in

Zo maak je een astrofoto!

Er komt heel wat bij kijken om een foto te maken van sterren, planeten en sterrennevels. Je hebt er soms wat extra apparatuur voor nodig, maar mocht je die kant van fotografie op willen gaan, dan helpen we je met dit artikel op weg!

De tips in het kort:

  • Gebruik een passend objectief
  • Gebruik een statief of voor de gevorderde: een star tracker
  • Stel niet een te lange sluitertijd in
  • Stel handmatig scherp op een heldere ster
  • Gebruik een interval zelftimer
  • Neem de tijd in de nabewerking

1. Gebruik een passend objectief

Het objectief waarmee je aan het werk gaat is een belangrijk onderdeel van je uitrusting. Net zoals bij de camera kun je in principe met elk objectief een astrofoto maken, maar natuurlijk zijn er zaken waar je op kunt letten. Afhankelijk van je smaak kun je een brandpuntsafstand kiezen. Vaak wordt gekozen voor een groothoek die ergens in de range van 12mm tot 24mm valt. Een zoom-objectief kan handig zijn voor het bepalen van de juiste compositie. Toch zijn er ook fotografen die werken met een 50mm prime of met een 70-200mm of 100-400mm voor hun astrowerk. Kortom: het komt vooral neer op smaak. 

Bepaal vooraf hoe jouw foto’s eruit moeten komen te zien en kies dan de juiste brandpuntsafstand. Meer groothoek is een weidser beeld met wellicht een stukje voorgrond of context. Een langere brandpuntsafstand zorgt voor een sterkere focus, je fotografeert een kleiner gedeelte van de lucht. Op die manier heb je meestal geen andere elementen – de horizon, bomen of stenen – in de voor- of achtergrond.

De lichtsterkte van je objectief is belangrijk. Er is veel licht nodig als je ’s nachts een zwarte sterrenhemel wilt ophelderen, dus een groot diafragma is prettig. Over een groot diafragma spreken we doorgaans als we het hebben over objectieven met een diafragma van f/1.2 tot f/2.8. 

Foto: Corne102 · EXIF onbekend

2. Gebruik een statief of voor de gevorderde: een star tracker

Een statief is ontzettend belangrijk bij astrofotografie. Zonder statief kun je een goede foto op je buik schrijven, want de lange sluitertijden vereisen stabiliteit. Een statief geeft je dat en zorgt ervoor dat je foto’s dus prachtig scherp worden. Er zijn talloze statieven te koop, dus kijk goed naar welke je nodig hebt. Ga allereerst na of dat het statief echt stabiel staat en goed te plaatsen is op ongelijke ondergronden. 

Daarnaast zijn er ook statieven die meebewegen met de sterrenhemel. Dat heet een star tracker. Dit omdat de sterren, net als de zon en de maan van oost naar west, langs de hemel bewegen. Hoe groter de brandpuntsafstand, hoe belangrijker dit is. 

Onderaan dit artikel vind je een video met wat meer uitleg over het gebruiken van een star tracker voor het fotograferen van sterren en sterrennevels met een grote brandpuntsafstand.

Foto: ALEBruil · Het is een stack van 66 foto’s die met een tracker zijn gemaakt: sluitertijd per opname 60 sec – diafragma f/7.1 – brandpunt 400 mm – ISO 400.

3. Stel niet een te lange sluitertijd in

De aarde draait en dit zorgt er voor dat er bij hele lange sluitertijden de sterren lijnen worden in de foto. Doordat we weten hoeveel de aarde draait in 24 uur, kunnen we uitrekenen hoeveel seconden we maximaal kunnen belichten zonder dat we beweging in de sterren zien.

Wil je de sterren ‘bevroren’ hebben? Let dan op de ‘regel van 400’/’regel van 500’/’regel van 600’. Dit is een rekensommetje om je maximale sluitertijd te berekenen om de sterren als puntjes te hebben in je foto. Hierbij wordt rekening gehouden met de brandpuntsafstand van je lens en met een eventuele cropfactor van je sensor.

Maximale sluitertijd = 500 / (brandpuntsafstand x cropfactor)

Een rekenvoorbeeld:

Fullframe camera

Een 35mm op een fullframe camera: 500 / (35 x 1) = maximaal 14.3 seconden

Cropcamera

Een 35mm op een 1.5x crop camera: 500 / (35 x 1.5) = maximaal 9.5 seconden

Doordat camera’s een steeds hogere resolutie hebben, zijn de kleine details beter zichtbaar. Dus bij een hogere resolutie heb je ook dat eventuele beweging van de sterren sneller zichtbaar is. Hierdoor spraken we vroeger van de ruim genomen ‘regel van 600’, en nu steeds vaker over de regel van 500 of zelfs de regel van 400.

Hou er natuurlijk ook rekening mee dat de sterren die ver van de poolster staan meer afstand lijken af te leggen dan de sterren dicht bij de poolster.

Wil je juist sterrensporen fotograferen? In dit artikel geven je 5 belangrijke tips.

Foto: IvarKooren · ISO 1000 · ƒ/2.8 · 25s · 15mm · 400 opnames aan het Grevelingen meer.

4. Stel handmatig scherp op een heldere ster

Nadat je je compositie hebt bepaald, is het noodzakelijk scherp te stellen. Omdat je te maken hebt met kleine contrasten in een donkere omgeving, lukt het vaak niet om de camera automatisch te laten scherpstellen. Zet je camera of lens op manuele focus, oftewel handmatige scherpstelling. In sommige gevallen is hiervoor een schuif aanwezig op je objectief, in andere gevallen moet je dit aanpassen in het (snel)menu van je camera.

Om het handmatig scherpstellen te vergemakkelijken, kun je gebruik maken van live-view. Hiermee zie je op je scherm je beeld van je compositie. Dit beeld kun je zelfs in zoomen. Kies een heldere ster en stel hierop scherp. Heb je een camera die beschikt over focus peaking? Gebruik dan die functionaliteit. Je ziet dan gekleurde contrastranden ontstaan om de sterren waarop je scherpstelt.

Als het scherpstellen gelukt is en je compositie bepaald, draai dan niet meer aan je zoomring en je scherpstelring. Zo zal je focus op de juiste afstand blijven.

Wil je meer tips over het fotograferen van sterren en de Melkweg? In dit artikel geven we je een stappenplan voor iedere fotograaf!

Foto: JLfoto · ISO 640 · ƒ/6.3 · 1/6s · 30mm · De Melkweg is een stack uit 18x10s, F/2.8, ISO 6400 en 6xdark frames.

5. Gebruik een interval zelftimer

Omdat je voor het fotograferen van sterren vaak meerdere foto’s wil maken om de ruis zo veel mogelijk te kunnen reduceren in de nabewerking, kun je ervoor kiezen om een interval timer te gebruiken. Deze kun je dan instellen om meerdere foto’s achter elkaar te maken met een sluitertijd van bijvoorbeeld 1 minuut, Dan hoef je niet zelf elke opname handmatig af te drukken.

Foto: ronbee · Een gecombineerd (stacked) beeld van 91 foto’s, 40 seconden belicht. We zien de heldere kern van de Orionnevel in het gelijknamige sterrenbeeld.

6. Neem de tijd in de nabewerking

Ben je wat meer ervaren, dan kun je meerdere opnames maken en die achteraf stacken (stapelen). Het voordeel hiervan is dat de eventuele ruisreductie door de camera veel korter duurt, dat je eventuele vliegtuigen er makkelijker uithaalt en dat andere objecten niet te licht worden weergegeven. Een astrofoto bewerken kost best wat tijd, en er zijn verschillende technieken die je moet toepassen om alles uit je astrofoto te kunnen halen. In de onderstaande video laat Lex zien hoe hij een sterrennevel fotografeert met behulp van een star tracker, en uiteindelijk 66 samenvoegt en bewerkt tot één resultaat.

Meer tips voor astrofotografie? Bekijk deze video: 


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Polaroid Go Black

5 fotogenieke steden in Europa