in

Straatfotografie in het donker – Zo pak je het aan

Straatfotografie in het donker is een andere beleving dan wanneer je het overdag beoefent. De wereld ziet er immers volledig anders uit, waardoor je een ander soort foto’s maakt. Nu de zon weg is en overal de kunstverlichting is ingeschakeld, heb je de kans om heerlijk te spelen met licht, schaduw, kleur en eventueel bewegingsvervaging voor sfeervolle platen.

Macht der gewoonte

Beoefen je regelmatig straatfotografie, dan heb je vast een aantal locaties waar je regelmatig naartoe gaat. Omdat de omgeving er mooi is, omdat er altijd wel interessante voorbijgangers te vinden zijn en ga zo maar door. Bezoek die plekken gerust ook zodra het donker is, maar wees niet verbaasd als het daar ‘s avonds ineens tegenvalt. Het kan er bijvoorbeeld uitgestorven zijn, of er is geen licht of juist heel saai licht waardoor niets er echt uitspringt.

Andersom gebeurt het vaak dat plekken die overdag wat saai zijn, ‘s avonds ineens pareltjes blijken te zijn waar je de prachtigste foto’s schiet. Bezoek daarom vooral ook locaties die je minder goed kent en waar je overdag niet zo snel naartoe gaat. Je moet het echt met eigen ogen zien om te ontdekken welke mogelijkheden een bepaalde locatie heeft.

Ga erheen om met eigen ogen te ontdekken hoe het er in het donker uitziet.

Fack-photography.zoom.nl

Nikon D7100

Licht in de duisternis

In het donker moet je het hebben van de kunstverlichting die her en der aanwezig is en dat licht is ongelijkmatig verdeeld. Waar bijvoorbeeld een lantaarnpaal staat, is de omgeving goed verlicht, maar tussen twee lantaarns in is het meteen een stuk donkerder.

Gebruik dit soort lichtpoelen om voorbijgangers precies in het licht te fotograferen. Overal om je heen zijn dit soort grotere en kleinere eilandjes van licht te vinden. Als achtergrond gebruik je een straatje, een mooi gebouw, of een sfeervol winkeltje. Of een verlicht gedeelte van een gevel of muur waarop je fraaie lijnen, kleuren, of graffiti ziet.

Wat belichting betreft wil je dat het belangrijkste deel van de omgeving goed herkenbaar blijft. Daarbij is een complicatie dat het licht ‘s avonds erg ongelijkmatig verdeeld is. Je loopt dan het risico dat het lichtste deel van de foto overbelicht raakt, in een poging het donkerste deel zichtbaar te krijgen. Belicht in dat geval zo dat het lichtste deel van het onderwerp en de omgeving niet overbelicht raken. Het minder lichte deel van de omgeving blijft nu wat donker, maar dat geeft niet. Dat contrast tussen licht en donker zorgt juist voor sfeervolle avondstraatfoto’s.

Een zeer heldere achtergrond zoals een verlichte etalage of een billboard kun je perfect gebruiken om iemand als silhouet vast te leggen. Dankzij het sterke tegenlicht komt het hoofdonderwerp bijna als vanzelf donker op de foto. Om een spannende foto te maken, moet je dan wel goed gebruik maken van vormen.

Een wandelaar die de hond uitlaat of iemand die voorbij fietst hebben beiden een duidelijk herkenbare vorm. Probeer het moment waarop je afdrukt zo te timen dat een voorbijganger net een stap zet, zodat beide benen te zien zijn en de armen niet recht omlaag langs het lichaam vallen. De vorm is dan mooier en de houding actiever.

Zorg dat belangrijkste fotodelen (net) niet overbelicht raken.

convust.zoom.nl

Panasonic LX100 · ISO 1600 · F 2,8 · 1/50 SEC · 30 MM

Scherp in beeld

Om bewegende mensen scherp op de foto te krijgen, heb je een voldoende snelle sluitertijd nodig. In het donker betekent dit dat je het diafragma verder moet openzetten dan je overdag gewend bent om meer licht door te laten. Denk aan F 2,8 of zelfs F 1,4. Daarnaast verhoog je de iso-waarde tot je een redelijk snelle sluitertijd krijgt van ongeveer 1/125 of wellicht nog sneller.

Met een grote lensopening is het extra belangrijk dat je goed op voorbijgangers scherpstelt, want de scherptediepte is niet zo groot. Wat goed helpt, is handmatig scherpstellen op de plek waar je straks iemand verwacht. Dan hoef je alleen het moment nog maar af te wachten en kun je razendsnel afdrukken. Een ander voordeel: de autofocus van camera’s is in het donker minder snel en nauwkeurig, dus daar heb je dan ook geen last meer van.

Met een redelijk snelle sluitertijd leg je voorbijgangers ook in het donker voldoende scherp vast.

Nynke Bruinsma, vliefoto.zoom.nl

Vervagen

Zet voorbijgangers ook eens vervaagd op de foto. Dat heeft een aantal voordelen. Allereerst geeft de vervaging een gevoel van actie en snelheid. Het maakt de foto dynamischer en spannender. Je ziet echt dat er iets gebeurt, want iemand die volledig scherp is zou net zo goed kunnen stilstaan. Daarnaast heb je ineens meer vrijheid wat betreft instellingen. De sluitertijd mag nu een stuk langzamer zijn. Denk aan 1/60, 1/30, of zelfs 1/15. Waardoor de iso-waarde weer omlaag kan voor een ruisarmer beeld. Of je kiest een kleiner diafragma voor wat extra scherptediepte.

Heb je een camera met ingebouwde stabilisatie (IBIS) of gebruik je een lens met optische stabilisatie, dan is het een stuk makkelijker om haarscherpe foto’s vanuit de hand te schieten bij deze sluitertijden. Wat binnen het beeld beweegt vervaagt nog steeds, wat in dit geval de bedoeling is. Speel met verschillende sluitertijden om te zien wat de mooiste vervaging geeft. Zodra een voorbijganger in een vrijwel onzichtbare veeg verandert, is de sluitertijd te langzaam. Net voldoende vervaging om de voorbijganger enigszins herkenbaar te houden maar wel streperiger te maken is ideaal.

Wat de beste sluitertijd is, hangt sterk af van de snelheid van de persoon die je vastlegt en op welke afstand hij of zij passeert. Daarnaast maakt het uit of de persoon die langskomt zich naar je toe of van je vandaan beweegt. Probeer per situatie uit wat de beste resultaten geeft.

In plaats van uit de hand fotograferen, kun je ook een monopod of statief gebruiken. Daarmee voorkom je lichte trillingen en kun je de compositie makkelijker bepalen en vasthouden. Wat sluitertijd betreft verandert er verder niets. Want stel dat je nu vier seconden belicht, dan is er niets meer van een wandelaar of fietser te zien. Lange sluitertijden gebruik je dus wel om cityscapes te maken, maar niet voor straatfoto’s.

Dankzij stabilisatie, monopod of statief heb je een vastere hand.

gabriel-batenburg1969.zoom.nl

Sony A7

Sfeer oproepen

Een steegje dat er overdag behoorlijk saai uitziet, kan in het donker plotseling spannend en mysterieus zijn. Bijvoorbeeld omdat er een lamp hangt die een fraaie lichtkegel langs de bakstenenmuur werpt, met een lichtvlek op de straatstenen eronder. Terwijl de rest van de steeg nagenoeg in het duister gehuld blijft. Het zou zomaar een coverfoto of een scène uit een thriller kunnen zijn. Mits je de juiste voorbijganger treft natuurlijk, want anders oogt de scène te leeg en te statisch.

In dat geval is het een kwestie van wachten en klaarstaan voor de actie. Maar niet voordat je het beste standpunt en de mooiste compositie hebt bepaald en alles hebt ingesteld. Maak altijd een paar proefopnamen, want daar heb je nu de tijd voor. Zodra er dan eindelijk iemand langskomt, maak je een foto terwijl deze persoon gedeeltelijk de lichtvlek binnenstapt, in de vlek zelf en tot slot zodra de voorbijganger deels het licht weer is uitgestapt. Probeer armen en benen weer zoveel mogelijk vrij te krijgen van het lichaam door goed te timen wanneer je afdrukt.

Denk je dat het beter kan? Het is altijd een goed idee om nog even te blijven hangen. Want nu heb je een beter idee van wat je hier kunt verwachten. Daarnaast ziet elke voorbijganger er net weer even anders uit of loopt op een ander manier door de steeg en de lichtvlek. Je voelt zelf wel aan of ziet op je camerascherm wanneer je het winnende beeld te pakken hebt en je verder kunt naar de volgende locatie.

Vooral op afgelegen plekken is het verstandig om even expres te laten zien dat je aan het fotograferen bent. Richt de camera bijvoorbeeld opzichtig op de gevel en doe alsof je een foto maakt, of maak er echt eentje en gooi hem straks gewoon weer weg. Op die manier kom je niet als bedreigend over en krijgt niemand het gevoel opgewacht te worden door iemand met minder goede bedoelingen.

Blijft een voorbijganger geduldig staan wachten tot je de foto hebt gemaakt, druk dan af of doe alsof, bedank hem of haar, laat de camera desnoods even zakken. De voorbijganger loopt waarschijnlijk vanzelf weer verder. Voel jij je minder prettig op dit soort plekken, overweeg dan samen met iemand op pad te gaan.

Maak net zo lang opnamen totdat je de juiste voorbijganger op de gewenste plek treft.

thepigeonman.zoom.nl

Nikon Coolpix S6200 · ISO 800 · F 3,2 · 10/16 SEC · 5 MM

Zo gemaakt: een konijnenportret met een fisheye-lens

Productfoto’s nabewerken: dit zijn essentiele aanpassingen