in

Witbalans uitgelegd


11 februari 2016, 07:07

Om de kleuren op een foto zo realistisch mogelijk weer te geven, heeft een camera een witbalansinstelling. Die heeft een behoorlijke invloed op het eindresultaat, zeker in extreme situaties. Alle reden om dit onderwerp eens uit te leggen.

Witter dan wit

Houd een vel wit papier onder het licht van een gezellige schemerlamp en vraag aan iemand welke kleur dat papier heeft. Wit natuurlijk! Neem vervolgens hetzelfde stuk papier mee naar buiten en stel de vraag opnieuw. Weer wit natuurlijk!
Dit lijkt misschien een vreemde vraag, maar zo raar is hij eigenlijk niet. De kleur van een object wordt onder meer bepaald door de kleur van het licht dat door het object weerkaatst wordt. Zou je het vel papier in de twee situaties naast elkaar kunnen zien, dan zou de kleur van het papier bij de schemerlamp meer naar geel neigen en bij het daglicht meer naar blauw.
Om een kleurenfoto zo veel mogelijk te laten lijken op de wereld zoals wij die waarnemen, hebben camera’s een witbalansinstelling. Daarmee kun je het effect van een bepaalde kleur licht tenietdoen. Ofwel: maak je een foto van dat witte vel papier, dan zorgt de witbalans ervoor dat het papier wit wordt weergegeven: het wit is weer in balans.

Kleurtemperatuur

Als we het over de kleur van een lichtbron hebben, spreken we over kleurtemperatuur. De eenheid daarvan is Kelvin (K). Hieronder zie je een overzicht van een aantal lichtbronnen met bij benadering de bijbehorende kleurtemperatuur.

Hoe stel je de witbalans in?

Willen we een foto maken met een natuurlijke kleurweergave, zoals wij die met onze ogen zien, dan zullen we onze camera duidelijk moeten maken onder welke omstandigheden we aan het fotograferen zijn. Hiervoor is de witbalansinstelling bedoeld. Alle camera’s hebben een vergelijkbare instelling waarbij je kunt kiezen tussen de icoontjes die verder geen uitleg behoeven zoals gloeilamp of zonlicht.

Witbalans is bijvoorbeeld belangrijk voor huidskleur, je wilt niet dat dit kinderhuidje te blauw wordt bij lichte bewolking. foto: linvank

Naast deze icoontjes hebben de meeste camera’s nog drie andere opties:
• De automatische witbalans
Dit is logisch, hierbij kiest de camera de witbalans.
• De aangepaste witbalans
Bij deze instelling maak je eerst een foto van een kleurloos onderwerp, zoals een grijskaart. Deze instelling is met name handig als er verschillende lichtbronnen zijn of bij tl-lampen, die nogal afwijkende kleuren hebben.
• Kleurtemperatuur
Als je precies weet wat de kleurtemperatuur in Kelvin is, kun je deze ook direct kiezen.

De perfecte witbalans

Is het mogelijk om de juiste witbalans te kiezen? Het antwoord daarop is niet zo eenvoudig. Op de eerste plaats zal het zelden zo zijn dat er een situatie is waarin de kleurtemperatuur van een lichtbron exact dezelfde waarde heeft als één van de voorinstellingen van de camera. Er zal altijd een kleine afwijking zijn. Vaak zul je deze kleine afwijking niet opmerken.
In sommige situaties is een perfecte witbalans wel degelijk heel belangrijk. Denk aan productfotografie. In dat geval kun je niet volstaan met het ‘ongeveer’ instellen van de witbalans, dan zul je de kleurtemperatuur exact moeten meten.


Belangrijk bij productfotografie dat de witte fles ook echt wit is. foto: peterweideman

Er zijn situaties waarin de juiste witbalans instellen onmogelijk is, zoals bij lichtbronnen een verschillende kleurtemperatuur. Stel je voor voor dat je op een bewolkte dag een foto maakt van een verlicht interieur waarbij er door een raam licht van de buitenzijde te zien is. In het interieur zullen waarschijnlijk gloei- of halogeenlampen met een warm licht worden gebruikt. Het licht buiten heeft een veel koudere kleurtemperatuur. In dit geval is het niet mogelijk om één juiste witbalans te kiezen. Een foto kan namelijk maar één witbalansinstelling hebben. Bij lichtbronnen met verschillende kleurtemperaturen zul je een keuze moeten maken.

Soms is het niet wenselijk om de juiste witbalans te kiezen. Als je fotografeert in een situatie met gezellig kaarslicht zou je met een bijbehorende witbalans de kleuren van het kaarslicht volledig neutraliseren. Daarmee zou je dan ook de hele sfeer van die situatie teniet doen. In dit soort omstandigheden wil je dus geen perfecte witbalans.

Compenseren

Hieronder zie je het effect van de gekozen witbalans bij een foto, gemaakt bij gewoon daglicht. Je ziet dat de camera compenseert voor het licht dat hij verwacht. Zo is kaarslicht erg oranje, en om geen oranje foto te krijgen voegt de camera blauw toe. Andersop voegt de camera oranje tinten toe zodra je schaduw instelt in de camera.

Witbalans en raw

Als je in het jpg-formaat fotografeert, worden er al in de camera ‘bewerkingen’ uitgevoerd. Het toepassen van de witbalans is daar één van. De instelling van de witbalans kan een behoorlijke invloed op het eindresultaat hebben, zeker in de wat extremere situaties.
Fotografeer je in raw, dan wordt er geen enkele bewerking uitgevoerd op de foto en dus heb je achteraf nog alle mogelijkheden om de witbalans aan te passen.
Wanneer je onder normale omstandigheden werkt en vooraf de witbalans aanpast op de lichtsituatie, is het voor de witbalans niet echt nodig om in raw te fotograferen. Een kleine correctie van de witbalans in de nabewerking is ook heel goed mogelijk in een jpg-bestand. Zolang de correctie maar niet extreem is.


Tijdens nachtfotografie is het lastig de perfecte witbalans te kiezen, je maakt hier dus een duidelijke keuze. foto: SvanRijmenam

Meer leerzame fotografie-artikelen lezen?

Abonneer je dan nu op de Zoom.nl Nieuwsbrief.
Je ontvangt dan iedere week een nieuwsbrief vol met leerzame cursussen, tips en inspiratie gratis in je mailbox.
Ga snel naar:
www.zoom.nl/nieuwsbrief

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Review Tamron 35mm F1.8 Di VC USD

Het maken van een 360 graden panorama foto (deel 3 Stitchen)