in

Variabel ND-filter: ideaal of toch niet?



6 augustus 2013, 20:03

Bij long exposure opnames (foto’s gemaakt met een lange sluitertijd) komt meer kijken dan je denkt. Liesbeth van Asselt legt uit hoe je een long exposure opname maakt en of een variabel ND-filter daar handig bij is.

ND-filter

Om overdag met een lange sluitertijd te kunnen fotograferen, moet op de een of andere manier de hoeveelheid licht die je camera binnenkomt beperkt worden. Dat betekent dat je dus sowieso met een heel klein diafragma moet werken. Maar meestal is dat niet voldoende. En ook al staat de ISO op 100, de foto wordt vaak veel te licht. Om dat probleem op te lossen, kun je een ND-filter of grijsfilter voor het objectief schroeven. Dat is een donker filter dat afhankelijk van de sterkte van het filter een bepaalde hoeveelheid licht tegenhoudt. Overdag heb je vaak een ND-filter nodig dat 10 stops licht tegenhoudt. Waar je normaal een sluitertijd van 1/250 voor nodig hebt, kun je dan met een sluitertijd van 4 seconden werken. Zie de tabel voor om snel het resultaat van 10 stops te zien.

Dat scheelt! Maar als je zo’n filter voor je objectief zet, zie je dus helemaal niets meer door de zoeker. Je kunt dus niet meer scherpstellen, geen compositie maken, etc. En dus dacht ik de ideale oplossing gevonden te hebben in het gebruik van een variabel ND-filter. Dat is een ND-filter opgebouwd uit twee polarisatiefilters die je ten opzichte van elkaar kunt draaien. Afhankelijk van hoe je ze gedraaid hebt, houden ze 2 tot 8 stops licht tegen.

Variabel ND-filter

Eerst meet ik het licht zonder filters en onthoudt de instellingen.
Dan zet ik het ND-filter op het objectief dat 4 stops licht tegenhoudt. Daar boven op draai ik het variabele filter. Om scherp te stellen en om de compositie te maken, zet ik het variabele filter op minimaal (2), zodat ik door de zoeker alles nog redelijk helder kan zien. Daarna gaat de AF uit, dek ik de zoeker af tegen het lekken van licht en draai ik het variabel filter op bijna maximaal (6 stops). De belichtingstijd verleng ik met 10 stops ten opzichte van de belichting die ik gemeten heb voordat ik de filters op het objectief schroefde. Voor dit alles moet de camera natuurlijk in de bulb-stand staan en werk ik met een draadontspanner. De stopwatch van de iPhone dient als timer.

Long exposure foto van het water

Engelenhaareffect

Maar als ik op een gegeven moment in een beek sta te fotograferen, krijg ik het water niet zo wit als ik het wil hebben. Er ontstaat niet het ‘engelenhaareffect’ zoals je dat normaal gesproken ziet bij foto’s die gemaakt zijn met lange sluitertijden. De rest van de foto is goed belicht, dus daar ligt het niet aan. Ik begrijp er niets van. Uiteindelijk is het mijn man (die ook fotografeert) die de oplossing van het raadsel weet: “Dat komt vast doordat er nu een ND-filter met twee polarisatiefilters voor zit!” We proberen het uit en maken een foto met alleen 2 vaste ND-filters. En ja hoor, het water wordt mooi wit! Het groen is gelijk wel iets minder verzadigd, want dat mist nu natuurlijk het pola-effect. Het verschil is duidelijk te zien in onderstaande twee (onbewerkte) RAW-beelden

Links is met twee vaste ND-filters en rechts met variabel ND-filter

Dat variabel ND-filter blijkt dus niet zo ideaal te zijn als het leek. Voor het fotograferen van wolkenluchten werkt het prima. Door het pola-effect wordt de lucht diepblauw. Dat betekent ook dat die lucht in een zwart-wit foto mooi donker wordt.

Long exposure lucht

Voor het fotograferen van water kun je dus het variabele filter gebruiken, maar alleen als het water niet af hoeft te steken tegen donkere paaltjes of rotsen, want het mooie wit mis je. Als je wilt dat het water wit wordt, dan zul je voor een andere oplossing moeten kiezen. Of je draait twee schroeffilters (ND, niet variabel) op elkaar, of je plaats twee schuiffilters (ND, niet variabel) in de bijbehorende houder achter elkaar. Beiden hebben als nadeel dat je om het beeld door je zoeker te kunnen bekijken voor scherpstellen en compositie, eerst één van de filters zult moeten verwijderen. Het blijft behelpen…..

Wie is deze auteur?
Liesbeth van Asselt: Na tientallen jaren ervaring opgedaan te hebben in de fotografie, richtte ik in 2004 Stapfotoop. Als bedrijfsfotograaf maak ik foto’s (en slideshows en/of video’s) voor websites, brochures, flyers, jaarverslagen en bijvoorbeeld het ‘smoelenboek’. Daarmee heb ik volgens mij het mooiste vak wat er bestaat! Mijn kennis en ervaring delen vind ik bijna net zo leuk als het fotograferen zelf. Dus geef ik met heel veel enthousiasme vele fotocursussen en workshops. Altijd praktijkgericht en met persoonlijke aandacht voor iedereen. Zie www.stapfoto.nl/Particulier/workshops.php
Alle blogs geschreven door Liesbeth van Asselt vind je hier.
avatar lazyload

Liesbeth van Asselt: Na tientallen jaren ervaring opgedaan te hebben in de fotografie, richtte ik in 2004 Stapfoto op. Als bedrijfsfotograaf maak ik foto’s (en slideshows en/of video’s) voor websites, brochures, flyers, jaarverslagen en bijvoorbeeld het ‘smoelenboek’. Daarmee heb ik volgens mij het mooiste vak wat er bestaat! Mijn kennis en ervaring delen vind ik bijna net zo leuk als het fotograferen zelf. Dus geef ik met heel veel enthousiasme vele fotocursussen en workshops. Altijd praktijkgericht en met persoonlijke aandacht voor iedereen. Zie www.stapfoto.nl/fotografiecursus.php

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Review: Sony Cybershot HX50V

Instagram: tips en trics