste voorinstelling en kies Tonen in Verkenner (Mac: Tonen in Finder). Verkenner of Finder zal de map openen waarin het voorinstellingsbestand zit. Klik met rechts op dit bestand en open het met Kladblok (Mac: Teksteditor). In dit tekstbestand lees je dan alle instellingen.

Nieuwsgierig? In Kladblok kun je alle gebruikte instellingen nalezen.

TIP 16. Exporteren

Zelfs bij het exporteren kun je presets toepassen. Lightroom heeft er standaard drie. Via Bestand, Exporteren selecteer je de gewenste voorinstelling. Met Exporteer naar DNG creëer je een universeel raw-bestand, als alternatief voor de vele merk- en tijdgebonden raw-formaten. Met JPEG’s van volledige grootte branden worden jpeg-bestanden weggeschreven in de hoogste resolutie om op een cd of dvd te branden. En met Voor e-mail exporteert Lightroom de foto’s als jpeg-bestanden van maximaal 640 bij 640 pixels.

De instellingen met de waarde 0 werden niet gewijzigd.

TIP 17. Exportpresets

Net als elders zijn de exportinstellingen onderverdeeld in standaard Lightroom-voorinstellingen en Gebruikersvoorinstellingen. Klik op de knop Toevoegen om zelf een instelling te maken. Bijvoorbeeld om een serie foto’s op identieke manier klaar te stomen voor een website of de afdrukcentrale. Wanneer je rechts de gewenste bestandsindeling, afbeeldingsgrootte en eventueel dosis verscherping hebt gekozen, leg je die zo voor hergebruik vast. Met de knop Verwijderen kun je een zelfgemaakte preset weer wissen.

Alle afbeeldingen worden verkleind tot maximaal 800 bij 600 pixels.

TIP 18. Nabewerking

Bij deze exportvoorinstellingen is het zelfs mogelijk om vast te leggen wat er moet gebeuren ná export. Scrol in dit venster helemaal naar beneden. Daar heb je de keuze uit Tonen in Verkenner (Mac: Tonen in Finder), Openen in Photoshop of Openen in een andere toepassing. Indien je die laatste optie kiest, verschijnt er een nieuwe knop Kiezen. Hiermee selecteer je de applicatie die de geëxporteerde afbeeldingen voortaan automatisch zal openen.

Vanaf nu zal Photoshop Elements alle geëxporteerde foto’s direct openen.

Samenvoegen tot 1 foto met Lightroom en Photoshop

Update: Onmisbare fotografie-apps