in

Vogels fotograferen: waar vind je watervogels in Nederland?

Nederland is een waterland en het leuke voor jou als vogelfotograaf is dat je daardoor tal van watervogels kunt fotograferen: prachtige eendensoorten, ontelbare ganzen die hier in de herfst en winter overwinteren, de prachtige fuut. Bij zee en de Waddeneilanden tref je onder meer prachtige steltlopers aan als kanoet en drieteenstrandloper. Kortom, bij het water is er op vogelfotografie gebied altijd veel te beleven en we vertellen jou meteen waar de beste gebieden zijn en waar je welke soorten vindt.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Vogels spotten en Fotograferen in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het vastleggen van deze gevleugelde modellen en nog veel meer.

Amsterdamse Waterleidingduinen

Een prachtige en geschikte plek om bijzondere watervogels te fotograferen ligt tussen Noordwijk aan Zee en Zandvoort: de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD). De beste tijd voor het fotograferen van de watervogels in de AWD is toch wel in de winter, en dan vooral wanneer het een periode streng heeft gevroren. Delen van de kanalen zijn dicht met ijs en in de stukken waar nog geen ijs heeft gevormd, zijn vaak grote concentraties van watervogels te vinden. Om deze voldoende groot in beeld te krijgen is een objectief van 300 tot 500 mm aan te raden. Er zijn hiernaast nog een aantal objectieven geschikt voor vogelfotografie.

Het open water van de kanalen trekt met name in de winterperiode bijzonder veel watervogels, waarvan vele interessante soorten zoals de brilduiker, wintertaling, grote zaagbek, krooneend en kuifeend.

Ook de waterspreeuw wordt hier bijna iedere winter waargenomen. Die kun je van dichtbij fotograferen, want de waterspreeuw kent geen schuwheid. Houd waarneming.nl in de gaten, zodat je meteen ziet of hij al in Nederland is gearriveerd en op welke plek. Ook groepjes van de bijzondere en mooie wilde zwaan tref je iedere winter aan. Het gebied heeft vier hoofdingangen waarvan Panneland en de Oase bij Vogelenzang wel de populairste zijn.

De krooneend is een prachtige soort die je in de winter goed kunt fotograferen in de AWD.

Bertus Kocken
Canon 5D III · ISO 100 · F 7,1 · 1/500 SEC · 400 MM

Ook de kuifeend laat zich in de winter goed van dichtbij goed zien in de AWD.

Wim van der Niet
Nikon D5600 · ISO 400 · F 6,3 · 1/800 SEC · 550 MM

Kolonies van Aalscholvers

In de AWD huist een aantal kolonies van de aalscholver. Via de ingang bij Zandvoort vanaf de Zandvoortselaan vind je na een paar honderd meter wandelen al snel een grote kolonie. Deze is vanaf het wandelpad te zien in de bomen aan de rechterkant. Hoewel de kolonie zich in niet toegankelijk gebied bevindt, kun je de vogels met een verrekijker prima observeren.

Houd ook de lucht in de gaten, want met regelmaat komen aalscholvers over je heen gevlogen. Of varieer in je eigen standpunt om je mooiste foto’s te maken. Met een 300 mm tot 500 mm objectief zijn die prima in de vlucht te fotograferen. Aan de linkerkant van het pad ligt het Renbaanveld: een watergebied met verschillende eilandjes. Aan de noordkant bevindt zich een paadje waar je een kolonie aalscholvers van wat dichterbij kunt observeren en fotograferen.

Aalscholvers drogen hun vleugels altijd na een frisse duik. De roepende vogel geeft het beeld net dat extra’s mee!

N.Siepel-Bakker
Olympus OMD EM1 · ISO 640 · F 8 · 1/1600 SEC · 600 MM

Prachtig hoe het geel in de snavel ook weer terugkomt in de achtergrond.

Hanny Bosveld
Canon 6D · ISO 800 · F 6,3 · 1/1000 SEC · 500 MM

Gelderse Poort

Aan beide kanten van de Nederlands-Duitse grens ligt een van de meest interessante en belangrijkste natuurgebieden van de Nederrijn: de Gelderse Poort. In dit fraaie landschap liggen de Millingerwaard, de Meinerswijk en de Ooijpolder met zijn kleinschalig cultuurlandschap. Maar ook de uiterwaarden van de Waal en Rijnstrangen zijn het noemen waard.

Sinds een tiental jaar is De Gelderse Poort een belangrijke rol als voorbeeldgebied gaan spelen, waarbij duurzaam uiterwaardenbeheer wordt gekoppeld aan natuurontwikkeling. Dankzij het werk van organisaties als het Wereld Natuur Fonds, Staatsbosbeheer en Ark Natuurontwikkeling is in de loop der tijd een prachtig rivierenlandschap ontstaan. Het gebied heeft een dynamische natuur, de Nederlandse wildernis is er optima forma ontstaan. Je kunt er struinen buiten de paden. En vanaf de dijken heb je prima zicht op de waterplassen waar allerlei watervogels als futen, eendensoorten en ganzen zich ophouden.

De bergeend is een grotere eendensoort die relatief schuw is.

Peter Schrijver
Canon 7D II · ISO 250 · F 5,6 · 1/1000 SEC · 400 MM

Ganzen eldorado

De Gelderse Poort is een belangrijk overwinteringsgebied voor vogels, met name voor de verschillende ganzensoorten. Op het hoogtepunt van het winterseizoen komen ruim twee miljoen ganzen in Nederland de winter doorbrengen. Dat zijn bijna de helft van alle ganzen die in Europa overwinteren. Ons land is daarmee een van de belangrijkste overwinteringsgebieden voor de gans. Van een soort als de kolgans overwintert hier bijna één miljoen exemplaren, dat is maar liefst 80 procent van de wereldpopulatie.

De ganzen kunnen in alle rust overnachten op de grote uiterwaardplassen van de Gelderse Poort, om predatie door de vos te voorkomen. Overdag gaan ze dan het poldergebied in om te foerageren. Vanaf eind oktober vullen V-vormige formaties ons luchtruim en strijken even later in het landschap neer. De hoofdmoot van deze ganzen zijn de kolgans en de rietgans. Ze ontmoeten daar de grauwe gans die het hele jaar door in het gebied leeft.

Het hoogtepunt van de ganzentijd ligt in de maanden januari en februari, de overwinterende ganzen blijven tot eind maart. De grote vluchten van duizenden ganzen zijn indrukwekkend. Ga dan eens in de namiddag op de dijk bij een waterplas staan. Het zal niet lang duren of je zult in de verte grote groepen ganzen zien aan komen vliegen. Een magisch gezicht! Niet veel later vliegen ze met hun kenmerkende geluid (“Gak! Gak! Gak!”) over je heen om dan hun overnachtingsplek in het water op te zoeken.

Meer soorten in de winter

Naast de ganzen zijn in de winter op de uiterwaardplassen tal van watervogels te ontdekken zoals smienten, tafeleenden, krakeenden, kuifeenden, brilduikers en grote groepen meerkoeten. Ook de grote zaagbek laat zich hier zien. De mannetjes van deze eendensoort hebben een wit/lichtroze kleed en een groene kop, de vrouwtjes hebben een lichtgrijs kleed en een lichtbruine kop. De aantallen overwinterende vogels in Nederland worden bepaald door het winterweer in Noord-Europa. Vooral bij strenge vorst in het Oostzeegebied komen vele vogels onze kant op.

Het licht valt fijn op de bergeend. De compositie zou aan kracht winnen door een stuk van links en boven af te halen.

Bert Veerman
Nikon D7100 · ISO 100 · F 7,1 · 1/640 SEC · 300 MM

Zouweboezem

In de Alblasserwaard, tussen Ameide en Meerkerk, ligt een mooi natuurgebied met een grote diversiteit in vogelsoorten: de Zouweboezem. Dit uitgestrekte moerasgebied heeft onder meer een vogelkijkscherm dat via een vlonderpad is te bereiken. Vogelsoorten als de rietzanger, blauwborst en de ijsvogel zijn hier te zien. Ook verschillende eendensoorten en de geheimzinnige roerdomp leven hier. Al moet je voor die laatste wel geluk hebben als je die wilt spotten. Hij ziet jou wel, maar door zijn verenkleed en paalhouding tussen het riet valt hij vaak niet op.

Kolonie Purperreigers

Het meest in het oog springend in dit gebied is een van Nederlands grootste kolonies van de purperreiger. Het is dan ook meteen de beste plek om deze prachtige reiger te fotograferen. Ga daarvoor naar de Zouwendijk bij Ameide. Vanaf hier heb je een goed zicht op vliegende purperreigers, net voordat ze de landing in zetten bij hun nesten in de rietkraag. Vooral in april en mei kun je prachtige foto’s van ze maken.

Een andere mooie soort die je hier goed kunt fotograferen, is de zwarte stern. In het voorjaar broedt deze vogel op drijvende nesten op het water. Langs het wandelpad bij de parkeerplaats bij Ameide/Sluit kun je ze dan van heel dichtbij fotograferen. In de winter is het gebied vooral interessant voor fotografie van overwinterende ganzen.

Door het warme zonlicht kleurt het wit van de grote zilverreiger mooi roze!

Harry Kronenberg
Nikon D7500 · ISO 400 · F 7,1 · 1/1600 SEC · 480 MM

Naardermeer

Het Naardermeer: een prachtig en uniek laagveengebied dat bestaat uit moerasbos en ondiepe plassen. In dit oudste beschermde natuurgebied van Nederland leven tal van bijzondere vogels als de purperreiger. En een vogel die ooit bijna was uitgestorven in Nederland, maar nu gelukkig weer een algemene verschijning is: de aalscholver. In het Naardermeer bevindt zich een unieke broedkolonie. Nergens anders kun je aalscholvers van zo dichtbij bewonderen!

Boottocht Natuurmonumenten

Natuurmonumenten organiseert hier elk jaar speciale boottochten van 2,5 uur. Met een fluisterboot vaar je dan over het Naardermeer naar de observatiehut te midden van de aalscholverkolonie. Op korte afstand kun je de ouders met de jongen op hun nesten goed observeren.

De tochten vinden plaats in april tot en met juli. Meerdere keren per dag is er een tocht, per tocht kunnen maximaal 30 personen mee. Het vertrekpunt is vanaf Gasterij Stadzigt. In het voorjaar kunnen de tochten worden geboekt via de website van Natuurmonumenten. Houdt tijdens het varen ook andere vogels in de gaten, zoals de zwarte stern, fuut, grote zilverreiger en allerlei eendensoorten.

Via een excursie kun je vanuit de hut bij de aalscholverkolonie de vogels soms van heel dichtbij fotograferen.

Peter Reijners
Canon 5D III · ISO 400 · F 6,3 · 1/640 SEC · 600 MM

Lauwersmeer

Het Lauwersmeer is een groot meer met een wateroppervlakte van 2000 hectare. Je vindt het in Noord Nederland met een Fries en een Gronings gedeelte. Het is een afwisselend gebied met onder meer rietvelden en moerassen. Elke periode van het jaar zie je hier wel vogels en met name dan ganzen, eenden en steltlopers. In de haven van Lauwersoog kun je prima van dichtbij sterns en meeuwen fotograferen. Houd er de lucht in de gaten, want de vliegende deur, de zeearend, wordt hier regelmatig gespot.

De Zuidpier

Als vogelfotograaf kom je niet om een bezoek aan de Zuidpier bij IJmuiden heen. Deze pier loopt tot twee kilometer de zee in en biedt jou als vogelfotograaf heel veel mogelijkheden tot prachtige foto’s.

Op het strand

Het begint eigenlijk al op het strand bij de pier. Met name in de hoek van het strand met de pier bevinden zich altijd wel scholeksters, drieteen strandlopers en steenlopers. Zij zijn hier heel makkelijk te fotograferen. Ga op het zand liggen en met name de laatste twee soorten komen tot op twee meter en soms nog dichterbij. Ook zie je hier altijd wel groepjes meeuwen. In de winterperiode zijn er groepjes sneeuwgorzen op het strand. Die zijn ook aan het begin van de pier op de stenen van dichtbij te fotograferen.

Op de pier

Het najaar en de winter zijn de beste periodes om de pier op te gaan. Op de pier en vooral aan de zijkanten zijn tussen de stenen tal van vogels te ontdekken, zoals de paarse strandloper, scholekster, en oeverpieper. In de zee zijn er altijd wel groepjes zwarte zee-eenden. Ook maak je kans op een kuifduiker of een roodkeelduiker. Tijdens de najaarstrek zie je zeevogels als de jan-van-gent en de grote jager.

Houdt wel rekening met de weersverwachting. Bij windkracht 6 of meer uit de richtingen west, zuidwest en noordwest wordt de Zuidpier afgesloten. Het is dan te gevaarlijk om de pier te betreden.

Op de pier van IJmuiden zijn steenlopers volop aanwezig en totaal niet bang voor fotografen.

Peter van Wieringen
Nikon D850 · ISO 1600 · F 9 · 1/2500 SEC · 19 MM

Brouwersdam

Een van de beste plekken om tijdens de zeevogeltrek allerlei zeevogels te fotograferen is wel de Brouwersdam met een lengte van bijna zeven kilometer. Het verbindt de voormalige eilanden Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee. In de herfst en winter is het een van de best plekken voor vogelfotografie.

Vlak bij de dam verschijnen bij westenwind en hoogwater tal van vogels in het water. Op het talud bij de Brouwersdam verschijnen steltlopers als de kanoet, wulp, zilverplevier en rosse grutto. Vanuit de auto heb je er de beste fotografiemogelijkheden, omdat je dan dichter bij de vogels kunt komen.

Wadden

Het Waddengevoel is moeilijk te definiëren, maar veel bezoekers ervaren het als ze een van de eilanden bezoeken. Het begint eigenlijk al als je de boot neemt en zittend op het dek naar de eilanden tuurt. Genietend van de ruimte, de wind en de zee, omringd door het geluid van krijsende meeuwen. Haal op de veerboot direct al maar je camera met groothoek tevoorschijn. Meeuwen weten als geen ander dat passagiers ze wat lekkers geven: ze komen de boot vergezellen en vliegen heel dichtbij een stukje mee. Perfect voor wat aansprekende groothoek foto’s.

Zodra je eenmaal bent aangekomen op een eiland en je eerste wandeling door de duinen onderneemt, word je toegewuifd door woest heen en weer waaiend helmgras. En als je vervolgens het strand bereikt, krijg je een gevoel van ruimte en rust. Het is duidelijk: de Wadden inspireren. Schilders, dichters, maar natuurlijk ook fotografen vinden hier hun inspiratie.

Op de wadden vindt je grote groepen vogels zoals deze rosse grutto’s en kanoeten.

Peter van Wieringen
Nikon D750 · ISO 800 · F 8 · 1/1000 SEC · 500 MM

Texel

Texel is het vogeleiland bij uitstek. Voor vogelfotografie staat dit eiland dan ook op de eerste plaats. Texel is zo vermaard om alle vogelrijkdom en mogelijkheden voor vogelfotografie, dat hier van alle uithoeken uit Europa vogelfotografen naar toe reizen. Heel bekend is Wagejot. Dit is een langgerekte plas die in de jaren zeventig is ontstaan door aanleg van een nieuwe dijk. Zittend aan de rand van het gebied kun je van april tot juni allerlei broedende vogelsoorten als kluten, scholeksters en visdiefjes fotograferen.

De Zandkes is een nieuw natuurgebied dat door aanleg van een nieuwe dijk is ontstaan. Het gebied met weilanden en eilandjes biedt een thuisplaats voor onder meer ganzen en eenden. In het najaar en de winter zie je in het weidegebied Dijkmanshuizen prachtige eendensoorten als de pijlstaart, smient en bergeend.

Als laatste noemen we het nieuwe natuurgebied Utopia. Hier broedt de bontbekplevier op de schelpenstrandjes en vanaf de dijk zijn allerlei steltlopers als de groenpootruiter te spotten.

Prachtig hoe deze scholeksters synchroon vliegen boven het water.

Jelle Oepts
Canon 7D II · ISO 160 · F 7,1 · 1/1250 SEC · 400 MM

Schiermonnikoog

Het meest noordelijke, bewoonde eiland is Schiermonnikoog. Het is zo’n achttien kilometer lang en drie kilometer breed. Op dit kleinste Waddeneiland vind je alle rust en ruimte. Alleen de eilandbewoners mogen er gebruik maken van een auto. Bezoekers zullen dus met de benenwagen of fiets genoegen moeten nemen. Dat is geen enkel probleem, omdat het eiland een uitgebreid netwerk van fietspaden heeft. En fietsen is een prima manier om het eiland te verkennen.

Het eiland is bijzonder in trek bij vogelaars. Niet zo vreemd, want op het hele eiland zijn veel vogelsoorten te bewonderen. Dit komt onder andere door de geografische ligging van het eiland, waar veel trekroutes overheen lopen. Met name tijdens de voor- en najaarstrek is het voor vogels en vogelaars goed toeven op het eiland.

Het Nationaal Park Schiermonnikoog wordt beheerd door Natuurmonumenten. In het gebied van 6209 hectare komen veel verschillende en bijzondere flora en fauna voor. Van 15 april tot 15 juli is het park deels afgesloten, omdat veel vogels hier dan broeden. In het najaar is het een uitvalsplek voor ontelbare trekvogels op weg naar het zuiden. Dit geeft prachtige fotografiekansen. Het beste kun je dan ook een nachtje overnachten op dit eiland. Zo ben je zeker met zonsopgang en -ondergang op tijd op de juiste plek. Natuurmonumenten organiseert verschillende excursies om de mooie plekjes te laten zien, waaronder fotografie-excursies.

Vlieland

Dit eiland verschilt van de andere Waddeneilanden door het ontbreken van landbouwgrond; de grond is hiervoor namelijk niet geschikt. In het oostelijk deel van het eiland ligt het enige dorpje met de naam – hoe kan het anders – Oost-Vlieland. In dit deel staan ook de dennenbossen. Het westelijk deel bestaat uit een enorme zandplaat: de Vliehors.

Een van de bekendste vogelaarsplekken is het dijkje bij de Kroon’s polders, een moerasgebied waar met een enorme vogelrijkdom. Er broeden maar liefs zestig soorten vogels, onder andere onder andere de blauwborst, de rietzanger, de kleine karekiet, lepelaar, kluut, aalscholver en de bruine en blauwe kiekendief. Ook het Posthuiswad is zeer de moeite waard voor vogelfotografie. Het ligt buitendijks en een prachtige plek om waddenvogels in grote groepen te fotograferen. Bij laag water zie je hier veel steltlopers als kanoet, scholekster, wulp en drieteenstrandloper.

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Vogels spotten en Fotograferen in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het vastleggen van deze gevleugelde modellen en nog veel meer.

Zo leer je onder andere:

  • Alles over het vinden van verschillende vogelsoorten
  • De basis voor het fotograferen van vogels
  • Hoe je je camera het beste kunt instellen
  • Het nabewerken bij vogelfoto’s

Bekijk hier de volledige Cursus Vogels spotten en Fotograferen.

Diepte creëren in je landschapsfoto’s: twee Zoomers leggen uit

Zo maak je een creatieve foto van je huisdier – Het Perfecte Plaatje thuisopdracht 1