in

Tips van een pro: de geheimen van een bosfotograaf

Bosfotografie is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een geheel aparte categorie van landschapsfotografie. Professioneel fotograaf Martin Podt geeft je hier een introductie over bosfotografie en vertelt je daarbij een paar van zijn geheimen.

Steeds meer mensen trekken het bos in om de bomen tijdens de meest mooie omstandigheden te fotograferen. Ondanks dat bosfotografie te zien is als een vorm van landschapsfotografie, zijn er ook een aantal belangrijke verschillen tussen deze twee. Een goed landschapsfotograaf is dan ook niet zonder meer een goed bosfotograaf!

Wat zijn de punten waarop bosfotografie anders is en wat zijn een aantal belangrijke dingen waar je op moet letten als jij ook met bosfotografie wilt starten?

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Bosfotografie in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het maken van de beste bosfoto’s en nog veel meer.

Camera en lenzen

Fullframe of aps-c?

Voor sommige vormen van fotografie kun je niet om een fullframe-camera heen. Denk aan portretfotografie waarbij een heel kleine scherptediepte nodig is om de achtergrond onscherp te hebben en (delen van) het gezicht van een persoon haarscherp. De scherptediepte van een fullframe-camera is, bij een bepaald diafragmagetal, kleiner dan dat van een aps-c-camera. Dat verschil wordt veroorzaakt door het verschil in sensorgrootte; de zogenaamde cropfactor.

Maar in het bos is vaak juist een grote scherptediepte gewenst, zodat alles op de foto scherp in beeld komt. Dus een fullframe-camera is vanuit dit oogpunt niet een must, maar juist eerder een nadeel. Sterker nog: een aps-c-camera heeft een groot voordeel: een kleinere sensor betekent dat, bij een bepaalde brandpuntsafstand, er minder in beeld is dan bij een fullframe-camera.

Ingezoomd

Het is dus net alsof je met een aps-c-camera meer bent ingezoomd. En waarom is dat een voordeel? Dat heeft ermee te maken dat je voor bosfotografie typisch wat verder wilt inzoomen. Hierdoor kun je namelijk de interessante stukken in een bos beter uitlichten en het helpt ook om orde in de chaos te scheppen. Storende elementen kun je met een telelens makkelijker buiten beeld laten.

Een ander voordeel van een aps-c-camera is dat deze lichter is dan een fullframe, wat prettig is bij lange wandelingen door het bos.

Iso-waarde

Op lage iso-waardes is de kwaliteit van een aps-c-camera tegenwoordig ook vergelijkbaar met die van een fullframe-camera. Heeft een aps-c-camera dan alleen maar voordelen voor bosfotografie? Nee: een aps-c-camera kent ook zo z’n nadelen. Wil of moet jij uit de hand fotograferen, dan is een aps-c-camera minder geschikt. Je moet dan vaak een hogere iso-waarde kiezen, en daarbij is de ruis wel een stuk hoger dan bij een fullframe-camera.

Objectieven

Bij traditionele landschapsfotografie wordt veelal een groothoeklens gebruikt. Bij bosfotografie wordt liever een telelens gekozen. Verder is een zoomlens aan te raden. Primes zijn nog steeds scherper dan de meeste zoomlenzen, maar met een zoomlens ben je veel flexibeler qua compositie dan met een lens met een vaste brandpuntsafstand.

In het geval van bomen met lage takken, kan het mooi zijn dicht tegen of in de boom aan te gaan staan en met een groothoek te werken.

Martin Podt, www.martinpodt.com
Sony A6500 · ISO 200 · F 11 · 1/20 SEC · 13 MM

Omstandigheden

Mist

Veel mensen fotograferen het liefst met mist in het bos. Het geeft meer sfeer en bovendien helpt mist om een foto minder rommelig te maken. Door de mist kun je namelijk niet zo ver kijken en wordt de foto rustiger. Bedenk wel dat mist sfeer kan geven, maar een foto ook heel somber kan maken, zeker in de winter als de bladeren van de bomen zijn gevallen. Het is niet voor niets dat foto’s van een mistig bos regelmatig voor rouwkaarten worden gebruikt.

Een pad in het bos kan een mooi element in een foto vormen voor veel diepte.

Martin Podt, www.martinpodt.com
Sony A5100 · ISO 100 · F 11 · 0,8 SEC · 52 MM

Goud en blauw uur

Het gouden en blauwe uur: we kennen ze allemaal wel als de mooiste momenten van de dag voor landschapsfotografie. Toch zijn dat niet per se de meest geschikte momenten voor bosfotografie. Allereerst het blauwe uur: dan is er weinig licht in het bos, en die mooie blauwe lucht zie je toch niet door de bomen.

Of het gouden uur een geschikt moment is voor bosfotografie, hangt van meer aspecten af. Wil je eens een minder standaard bosfoto maken, ga dan juist op momenten het bos in als andere fotografen niet gaan: bijvoorbeeld tijdens het gouden uur, als het niet mistig is.

Het is op zo’n moment wel nog belangrijker om een sterke compositie te hebben: zoek naar karakteristieke bomen, creëer een zonnester als creatief element in de foto door te fotografen met hoge diafragmagetallen (typisch rond F 16 voor een fullframe-camera), of maak gebruik van reflecties.

Het zijn zo maar een aantal tips die je kunt gebruiken om een prima bosfoto te maken als het níet mistig is in een bos. Mooi warm licht zo ongeveer een half uur na zonsopkomst zonder mist kan resulteren in prachtige bosfoto’s met evengoed veel sfeer, maar zonder de somberheid van mist.

Naaldbomen houden meer sneeuw vast dan (kale) loofbomen. De combinatie van warme en koude kleuren is prettig om naar te kijken.

Martin Podt, www.martinpodt.com
Sony A5100 · ISO 100 · F 11 · 1/6 SEC · 12 MM

Zonnestralen

Wie kent die prachtige bosfoto’s met zonnestralen niet? Zonnestralen spreken net zo tot de verbeelding als een regenboog. Maar bedenk wel: een foto van zonnestralen of een regenboog is niet per se een goede foto. Ga niet als ‘een kip zonder kop’ fotograferen: ook in zo’n situatie moet je compositie kloppen en moet de foto in balans zijn. Het lastige van zonnestralen is dat ze vaak alleen maar op bepaalde plekken in het bos zichtbaar zijn. Soms is het licht prachtig, maar is er geen goede compositie te vinden. Accepteer dat en probeer niet enkel het lichtfenomeen te fotograferen, maar houd het complete plaatje in het oog.

Nabewerking

Nabewerking is een kwestie van persoonlijke smaak. Middels nabewerking van een foto kun je de foto een eigen draai geven en kun je de foto dus helemaal jouw foto maken. In de bosfotografie zie je regelmatig dat nabewerking wat heftiger is dan bij traditionele landschapsfotografie. Zeker bosfoto’s gemaakt tijdens mistige omstandigheden, lenen zich voor meer nabewerking qua kleuren en contrasten.

Het is natuurlijk helemaal aan jou hoe ver je wilt gaan met de nabewerking: in principe is alles toegestaan, behalve als je bijvoorbeeld de foto’s wilt gebruiken voor wedstrijden. Dan moet je je aan de regels houden en vaak mogen voor wedstrijden foto’s niet te veel bewerkt zijn.

Leer van anderen

Zoals eerder gezegd: bosfotografie is een specialisme. Iedereen kan wel eens een lucky shot maken, maar voor de goede fotografen is een goede foto geen lucky shot. Een goede fotograaf kan ook uitleggen waar hij op let tijdens het fotograferen (én bewerken) en kan ook uitleggen waarom hij een foto op een bepaalde manier heeft gemaakt.

Door een workshop te volgen van een ervaren bosfotograaf kun je veel sneller stappen maken in de wereld van bosfotografie. Edwin Mooijaart en Martin Podt hebben zich jarenlang gespecialiseerd in bosfotografie. Zij geven praktijkworkshops om ervoor te zorgen dat jij een vliegende start kunt maken in zowel het fotograferen van bomen en bossen als in de nabewerking van bosfoto’s. Wil je je hierin dus verder specialiseren, kijk dan eens op www.martinpodt.com/workshops.

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Bosfotografie in Zoom Academy. Hierin leer je de technieken te beheersen die beweging in je foto’s brengen en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over de vier seizoenen in het bos
  • Het dynamisch bereik kennen van je camera
  • De beste locaties voor de mooiste bossen
  • Alle mooie details die in het bos te vinden zijn

Bekijk hier de volledige Cursus Bosfotografie.


Werken met lange sluitertijden: bewegende wolken fotograferen

Composities in de praktijk: zo fotografeer je wegen, kanalen en tunnels