in

Waarom moet je in RAW fotograferen en niet in JPG?

Michiel Mulder

In de digitale fotografie is fotograferen in RAW het beste wat je kunt doen als je alles uit je beeld wilt halen. Je hebt zoveel mogelijkheden om je beelden achteraf te verbeteren dat ze wel van elastiek lijken. We laten je de voordelen van RAW zien en vertellen je hoe je daarvan optimaal gebruikmaakt.

Wil je alles leren over fotograferen in JPG en RAW? Bekijk dan onze Cursus Fotograferen in RAW

RAW en JPG

Een raw-file is niets meer of minder dan de onbewerkte informatie die van de sensor van je camera is uitgelezen. Je kunt een raw-bestand zien als het klassieke negatief waarmee je in de doka nog alle kanten mee op kunt voordat je de definitieve foto in handen hebt. Je moet met raw-bestanden dus nog wel aan de gang, anders dan jpg’s die kant-en-klaar uit je camera rollen.

Jpg heeft ook voordelen. Een jpg-bestand is universeel leesbaar voor vrijwel alle beeldprogramma’s die er bestaan. Bovendien is een jpg simpel te versturen via je telefoon of e-mail, omdat het weinig bestandsruimte inneemt. Lekker makkelijk dus. Bovendien kun je met een jpg toch ook alle kanten uit in Photoshop? Ja, dat kan. Maar het uiteindelijke beeld is van minder hoge kwaliteit. Want een jpg is een eindresultaat, geen basis. En daar zit direct ook het grote nadeel van jpg ten opzichte van raw. Een jpg-bestand is namelijk een verwerkt bestand en bovendien gecomprimeerd. Alle informatie die de sensor waargenomen heeft (het raw-bestand) wordt door de camerasoftware gekoppeld aan de camera-instellingen en vervolgens als verwerkt bestand weggeschreven naar je geheugenkaartje: witbalans, belichting, verscherping, beeldeffecten, alle parameters die je ingesteld hebt op je camera worden losgelaten op het bestand en resulteren in de jpg zoals je die uiteindelijk te zien krijgt.

Converters

Welke raw-converter of beeldbewerkingssoftware met raw-mogelijkheid je gebruikt, is sterk afhankelijk van je persoonlijke voorkeur. Als je alleen maar een bestand wilt omzetten met eventuele correctie van witbalans, scherpte en belichting, volstaat doorgaans de bij de camera geleverde raw-converter. Er is echter veel meer mogelijk en die mogelijkheden verschillen soms enorm. Zo is Lightroom meer dan een raw-converter. Je kunt er beelden mee corrigeren, archiveren, optimaliseren en publiceren. Verder zijn er veel onafhankelijke commerciële aanbieders van raw-software, zoals DXO, PhaseOne, ACDSee en Paint Shop Pro. En uiteraard kun je op een Mac altijd aan de gang met raw, want Apple ondersteunt met Aperture en Foto’s praktisch alle raw-formaten. Aan de andere kant is er ook volop freeware waarmee je raw-bestanden kunt verwerken. Zoals Irfanview (workshop), Gimp en RawTherapee. Houd er rekening mee dat raw-programma’s verschillende kwaliteit opleveren. Een raw-bestand kan in Photoshop en Camera Raw of in Lightroom een ander resultaat geven dan in Silkypics of RawTherapee. Vuistregel is dat de meegeleverde converters van de fabrikanten vaak het beste resultaat geven als het gaat om de directe omzetting, maar uiteraard is je eigen smaak bepalend.

Kwaliteit

Hoe bereik je perfecte kwaliteit met raw? Om te beginnen kun je naderhand zaken als witbalans, belichting, verscherping en kleurverzadiging zeer precies corrigeren. Uiteraard is het wel cruciaal dat je een gekalibreerd beeldscherm gebruikt als je met raw aan de gang gaat, anders weet je niet waarmee je bezig bent. De mogelijkheden licht ik uit aan de hand van Adobe Lightroom, een van de populairste raw-beeldbewerkingsprogramma’s.

Witbalans

De witbalans van je camera is de kleurstelling waarmee je fotografeert. Daglicht heeft een andere lichtkleur dan een gloeilamp en een grauwe winterdag geeft een andere kleur dan een zomerdag op een palmenstrand. Bij die witbalansinstelling hoort een verdeling in graden Kelvin. Hoe hoger het getal, des te warmer het beeld. Een camera op de automatische stand corrigeert je beeld altijd naar gemiddeld daglicht. Een zonsondergang is juist heel warm en geel en om dat zo te houden pas je de witbalans aan. Als je het op je camera vergeet, kan dat dus alsnog in, bijvoorbeeld, Lightroom. Lees meer over Witbalans in deze cursus.

Belichting

Idem de belichting. Soms ontdek je dat je er toch naast zat of dat de belichting toch wel erg lastig was vanwege het hoge contrast. Dan biedt raw uitkomst. In Lightroom kun je heel precies de belichting van je beeld aanpassen, zelfs op pixelniveau als je zou willen. De lucht wat donkerder? Kan. De voorgrond lichter? Kan ook. Een gezicht wat oplichten? Geen probleem. Met diverse tools kun je een perfect beeld scheppen. Uiteraard wel binnen de marges, want een uitgebeten witte lucht wordt nooit meer mooi blauw, tenzij je een kleurverloopje toepast.
Behalve de belichting zijn ook de helderheid, het contrast en de verhouding tussen hooglichten en schaduw van invloed op je beeld. Met Lightroom kan je enkele hooglichten donkerder maken en hier en daar een schaduw wat oplichten. Let wel op dat je niet overdrijft, anders creëer je juist weer ruis in de donkere delen die je dan vervolgens weer moet corrigeren

Met Lightroom kan je hooglichten donkerder maken en hier en daar een schaduw wat oplichten.

Stitchen en HDR

Functies die tegenwoordig ook in Lightroom zitten, zijn het stitchen van panorama’s, samengestelde beelden en hdr. Daarbij combineer je dus de raw-bestanden tot een panorama of hdr-foto en niet de reeds bewerkte jpg’s of tiff’s. Daardoor kun je de totale belichting en beeldkwaliteit perfect in de hand houden, want het uiteindelijke raw-panorama wordt in zijn geheel verwerkt tot beeld en is automatisch gecorrigeerd, geplakt en bijgesneden.
Overigens: op beelden die min of meer met dezelfde kwaliteit zijn opgenomen, kun je ook batchverwerking toepassen. Dat kan met vrijwel elke raw-converter. Je selecteert dan de beelden die je tegelijk wilt verwerken, laadt de instellingen en drukt op enter. Dan zal het programma al die beelden achter elkaar met dezelfde instellingen omzetten naar jpg of tiff. Ideaal als je meer te doen hebt dan plaatje voor plaatje aanpassen.


Tien voordelen van raw

Het grote voordeel van raw ligt in het feit dat je een nog onverwerkt beeld corrigeert. Wat je aanpast, wordt pas verwerkt tijdens het omzetten van je raw-bestand en zo behoud je de maximale beeldkwaliteit. De belangrijkste voordelen van raw zijn:
1- meer belichtingsspeelruimte
2- achteraf verscherpen waar nodig
3- betere beheersing van je helderheid
4- precieze correctie van je witbalans
5- niet-destructieve beeldbewerking
6- betere beheersing van je detailweergave
7- optimaliseren voor publicatiemedium (print, web, email)
8- beeldeffecten toepassen zonder kwaliteitsverlies
9- betere ruisreductie
10- effecten die met de camera niet mogelijk zijn, zoals dehaze of hdr


Archivering

Ten slotte nog wat over archivering van je beeld. Een groot voordeel van een raw-bestand is dat het minder schijfruimte inneemt dan een verwerkte tiff. Weliswaar is een jpg nóg kleiner, maar het is ook minder van kwaliteit. Gemiddeld heeft een raw-bestand ongeveer de omvang in megabytes van het aantal pixels. Dus een 16 megapixel sensor levert grofweg 16 MB op. Er zijn ook camera’s die raw-compressie zonder verlies als instelling hebben. Dan is het bestand wat kleiner.

Aan de slag

Kortom: haal je camera van de standaard jpg-instelling af en ga aan de slag met raw. De beeldkwaliteit van je uiteindelijke foto is beter, je hebt meer correctiemogelijkheden en je archiveringsmogelijkheden zijn veiliger en veelzijdiger. Mocht je twijfelen of je naderhand tijd hebt voor de raw-conversie, dan kun je met praktisch alle camera’s ook opnemen in raw+jpg. Dat kost wat meer geheugen, maar dan kun je de jpg’s direct op het net gooien en later op je dooie gemak het perfecte plaatje produceren. Leg dan ook eens een jpg uit de camera naast je verwerkte raw beeld, je zult versteld staan van het verschil in kwaliteit!


Wil je meer leren over het fotograferen in raw? Bekijk dan eens de Cursus Fotograferen in Raw in onze Zoom Academy. Hierin leer je hoe je de maximale informatie uit je foto’s haalt en nog veel meer.
Zo leer je onder andere:

  • Alles over het fotograferen in raw in bepaalde foto-genres
  • Tips over het stroomlijnen van je workflow
  • Het voorkomen van missers in je nabewerking
  • Alles over de techniek en de praktijk van het fotograferen in raw

Bekijk hier de volledige Cursus Fotograferen in Raw.


Deze apparatuur is onmisbaar als je wildlife gaat fotograferen

Op welke momenten van de dag krijg je het mooiste licht?